M. Elzas

Document

Dit document is een officiële, dwingende waarschuwing (aanmaning) van de gemeentelijke dienst Marktwezen in Amsterdam. De toon is zakelijk en autoritair, kenmerkend voor de vooroorlogse bureaucratie. **Kernpunten:** * **Verzuim:** De ontvanger, de heer M. Elzas, heeft meer dan drie weken geen marktgeld betaald voor zijn vaste staanplaats op de Ten Katemarkt. * **Deadline:** Hij krijgt tot 3 december 1939 om te betalen. * **Sanctie:** Indien er niet wordt betaald, wordt de staanplaats per 4 december 1939 "onherroepelijk" ingetrokken op basis van het marktreglement. * **Uitzonderingsclausule:** De brief biedt een ontsnappingsmogelijkheid indien er sprake is van overmacht, zoals ziekte of financiële afhankelijkheid van de steun (sociale bijstand). Het document is getypt op voorgedrukt briefpapier van het Marktwezen, gevestigd aan de Jan van Galenstraat (bij de Centrale Markthallen). ---

Medische verklaring / Bericht van ontslag.

Dit document is een officiële verklaring van het Nederlandsch Israëlietisch Ziekenhuis (NIZ). De behandelend arts, dr. A. Hirschel, verklaart dat de heer M. Elzas, woonachtig aan de Jodenbreestraat 41 te Amsterdam, op 21 november 1940 is ontslagen uit het ziekenhuis. Het document bevat diverse administratieve aantekeningen in rood potlood of inkt, wat duidt op verwerking in een archiefsysteem. De aantekening "ontvangen 11/12 '40" suggereert dat de verklaring pas enkele weken na ondertekening op de plaats van bestemming (vermoedelijk een administratieve instantie van de Joodse Gemeente of de sociale dienst) is verwerkt.

Medisch briefje / verklaring.

Het document is een korte medische verklaring van huisarts Benedictus Frank betreffende een patiënt, de heer M. Elzas. De kern van de boodschap is dat de patiënt op 26 december 1939 uit het ziekenhuis is ontslagen na een verblijf van enkele weken, maar dat hij op dat moment "niet hersteld" was. Dergelijke briefjes werden vaak opgesteld ten behoeve van ziekenfondsen (zie de lijst afkortingen links, zoals A.Z.A., A.O.Z.) of voor de uitkering van ziekengeld, om aan te tonen dat iemand nog niet arbeidsgeschikt was. De handgeschreven aantekening onderaan lijkt een adres te zijn, vermoedelijk van de patiënt: Ten Katestraat 1 (in Amsterdam). Het grote paarse stempel "Nº 27/9/M. 1940" duidt op een administratieve verwerking in september 1940, enkele maanden na de Duitse inval in Nederland.

Handgeschreven administratieve lijst met kolommen voor naam, (geboorte)datum, adres, locatie van tewerkstelling/project, datum van afvoer en de reden daarvan.

* **Redenen voor afvoer:** De meest voorkomende reden is "wanbetaling", wat duidt op een verplichting (zoals huur of contributie voor een fonds) die niet is nagekomen. De term "Heeft pl. v/d G." of "v/h Min. pl." betekent waarschijnlijk "Heeft plaatsing van de Gemeente" of "Ministerie-plaatsing", wat wijst op een overgang naar een andere vorm van (werk)verschaffing. "Bedanken" staat voor vrijwillige opzegging. * **M. Gombault:** Dit was waarschijnlijk een functionaris bij de Gemeentelijke Dienst voor Maatschappelijk Hulpbetoon of een gelieerde instelling die toezicht hield op deze personen. * **Terminologie:** "R.W.H." staat mogelijk voor "Rijks-Werk-Inrichting" of "Rust- en Werkhuis", instellingen waar armen of werklozen werden ondergebracht.

M. de Haan.

(Bovenaan midden) @ A. Hegeman A. Lopes Dias L. Caransa

- 3 -

# TRANSCRIPTIE Aan Wel Edel Heer C. F. Lesema Dir. Marktwezen Amsterdam J. v. Galenstraat.

# TRANSCRIPTIE [Linksboven handgeschreven:] m. S. 59686