Handgeschreven brief (verzoekschrift). 12 maart 1943. M.M. Dungen v/d Horst. Onbekend (waarschijnlijk een distributie-instantie of de visafslag). [Stempel linksboven:] No. 46b/26/1 M. 1943 3/12
[Aantekening linksboven in potlood:] Vischkotter (?)

[Rechtsboven:] Amsterdam 12/3/’43

[Aantekening rechtsboven, schuin:] afwijzen

Geachte Heer

Met deze doe ik u nogmaals een vriendelijk verzoek of het nu mogelijk is wat meer toewijzing van garnalen of andere visch te krijgen. Er zijn toch menschen genoeg op de markt die dergelijke soorten visch ook niet verkocht hebben en daar ook hun aandeel in krijgen.
U weet toch ook wel dat wij van de garnalen niet kunnen bestaan over het geheele jaar berekend. Nu hebben wij altijd een zoon thuis gehad waar wij dan ook een groote steun aan hadden. Die is nu uitgezonden naar Duitschland. Wij hebben nu om de wintermaanden door te komen al eenige stukken uit het huisraad moeten verkoopen. Het wordt nu dan ook ten hoogste tijd dat wij weten hoe of wat. Want dan zullen wij moeten zien hoe of wij dan verder kunnen leven.
Dan zullen wij na eenige tijd genoodzaakt zijn de winkel te sluiten. Wij kunnen het dan ook niet langer uithouden.
Gaarne hebben wij hier spoedig antwoord op om dergelijke onkosten te voorkomen.

Hoogachtend

M.M. Dungen v/d Horst.

Palmstraat 93 II
of Willemsstraat no Winkel

[Marginale aantekening linksonder:]
afwijzen
model br. De brief is een indringend verzoek van een kleine ondernemer (een visverkoper) uit de Amsterdamse Jordaan aan een overheidsinstantie tijdens de Tweede Wereldoorlog. De kern van het verzoek is een hogere toewijzing van handelswaar (garnalen en vis) om het voortbestaan van de winkel te garanderen.

Belangrijke elementen in de tekst:
* Schaarste en distributie: De schrijfster klaagt over de oneerlijke verdeling van de "toewijzing". Dit wijst op het strakke distributiestelsel dat door de bezetter was ingesteld.
* Arbeitseinsatz: Er wordt melding gemaakt van een zoon die is "uitgezonden naar Duitschland". Dit verwijst naar de gedwongen tewerkstelling, wat voor dit gezin niet alleen een emotioneel verlies was, maar ook een verlies van inkomsten en arbeidskracht ("groote steun").
* Armoede: De situatie is precair; het gezin heeft al meubels ("huisraad") moeten verkopen om de winter door te komen.
* Ambtelijke afhandeling: De schuine kanttekening "afwijzen" en de notitie "model br." (modelbrief) geven aan dat het verzoek door de betreffende instantie bureaucratisch en negatief is afgehandeld. Men kreeg een standaard afwijzingsbrief terug. In 1943 was de Duitse bezetting van Nederland in een verharde fase gekomen. De economie stond volledig in het teken van de Duitse oorlogsvoering. Veel Nederlandse mannen werden via de Arbeitseinsatz gedwongen om in de Duitse industrie te werken.

Voor kleine zelfstandigen, zoals de familie Dungen-van der Horst in de Palmstraat/Willemsstraat, was het bijna onmogelijk om het hoofd boven water te houden. De aanvoer van vis was minimaal door de beperkingen voor de visserij op de Noordzee (vanwege mijnen en militaire zones). De weinige producten die er waren, gingen grotendeels naar Duitsland of werden via een streng bonnen- en toewijzingssysteem verdeeld. Deze brief illustreert de dagelijkse overlevingsstrijd van de Amsterdamse bevolking in het midden van de bezettingstijd. M.M. Dungen