Archief 745
Inventaris 745-412
Pagina 279
Dossier 107
Jaar 1943
Stadsarchief

Handgeschreven brief (mogelijk een kladversie of een anoniem schrijven).

Origineel

Handgeschreven brief (mogelijk een kladversie of een anoniem schrijven). 2de Hands Meubelen is begonnen.
Dit heeft hij natuurlijk zoo gecammu-
fleerd, dat W. Duijbelshof [doorgehaald: zijn]; die
oorspronkelijk een winkel had
met goudvisjes en Tropise visjes zijn
winkelhuis daarvoor leend.
Op de ramen staat geschilderd in
en Verkoop van 2de Hands meubelen
Den Firma's namen (Bak en Co.)
Die Bak ter Hoeven heeft hier
t' grootste aandeel in, Zij koopen
veel handel op van jooden die
weg gaan en verdienen daar
veell geld mee; zijn vrouw komt
even goed hier op De Ruiterkade
haar toeweiziging vis nog weg halen
vindt u dat nu geen Schandaal
dat dit nog plaats kan hebben in
deze tijd? daar moest toch wel
een einde aan gemaakt worden,
daar dit soort zoo genaamde [doorgehaald]
viskooplui uit ons bedrijf gecoitod
werden. Ik ben dan ook best van
overtuigd dat u al uw medewerking
in dezer zult verleenen, tussen
twee kaakjes is die Bak ter Hoeven
verhuis naar den Karel Ducidun straat
Bij voorbaat allen dank. Hoogachtend:
Een Vishandelaar
Albert Cuijpstraat. * Inhoud: De schrijver, die zichzelf identificeert als een vishandelaar van de Albert Cuypmarkt, beklaagt zich over W. Duijbelshof en de firma "Bak en Co" (met name Bak ter Hoeven). Volgens de schrijver hebben zij hun vishandel ("goudvisjes") omgezet in een handel in tweedehands meubelen.
* Belangrijkste grief: De handelaren zouden veel geld verdienen aan de opkoop van inboedels van "jooden die weg gaan" (een eufemisme voor de deportatie van de Joodse bevolking). Tegelijkertijd zou de vrouw van Bak ter Hoeven nog steeds vis-toewijzingen ophalen aan de De Ruijterkade, terwijl zij niet meer actief zijn in de vissector. De schrijver vindt dit een "schandaal" en roept op tot actie (mogelijk een boycot of sancties vanuit een officiële instantie).
* Taalgebruik: Het document bevat diverse spelfouten en fonetische spellingen ("gecammu-fleerd", "Tropise", "toeweiziging", "gecoitod" – waarschijnlijk bedoeld als 'geboycot'). De uitdrukking "tussen twee kaakjes" is een informele variant van 'onder ons' of 'vertrouwelijk'.
* Toon: Verontwaardigd, verklappend en opportunistisch. Dit document is een treffend en duister voorbeeld van de maatschappelijke verhoudingen in Amsterdam tijdens de Tweede Wereldoorlog. De zinsnede "jooden die weg gaan" verwijst onmiskenbaar naar de systematische deportatie van Joodse Amsterdammers. Het opkopen van hun achtergebleven bezittingen was een vorm van oorlogsprofitaat die veelvuldig voorkwam.

Tegelijkertijd illustreert de brief de cultuur van denunciatie (verraad). De schrijver probeert concurrenten of voormalige vakgenoten aan te geven bij een instantie, waarschijnlijk omdat hij vindt dat zij onrechtmatig profiteren van schaarse middelen (vistoewijzingen) terwijl zij hun brood verdienen met de 'M-Aktion' (het leeghalen van Joodse woningen). De genoemde locaties — de Albert Cuypstraat, de De Ruijterkade en de Karel du Jardinstraat (hier geschreven als Ducidun straat) — plaatsen de gebeurtenissen direct in de Amsterdamse context van die tijd. W. Duijbelshof

Samenvatting

  • Inhoud: De schrijver, die zichzelf identificeert als een vishandelaar van de Albert Cuypmarkt, beklaagt zich over W. Duijbelshof en de firma "Bak en Co" (met name Bak ter Hoeven). Volgens de schrijver hebben zij hun vishandel ("goudvisjes") omgezet in een handel in tweedehands meubelen.
  • Belangrijkste grief: De handelaren zouden veel geld verdienen aan de opkoop van inboedels van "jooden die weg gaan" (een eufemisme voor de deportatie van de Joodse bevolking). Tegelijkertijd zou de vrouw van Bak ter Hoeven nog steeds vis-toewijzingen ophalen aan de De Ruijterkade, terwijl zij niet meer actief zijn in de vissector. De schrijver vindt dit een "schandaal" en roept op tot actie (mogelijk een boycot of sancties vanuit een officiële instantie).
  • Taalgebruik: Het document bevat diverse spelfouten en fonetische spellingen ("gecammu-fleerd", "Tropise", "toeweiziging", "gecoitod" – waarschijnlijk bedoeld als 'geboycot'). De uitdrukking "tussen twee kaakjes" is een informele variant van 'onder ons' of 'vertrouwelijk'.
  • Toon: Verontwaardigd, verklappend en opportunistisch.

Historische Context

Dit document is een treffend en duister voorbeeld van de maatschappelijke verhoudingen in Amsterdam tijdens de Tweede Wereldoorlog. De zinsnede "jooden die weg gaan" verwijst onmiskenbaar naar de systematische deportatie van Joodse Amsterdammers. Het opkopen van hun achtergebleven bezittingen was een vorm van oorlogsprofitaat die veelvuldig voorkwam.

Tegelijkertijd illustreert de brief de cultuur van denunciatie (verraad). De schrijver probeert concurrenten of voormalige vakgenoten aan te geven bij een instantie, waarschijnlijk omdat hij vindt dat zij onrechtmatig profiteren van schaarse middelen (vistoewijzingen) terwijl zij hun brood verdienen met de 'M-Aktion' (het leeghalen van Joodse woningen). De genoemde locaties — de Albert Cuypstraat, de De Ruijterkade en de Karel du Jardinstraat (hier geschreven als Ducidun straat) — plaatsen de gebeurtenissen direct in de Amsterdamse context van die tijd.

Genoemde Personen 1

Locaties

Albert Cuypmarkt

Producten

A.G.F. (Fruit): Appel A.G.F. (Fruit): Fruit Dieren: Goudvis Textiel & Kleding: Kleding Textiel & Kleding: Lappen Textiel & Kleding: Stof Textiel & Kleding: Textiel Tweedehands/Lompen: Lompen Tweedehands/Lompen: Meubelen Tweedehands/Lompen: Tweedehands Vis & Zee: Aal Vis & Zee: Vis

Thema's

Jodenster/Maatregelen

Gerelateerde Documenten 1