Verzoekschrift voor extra rantsoen (vischtoewijzing). 10 maart 1943. G. Zwaan Hzn. Amsterdam 10 maart 43

M.
[Stempel:] No. 46 6/25/I M. 1943 12/3

Geeft te kennen G. Zwaan Hzn
- dat zijn zoon G. Karel Zwaan Hzn.
- gisteren 9 Maart 1943 17 jaar is geworden.

Reden: waarom ik mij tot U wend.
met het beleefd verzoek of hij
in aanmerking zou mogen
komen voor een visch toewyzing

Het w. d. H. doende enz:
Hoogachtend G. Zwaan Hzn

[In ander handschrift/besluit:]
afwijzen [onleesbaar] 244 2

[Potloodnotities onderaan:]
aan verzoek
om extra vis voor
een 17 jarige [?] te
in verband [onleesbaar]
kan
niet worden
voldaan [paraf] Het document is een kort en zakelijk verzoekschrift gericht aan een overheidsinstantie (waarschijnlijk de distributiedienst). De afzender, G. Zwaan Hzn, vraagt om een extra toewijzing van vis voor zijn zoon, G. Karel Zwaan, ter gelegenheid van diens 17e verjaardag.

De brief is formeel van toon, wat blijkt uit de standaardformule "Geeft te kennen" aan het begin en de afkorting "Het w. d. H. doende enz:" aan het einde (voluit: Hetwelk doende, de Heere..., een destijds gebruikelijke afsluiting voor rekesten).

De ambtelijke reactie is echter onverbiddelijk. Dwars over de tekst is in een groot handschrift "afwijzen" geschreven. De potloodnotities onderaan vormen de interne motivatie van de ambtenaar: er kon niet aan het verzoek worden voldaan, vermoedelijk omdat een verjaardag geen geldige grond was voor extra rantsoen binnen de strikte distributieregels. Dit document stamt uit het midden van de Tweede Wereldoorlog in bezet Nederland. In 1943 was de voedselschaarste groot en vrijwel alle levensmiddelen waren "op de bon". Vis was een belangrijke bron van eiwitten, maar de aanvoer was beperkt door de risico's op zee en de vorderingen door de bezetter.

Burgers probeerden via officiële verzoekschriften vaak extra rantsoenen te verkrijgen voor opgroeiende kinderen of speciale gelegenheden. De bureaucratie rondom de voedselvoorziening was echter zeer streng. Het document illustreert de dagelijkse realiteit van de oorlog: de voortdurende zorg om voldoende voedsel en de strikte controle van de overheid op elke gram extra die werd aangevraagd. G. Karel G. Zwaan