Handgeschreven brief (recto). J. T. Schoonenberg (gevestigd aan de Eglantiersgracht 83-85, Amsterdam). Mijn Heer Ter Haar. Onderstaande transcriptie houdt de originele spelling, interpunctie en regelafoop aan.

Amsterdam 7-12 December 1943
Geachte heer

Een dezer dagen heb ik mij aan het
mossel kantoor gevoegd. met den
vraag of ik geen mossel toe-
wijzing kon krijgen. Ik heb
hun daar de zaak toen des tijd
dat was verleden jaar al eens uit
gelegd. Nu krijg ik ten antwoord
jongen je moet bij Terhaar zijn
wij willen je het graag geven
maar ga doch maar eerst naar
Terhaar. Nu dan mijnheer ik
verzoek u mij als nog in den
mosselen verdeeling toe telaten,
daar ik naar mijn inzien er
doch volkomen regt op heb.
Voor heen heb ik doch ook per
auto mosselen van Jan Prins
aangevoerd, en doen ver-
kopen in den kook en op
den markt.

[Rechterkolom:]
mijn Heer Ter Haar in af-
wachting van u schrijven
verblijf ik J. T. Schoonenberg
Eglantiersgr 83-85
Adam [Amsterdam]

[Aantekening in potlood:]
Opbergen
Ontvangt thans toewijzing
mosselen
27-12-43
Akker De brief is een verzoekschrift van een Amsterdamse handelaar aan een ambtenaar of functionaris (de heer Ter Haar) die belast is met de distributie van mosselen. De schrijver, J. T. Schoonenberg, probeert een officiële 'toewijzing' (vergunning of quotum) te verkrijgen om mosselen te mogen verhandelen. Hij geeft aan dat hij door het centrale 'mosselkantoor' is doorverwezen naar Ter Haar.

Schoonenberg voert als argument aan dat hij een ervaren handelaar is die voorheen al mosselen betrok van een zekere Jan Prins en deze verkocht via een 'kook' (mosselkokerij) en op de markt. Het taalgebruik is formeel-onderdanig, maar bevat ook een letterlijk citaat van de informele wijze waarop hij bij het kantoor werd aangesproken ("jongen je moet bij Terhaar zijn"). De spelling ("regt", "toe telaten") is typerend voor de periode en het sociaaleconomische milieu van de afzender. Het document dateert uit december 1943, midden in de Tweede Wereldoorlog. In deze periode was de voedselvoorziening in Nederland volledig onderworpen aan het distributiestelsel om schaarste te beheersen en de zwarte markt tegen te gaan. Handelaren hadden voor elk product officiële papieren nodig.

De heer Ter Haar was vermoedelijk werkzaam voor een afdeling van het Rijksbureau voor de Voedselvoorziening in Oorlogstijd (RBVO). De Eglantiersgracht, waar de afzender woonde, ligt in de Jordaan; een wijk die in die tijd bekendstond om zijn vele kleine zelfstandigen en marktkooplieden. De potloodaantekening rechtsonder bevestigt dat de bureaucratische weg succesvol was: op 27 december 1943 werd de toewijzing alsnog verleend. T. Schoonenberg Ter Haar (De heer) Rijksbureau