Getypte verklaring/verslag van een onderzoek (pagina 2). Na 11 maart (jaartal niet vermeld, maar de context duidt op de periode 1940-1945). -2-

wenscht te spreken, doch slechts over de zaak.
Mij deelde Uitvlugt nog mede, dat hem de politieke richting van Bootsma en Zwarts niet bekend was. Hij praat op de markt nimmer over politiek en kan dit, gezien de mentaliteit van het marktpubliek, ook moeielijk doen.
Zwarts, die steeds in de omgeving van de markt clandestienen handel tracht te drijven heeft voorts eenige weken geleden, eenige malen getracht om Uitvlugt filé sprot aan te bieden, kennelijk met de bedoeling om Uitvlugt zwijgzaam te maken.
Hierna hoorde ik De Boer, die verklaarde van beroep tuinman te zijn. De laatste twee jaren levert hij, hoewel hij niet als vischhandelaar bij de Nederlandsche Visscherij Centrale is georganiseerd, visch aan het Marinelazaret. Hij maakt daarbij gebruik van de diensten van den kleinhandelaar De Kort, die wel bij de Nederlandsche Visscherij Centrale is georganiseerd. Hij draagt zijn Wehrmachtsbescheinigungen over aan De Kort, die de visch koopt en deze weer overgeeft aan De Boer.
Deze zaak zal ik bij de Nederlandsche Visscherij Centrale aanhangig maken.
Volgens De Boer heeft Bootsma de laatste weken geprobeerd om zijn Wehrmachtscheine in handen te krijgen, dus om De Kort uit te schakelen. Vandaar de relatie Bootsma-De Boer. Zij kennen elkaar pas een paar weken.
Bootsma en Zwarts verzochten mij om de schuld op mij te nemen; zij zouden dan de boete, welke F. 10.- á F. 20.- zou bedragen, wel betalen. Hierop is De Boer aanvankelijk ingegaan. Hij heeft de verklaring op advies van den marktambtenaar evenwel herroepen, mede omdat hij zelf wilde trachten voor een vischtoewijzing van de verdeeling in aanmerking te komen en hij deze kans door een overtreding niet wilde verspelen. Zwarts zei hem: "Die marktmeester is een smerige patser; de een laat hij wel clandestien verkoopen en de andere niet." De Boer heeft dit aan den marktambtenaar overgebracht, waarop deze volgens De Boer reageerde met de woorden: " Dat heb je zeker van Zwaerts; dat zijn echter N.S.B'ers en deze smeerpoetsen hebben mij vorig jaar ook een kunstje willen flikken." Deze uitlating heb ik (De Boer) weer aan Bootsma doorgegeven, waarop deze zei, dat zijn schoonvader Zwarts daar wel werk van zou maken. Voorts herriep De Boer de verklaring die hij 's middags aan Uitvlugt had gedaan dat hij niets met de zaak uitstaande had; hij belastte zich namelijk met het innen van de koopprijzen en wisselen van geld hetgeen hij echter geheel bij wijze van vriendschapsdienst deed.
De Boer deelde mij nog mede, dat hij de marktambtenaar nog nooit gezien had en hem in het geheel niet kende.
Op 11 Maart heb ik daarna opnieuw Uitvlugt gehoord, die de beweringen van De Boer beslist tegensprak. Uitvlugt verklaarde nogmaals, dat hij De Boer in het geheel niet kende, dus ook niet op de hoogte was van zijn politieke richting. Hij zou toch wel erg dom zijn om zich dan op zoo'n wijze tegen een wild vreemde uit te laten. Uitvlugt handhaafde zijn vorige verklaring.

Ik voeg hieraan nog toe, dat Uitvlugt bij den Dienst als een betrouwbaar zeer voorzichtig ambtenaar bekend staat, die tot de allerbeste vischcontrôleurs moet worden gerekend en niets door de vingers ziet. Dit document is een verslag van een onderzoek naar onregelmatigheden en mogelijke corruptie binnen de vishandel tijdens de Tweede Wereldoorlog. De kern van het conflict draait om de handel in vis voor het *Marinelazaret* (een Duits militair hospitaal).

De belangrijkste punten uit de analyse zijn:
1. Clandestiene Handel: Er is sprake van handel buiten de officiële kanalen van de Nederlandsche Visscherij Centrale om. Zwarts wordt beschreven als iemand die probeert ambtenaren (Uitvlugt) om te kopen met "filé sprot".
2. Bureaucracy en Vergunningen: De constructie waarbij De Boer (een tuinman) vis levert via de papieren (Wehrmachtsbescheinigungen) van De Kort toont aan hoe men probeerde de distributieregels te omzeilen.
3. Politieke Spanningen: De beschuldiging dat Zwarts en Bootsma N.S.B.'ers zouden zijn, is in deze periode zeer zwaarwegend. Het document toont een "woord-tegen-woord" situatie: De Boer beweert dat een ambtenaar deze uitspraak deed, terwijl de ambtenaar (Uitvlugt) ontkent De Boer zelfs maar te kennen.
4. Integriteit: De rapporteur sluit af met een krachtig pleidooi voor de betrouwbaarheid van controleur Uitvlugt. Het document moet geplaatst worden in de context van de Duitse bezetting van Nederland (1940-1945). Tijdens deze periode was voedselvoorziening strikt gereguleerd en was er een chronisch tekort aan brandstof en goederen, wat leidde tot een bloeiende zwarte markt (clandestiene handel).

De Nederlandsche Visscherij Centrale (NVC) was de door de bezetter gecontroleerde organisatie die toezicht hield op de visvangst en -distributie. Leveringen aan de Wehrmacht (zoals het Marinelazaret) hadden prioriteit, maar boden handelaren ook mogelijkheden om onder die vlag illegale winsten te behalen. Politieke loyaliteit (al dan niet lid zijn van de N.S.B.) speelde een grote rol in het maatschappelijk vertrouwen en kon gebruikt worden als wapen in zakelijke of juridische conflicten. Uitvlugt (viscontroleur) Bootsma Zwarts De Boer (tuinman) De Kort (kleinhandelaar). Wehrmacht