Brief (handgeschreven) 10 april 1943 Mevr. G. de Kok - de Vries, woonachtig aan de Kuipersstraat 20 II te Amsterdam. De WelEd. Heer Inspecteur ter Haar, Afdeeling Marktwezen, Amsterdam. Amsterdam, 10 April 1943

Persoonlijk

No. 46 b/117/1 M. 1943

Den WelEd. Heer Inspecteur ter Haar
afd. Marktwezen
Amsterdam.

[Kanttekening in potlood: afwijzen]

WelEd. Heer,

Hedenmorgen vernam ik dat de extra toewijzing voor garnalen voor mij was ingetrokken, hetgeen voor mij een groote teleurstelling is, daar ik speciaal op garnalen verkoop aangewezen ben. Voor de oorlog verkocht ik uitsluitend garnalen, waardoor ik alleen voor een garnalen toewijzing in aanmerking kwam, hetgeen in feite een onbillijkheid is, daar er handelaren (venters) zijn, die vroeger nooit een enkele garnaal verkocht hebben en deze nu wel in aanmerking komen voor een garnalen toewijzing, benevens hun toewijzing visch. Ik moet zorgen dat ik iedere morgen present ben om eenmaal in de week garnalen te kunnen krijgen, en zooals de afgeloopen week niet eenmaal, en heb dan totaal geen kans om een toewijzing in visch te kunnen krijgen. Ik verzoek U dan ook beleefd doch zeer dringend, mij alsnog weder in het vervolg een extra toewijzing te willen verstrekken, waar naar ik meen het recht op heb, gezien mijn omzet welke ik voor den oorlog gehad heb. Ik vertrouw dat U aan mijn verzoek zult willen voldoen, in de eerste plaats omdat ik de verdienste voor mij gezin, ten ene male niet kan ontberen.

Hoogachtend
G. de Kok - de Vries
Kuiperstr 20 II De brief is een formeel maar emotioneel geladen verzoekschrift van een kleine zelfstandige aan een overheidsinstantie. De schrijfster, G. de Kok - de Vries, ageert tegen een besluit van de afdeling Marktwezen om haar extra toewijzing van garnalen te schrappen.

Haar betoog steunt op twee pijlers:
1. Specialisatie: Zij voert aan dat zij voor de oorlog uitsluitend in garnalen handelde en daarom nu volledig afhankelijk is van dit specifieke product voor haar inkomen.
2. Onrechtvaardigheid: Zij wijst op een vermeende scheefgroei in het distributiesysteem waarbij andere "venters" (straathandelaren) zowel vis- als garnalentoewijzingen krijgen, terwijl zij die van oudsher de specialist was, nu buiten de boot valt.

De toon is die van een burger die zich in de hoek gedreven voelt door bureaucratie; de verwijzing naar het gezinsinkomen dat zij "ten ene male niet kan ontberen" onderstreept de penibele financiële situatie. De ambtelijke reactie, kort en bondig met potlood in de kantlijn genoteerd ("afwijzen"), suggereert dat het verzoek desondanks niet is ingewilligd. Het document dateert uit april 1943, midden in de Duitse bezetting van Nederland tijdens de Tweede Wereldoorlog. In deze periode was er sprake van extreme schaarste en een strikt distributiesysteem voor voedsel en handelswaren. De afdeling Marktwezen van de gemeente Amsterdam hield toezicht op de toewijzing van handelspartijen aan ondernemers.

Deze brief biedt een inkijkje in de dagelijkse overlevingsstrijd van Amsterdamse marktkooplieden en venters onder het juk van de distributiewetten. De Kuipersstraat, waar de afzender woonde, ligt in de Pijp, een wijk met een sterke traditie van straathandel. De brief illustreert hoe macro-economische maatregelen en oorlogsschaarste op micro-niveau leidden tot bittere conflicten over het recht op bestaan. G. de Kok Gemeente Amsterdam Marktwezen