Handgeschreven brief (verzoekschrift). 15 juni 1943 (volgens stempel en handgeschreven datum). Echtgenote van W. J. Zalmstra (ondergetekende). No. 46/36/6 M. 1943 15 Juni 1943

Well
Langs deze weg neem ik de
vrijheid om het volgende
onder u zeer gewaardeerde
aandacht te brengen.
Mijn echtgenoot W. J. Zalmstra,
geboren 5 November 1902, is
sinds Februari 1942 in Duitsch-
land te werk gesteld geworden.
Aangezien mijn man niet
volledig zijn arbeid kan verrichten
en steeds onder dokters behande-
ling is, is het niet mogelijk
dat hij voor zijn gezin hun
onderhoud kan voorzien.
Daar mijn echtgenoot sinds
20 jaar in den vis handel
in zijn onderhoud heeft kunnen
voorzien met medewerking
van ondergetekende. Zoo
zoek ik gaarne van uw mede-
werking te mogen gebruik
maken, door een dringend
verzoek tot u te richten
dat ik weder een toewijzing
voor vis van u zou kunnen
krijgen.
In een brief naar den Haag
heeft deze instantie mij
naar u Heer de Haan.
verwezen met de mededeeling
[onleesbaar/afgekort onderaan] De brief is een formeel verzoek van een vrouw uit Well wiens echtgenoot, W. J. Zalmstra, in het kader van de Arbeitseinsatz (gedwongen tewerkstelling) naar Duitsland is gestuurd. De schrijfster benadrukt dat haar man door ziekte niet in staat is om voldoende te verdienen voor het gezin.

Zij beroept zich op hun gezamenlijke verleden in de vishandel (20 jaar ervaring) om een nieuwe "toewijzing voor vis" te verkrijgen. Dit duidt op de distributie- en vergunningsstelsels die tijdens de bezetting van kracht waren; zonder officiële toewijzing mocht men niet handelen of inkopen. De toon is nederig maar dringend ("onder u zeer gewaardeerde aandacht", "dringend verzoek"). Dit document biedt een inkijkje in de sociaaleconomische overlevingsstrategieën van Nederlandse gezinnen tijdens de Tweede Wereldoorlog.

1. Arbeitseinsatz: Vanaf 1942 werden grote groepen Nederlandse mannen gedwongen in de Duitse oorlogsindustrie te werken. Dit leidde vaak tot armoede voor de achtergebleven gezinnen, zeker als de kostwinner ziek werd.
2. Schaarste en Distributie: Door de oorlog was er een groot tekort aan goederen. De handel in vis was strikt gereguleerd door de bezetter en de Nederlandse bureaucreatie. Om een eigen zaak voort te zetten of opnieuw op te starten, was toestemming van instanties (waarschijnlijk het Rijksbureau voor de Voedselvoorziening of een vergelijkbaar orgaan in Den Haag) nodig.
3. Bureaucreatie: De verwijzing naar "den Haag" en "Heer de Haan" toont de hiërarchische weg die burgers moesten bewandelen om hun recht op arbeid of handel op te eisen in een tijd van totale controle. J. Zalmstra Rijksbureau