28 november 1939. [Logo: Wapenschild van Amsterdam met drie kruisen]
MARKTWEZEN
AMSTERDAM HG.

Verzonden 28/11-139. [handgeschreven]

TELEFOONNUMMER 85151 | VERZOEKE BIJ BEANTWOORDING DATUM EN NUMMER TE VERMELDEN

No. 27/136/1 M.
BIJLAGE ___________
ONDERWERP: ___________

AMSTERDAM (W.) 28 November 1939.
JAN VAN GALENSTRAAT 14

AAN den Heer M. Elzas,
Jodenbreestraat 41 I,
Amsterdam-Centrum.
Wijk 2.

Aangezien U gedurende langer dan drie weken in gebreke is gebleven, om het marktgeld, verschuldigd voor Uw plaats op de markt Ten Katestraat te betalen, waarschuw ik U hierbij, dat U alsnog vóór 3 December a.s. aan Uw verplichting moet voldoen.

Ik wijs U er met nadruk op, dat, indien U langer in gebreke blijft, de U verleende vaste plaats, ingevolge artikel 11 van het Reglement op de Markten, met ingang van 4 December a.s. onherroepelijk wordt ingetrokken.

Indien een geldige reden U verhindert, om aan Uw verplichtingen te voldoen (bijvoorbeeld omdat U steun geniet; in een ziekenhuis wordt verpleegd, enz.) dient U onmiddellijk mijn dienst hiervan in kennis te stellen, omdat dan kan worden voorkomen, dat de intrekking plaatsvindt.

De Directeur,

[Ondertekening ontbreekt/stempelruimte]

A.Z. MODEL NO. 8. 10.000-6-'38-1533.

--- Dit document is een officiële, dwingende waarschuwing (aanmaning) van de gemeentelijke dienst Marktwezen in Amsterdam. De toon is zakelijk en autoritair, kenmerkend voor de vooroorlogse bureaucratie.

Kernpunten:
* Verzuim: De ontvanger, de heer M. Elzas, heeft meer dan drie weken geen marktgeld betaald voor zijn vaste staanplaats op de Ten Katemarkt.
* Deadline: Hij krijgt tot 3 december 1939 om te betalen.
* Sanctie: Indien er niet wordt betaald, wordt de staanplaats per 4 december 1939 "onherroepelijk" ingetrokken op basis van het marktreglement.
* Uitzonderingsclausule: De brief biedt een ontsnappingsmogelijkheid indien er sprake is van overmacht, zoals ziekte of financiële afhankelijkheid van de steun (sociale bijstand).

Het document is getypt op voorgedrukt briefpapier van het Marktwezen, gevestigd aan de Jan van Galenstraat (bij de Centrale Markthallen).

--- Dit document dateert van november 1939, enkele maanden na het uitbreken van de Tweede Wereldoorlog in Europa, maar vóór de Duitse inval in Nederland (mei 1940). Het geeft een beeld van de dagelijkse administratieve gang van zaken in Amsterdam.

De geadresseerde, M. Elzas, woonde in de Jodenbreestraat, het hart van de oude Joodse buurt in Amsterdam. Veel Joodse Amsterdammers waren werkzaam in de ambulante handel en op de diverse markten in de stad, zoals de Ten Katemarkt in Amsterdam-West. De vermelding van "steun" (bijstand) wijst op de economisch moeilijke tijden waarin veel kleine handelaren verkeerden.

In de context van de Holocaust is dit document schrijnend: het toont hoe kort voor de bezetting het leven van Joodse burgers nog langs de normale, ambtelijke weg verliep, terwijl hun bestaanszekerheid kort daarna door de bezetter stelselmatig zou worden vernietigd. De heer Elzas probeerde hier simpelweg zijn nering op de markt te behouden in een economisch onzekere periode. Elzas probeerde (De heer) M. Elzas Marktwezen