Handgeschreven verzoekschrift/brief. 13 september 1943. K. Zwaan Jr., Westerstraat 53 III (waarschijnlijk Amsterdam). Onbekende instantie (waarschijnlijk een distributie-instantie of het Rijksbureau voor de Voedselvoorziening). [Bovenaan gestempeld en geschreven:]
No. 46 6/25/2 M. 1943 17/9 [onleesbaar krabbel]
[Rechtsboven geschreven:] 117
[Rechtsboven, doorgestreept:] Zwaag [?]
13 Septem 1943

Mijne heeren daar ik reeds eerder om verhooging van toewijring heb
aangevraagt en steeds afgewezen ben. Wil ik u nogmaals om verhooging
van toewijzing vragen. Daar u nu pas verschillende vishandelaars
verhooging gegeven hebt. En dat ik wat betreft de basis en ook
de voorgaande jaren gerust kan zeggen, als dat ik mij wel gelijk
durf te stellen. Met die menschen waar u wel een verhooging aan
gegeven hebt.

Verblijf ik Hoogachtend
K. Zwaan Jr: Westerstraat 53 III

[In groot handschrift diagonaal over de rechterbenedenhoek:]
afwijzen

[Onderaan in rood potlood/stift:]
46 6/25/3
46 b Het document is een zakelijk verzoekschrift geschreven door een vishandelaar (K. Zwaan Jr.) tijdens de Duitse bezetting van Nederland. De brief is geschreven in een duidelijk leesbaar, maar enigszins archaïsch handschrift met enkele spellingsvarianten die typerend zijn voor de tijd of het opleidingsniveau (bijv. "aangevraagt" met een 't' en "toewijring" in de eerste regel).

De toon van de brief is formeel ("Mijne heeren", "Hoogachtend"), maar bevat een duidelijke ondertoon van frustratie of een beroep op rechtvaardigheid. De schrijver voert aan dat hij zich wat betreft bedrijfsomvang en historie ("de basis en ook de voorgaande jaren") kan meten met collega-vishandelaars die wél een verhoging van hun toewijzing hebben ontvangen.

Onderaan de brief is met een grove pen het woord "afwijzen" geschreven, wat aangeeft dat het verzoek door de behandelend ambtenaar direct is afgedaan zonder positief resultaat voor de aanvrager. De brief dateert uit september 1943, een periode waarin de schaarste in Nederland door de Tweede Wereldoorlog nijpend was. Alles, inclusief de handel in vis, was onderworpen aan een strikt distributiesysteem. Handelaren waren afhankelijk van "toewijzingen" (quota) van de overheid om producten te mogen inkopen en verkopen.

Zonder een verhoging van deze toewijzing was het voor een kleine zelfstandige, zoals K. Zwaan Jr. aan de Westerstraat in de Amsterdamse Jordaan, nagenoeg onmogelijk om het hoofd boven water te houden of te concurreren met grotere partijen. De bureaucratische afhandeling ("afwijzen") illustreert de starheid van het systeem in oorlogstijd, waarbij individuele verzoeken om economische ruimte vaak terzijde werden geschoven. De nummers en stempels duiden op een uitgebreide administratieve verwerking door een centraal overheidsorgaan. K. Zwaan Rijksbureau