Officiële mededeling/circulaire van de Gemeente Amsterdam. 10 februari 1941. Gemeente Amsterdam, Quartieramt (Museumplein 17). GEMEENTE AMSTERDAM

QUARTIERAMT
Museumplein 17
Tel. 96749

Amsterdam, 10 Februari 1941.

MEDEDEELING IN ZAKE GEDEELTELIJKE INGEBRUIKNEMING VAN GEBOUWEN, HUIZEN, ENZ. OP GROND VAN VERORDENING 49/1940.

1. In verband met van het Departement van Binnenlandsche Zaken ontvangen aanwijzingen, zal in den vervolge de beschikbaarstelling van gedeelten van perceelen (loodsen, huizen, enz.) – voor zoover daar geen inkwartiering volgens verordening 50/1940 plaats vindt – geschieden volgens verordening 49/1940 (z.g. R.-verrichting). De toepassing van verordening 144/1940, welke tot nu toe ook op gedeelten van perceelen plaats vond, (voor zoover het géén inkwartiering betrof) vervalt met ingang van 1 Februari 1941.

2. Hiertoe zal de Stadtkommandantur ten behoeve van de wehrmachtsonderdeelen afgeven gele biljetten, getiteld "Leistung für die Deutsche Wehrmacht auf Grund der Verordnung Nr. 49/1940".
   Deze biljetten dienen door het wehrmachtsonderdeel direct ter hand te worden gesteld aan dengene, die ruimte ter beschikking stelt.

3. De rekeningen voor deze beschikbaarstelling van ruimten en dergelijke moeten steeds betrekking hebben op één kalendermaand. Zij moeten in tweevoud worden ingediend ten Stadhuize, kamer 266 en wel vóór den 15den van de maand die volgt op de maand, waarin de beschikbaarstelling plaats vond. Er wordt met nadruk op gewezen, dat volgens verordening 49/1940 van den Rijkscommissaris voor het bezette Nederlandsche gebied, op rekeningen, welke na het verstrijken van dezen termijn worden ingediend, geen acht wordt geslagen. Op te laat ingediende rekeningen zal dus geen betaling volgen.
   De rekeningen dienen te worden uitgeschreven ten name van het leger-onderdeel, dat van de ter beschikking gestelde ruimten gebruik gemaakt heeft. Zij moeten bevatten een opsomming over hetgeen ter beschikking is gesteld (deel gebouw, kelders, zolders, kadelengten, kranen, werktuigen, electrische stroom, water, enz.) alsmede de daarvoor berekende prijzen.
   Het eerste exemplaar der rekeningen dient door het betreffende legeronderdeel voor accoord geteekend ("bescheinigt") te zijn. De "Bescheinigung" dient in te houden de verklaring "sachlich richtig und festgestellt" en moet zijn voorzien van de handteekening van den "Dienststelleleiter" – onder vermelding van diens rang – en van het dienststempel.
   Wanneer een "Bescheinigung" niet tijdig kan worden verkregen, dan moet in elk geval het tweede exemplaar der rekening (dat steeds moet zijn voorzien van de aanduiding duplicaat) vóór den 15den van de maand, volgende op de maand waarin de beschikbaarstelling plaats vond, worden ingediend ten Raadhuize op kamer 266.
   De rekeningen dienen, wanneer de beschikbaarstelling is beëindigd, begeleid te zijn van het gele formulier "Leistung für die Deutsche Wehrmacht auf Grund der Verordnung Nr. 49/1940".
   Is de beschikbaarstelling nog niet beëindigd, dan dient bij de rekening te zijn gevoegd een foto-copie van dat formulier of een gewaarmerkt afschrift er van. Dit laatste wordt op aanvrage kosteloos door het Quartieramt, (Hollandsche Afdeeling) Museumplein 17, verstrekt.

4. De beschikbaarstelling van elk gedeelte van gebouwen, van kelders, zolders, kadelengten, enz., dient steeds stuk voor stuk op de nota's te worden vermeld, onder aangifte der prijsberekening. Dit document is een administratieve instructie van het Amsterdamse 'Quartieramt' (Inkwartieringsbureau) tijdens de Duitse bezetting. Het doel is om eigenaren van panden of faciliteiten (zoals loodsen of kades) te informeren over de strikte bureaucratische procedures die zij moeten volgen om een vergoeding te krijgen voor de vordering van hun eigendom door de Wehrmacht.

De kernpunten zijn:
* Verschuiving van regelgeving: De overgang van Verordening 144/1940 naar 49/1940 markeert een formalisering van de zogenaamde "Reichsleistungen" (prestaties ten behoeve van het Rijk).
* Strikte deadlines: Er wordt expliciet gedreigd dat te laat ingediende rekeningen (na de 15e van de volgende maand) niet worden uitbetaald. Dit duidt op een rigide bezettingsbureaucratie.
* Duitse terminologie: Het gebruik van termen als "Bescheinigung", "sachlich richtig und festgestellt" en "Dienststelleleiter" toont aan hoe diep de Duitse militaire administratie in het Nederlandse civiele bestuur was geïntegreerd.
* Bewijsdrang: De nadruk op het "gele biljet" als officieel bewijs van vordering is essentieel voor de rechtmatigheid van de claim binnen het bezettingsstelsel. In februari 1941 was de Duitse bezetting van Nederland bijna negen maanden onderweg. De verhoudingen verhardden (vlak voor de Februaristaking). Het Quartieramt speelde een cruciale rol in de logistiek van de bezetter: het vorderen van ruimte voor troepen, opslag en administratie.

Hoewel de bezetter goederen en ruimten vorderde, probeerde men aanvankelijk de schijn van legaliteit op te houden door middel van complexe vergoedingsstelsels. De Nederlandse burgerlijke overheid (zoals de Gemeente Amsterdam) fungeerde hierbij als intermediair en uitvoerder van de Duitse verordeningen. De genoemde locatie, Museumplein 17, was de zetel van dit bureau; dit plein was tijdens de oorlog een knooppunt van Duitse administratieve en militaire instanties.