Officiële brief. 17 april 1943. De Directeur van het Huis van Bewaring III te Amsterdam (gevestigd aan de Oostelijke Handelskade 34). De Inspecteur van het Marktwezen, Jan van Galenstraat 14, Amsterdam. HUIS VAN BEWARING III
TE AMSTERDAM.
Telefoon 43596.
Postrekening 218402.

774
AMSTERDAM, 17 April 1943
Oostelijke Handelskade 34 (C.)

No. 91 A
Betreffende:
Bijlage:
No. 466/95/I II. 1943 [handgeschreven: 19/4 en paraaf]

Door de gedetineerden in mijn gesticht
worden wekelijks voor eigen rekening tame-
lijk groote hoeveelheden visch of vischpro-
ducten, zooals vischworst en vischcroquet-
tjes, gekocht.
Dit is voor hen een welkome en ook gezonde
aanvulling van het dagelijks menu.
Onze leverancier van deze artikelen, W. aan
het Rot, Soerabajastraat 42, Amsterdam, zou
evenwel gaarne voor deze leveranties een
verhoogde toewijzing ontvangen, weshalve ik
zoo vrij ben U te verzoeken hem deze wel te
willen geven.
Te uwer orientatie diene, dat door aan
het Rot gedurende de maand Maart werden gele-
verd ongeveer 1350 pakjes visch van 1 ons en
850 croquetjes, op een bevolking van onge-
veer 400 man.
Een extra toewijzing van 150 K.G. zou dus
wel hiermede in verhouding zijn.

De Directeur,
[Handtekening]

Aan den Inspecteur
van het Marktwezen
Jan van Galenstraat 14
AMSTERDAM (W.) Deze brief is een formeel verzoek van de directeur van een Amsterdamse gevangenis aan de inspecteur van het Marktwezen tijdens de Duitse bezetting. De kern van het schrijven is de aanvraag voor een grotere toewijzing van gerantsoeneerde viswaren voor een specifieke leverancier (W. aan het Rot).

Enkele opvallende punten uit de tekst:
* Zelfvoorziening: Het document onthult dat gedetineerden in 1943 de mogelijkheid hadden om "voor eigen rekening" extra voedsel te kopen als aanvulling op de standaard gevangenisrantsoenen.
* Dieet: De gevraagde producten zijn visworst en viskroketten. In een tijd van grote vleesschaarste was vis een cruciaal alternatief eiwitbron.
* Kwantiteit: De brief geeft een zeldzaam inkijkje in de consumptiecijfers binnen de muren: 400 gevangenen consumeerden in één maand tijd zo'n 1350 pakjes vis en 850 kroketten. De gevraagde extra toewijzing bedraagt 150 kg.
* Bureaucratie: De brief illustreert hoe strikt de voedselvoorziening gereguleerd was; zelfs voor de verkoop van extra vis aan gevangenen was een officiële verhoogde toewijzing van de overheid nodig. De brief dateert uit april 1943, een periode waarin de schaarste in bezet Nederland steeds nijpender werd en het distributiesysteem onder grote druk stond.

Het Huis van Bewaring III aan de Oostelijke Handelskade 34 was gevestigd in het gebouw van het huidige Lloyd Hotel. Tijdens de Tweede Wereldoorlog werd dit gebouw door de Duitse bezetter gebruikt als gevangenis. In de eerste jaren van de oorlog diende het als verzamelplaats voor Joodse Amsterdammers voordat zij naar kamp Westerbork werden gedeporteerd. Later in de oorlog werden er ook "gewone" criminelen en politieke gevangenen (verzetsmensen) vastgehouden.

De geadresseerde, de Inspecteur van het Marktwezen, was gevestigd aan de Jan van Galenstraat (bij de Centrale Markthallen). Deze instantie was verantwoordelijk voor de controle op de handel en de distributie van levensmiddelen in de stad. De genoemde leverancier, W. aan het Rot uit de Soerabajastraat, was een visverkoper die blijkbaar een contract had met de gevangenis. Het feit dat gevangenen nog over eigen geld beschikten om dit te kopen, duidt erop dat het hier waarschijnlijk niet om de zwaarste categorie politieke gevangenen ging, of dat het regime voor bepaalde groepen nog enige externe aankopen toeliet.