Getypte instructie/reglement. Ongedateerd (vermoedelijk jaren '40, periode van gereguleerde economie/bezettingstijd). BIJLAGE VI

INSTRUCTIE VOR DE PRIJZENCOMMISSIES VOOR
FRUIT OP STAM.

De kwaliteitseischen, groepenindeeling en de prijzen van de kersen zijn zooals op bijlage 3 is vermeld.

De Commissie moet de hoeveelheid fruit (kersen) schatten, die waarschijnlrjk zal kunnen worden geplukt en tevens de soort vaststellen.

Uit hoeveelheid en soort volgt de prijs.

Steeds wordt aangenomen, dat de waarde op het hout 50 % van den prijs ter veiling is en dat respectievelijk 80 % A, 15 % B en 5 % C geplukt kan worden. Daaruit resulteeren de prijzen op het hout van f. 25,--, f. 23,--, f. 18,-- en f. 12,-- per 100 kg., voor de soorten resp. behoorende tot de groepen I, II, III en IV.

De Commissie moet steeds voltallig den desbetreffenden boomgaard bezoeken en zoo nauwkeurig mogelijk de hoeveelheden, die waarschijnlijk geoogst zullen kunnen worden, vaststellen. De Commissie moet zoo mogelijk eenstemmig beslissen. Bij niet eenstemmigheid beslist de meerderheid. Bij niet eenstemmigheid moet daarvan aan het Bedrijfschap mededeeling worden gedaan, onder opgave van de meening van ieder der Commissieleden.

De Commissieleden ontvangen een vergoeding, berekend naar f. 2,50 per uur, plus reiskosten 2e klasse.

De Commissie stelt voor elke prijsvaststelling de naar genoemden maatstaf berekende kosten vast. De Prijsvaststellingen worden in volgorde van verzending genummerd en tevens gedagteekend. De Frijsvaststellingen worden door de drie Commissieleden in duplo voor accoord geteekend. Eén exemplaar blijft ten kantore der Commissie, het tweede exemplaar wordt aan den verpachter uitgereikt. Dit document is een strikt procedureel voorschrift voor de werkwijze van prijzencommissies. Enkele opvallende taalkundige en administratieve details:

• Spelling en typefouten: Er zijn enkele typische fouten zichtbaar in het origineel die in de transcriptie zijn overgenomen, zoals "VOR" (voor) in de kop, "waarschijnlrjk" in de tweede alinea, en "Frijsvaststellingen" in de laatste alinea. De spelling hanteert de oude "zooals" en "zoo".
• Economische berekening: Het document hanteert een vaste formule voor waarde-bepaling: fruit "op het hout" wordt getaxeerd op 50% van de veilingwaarde. Er wordt uitgegaan van een vaste kwaliteitsverhouding (80% klasse A, 15% B, 5% C) om tot een standaardprijs per 100 kg te komen.
• Procedurele strengheid: De eis dat de commissie "voltallig" moet zijn bij een bezoek en de rapportageplicht aan het Bedrijfschap bij onenigheid, wijst op een streng gecontroleerd systeem van prijsvorming.
• Administratie: Het gebruik van doorslagen (in duplo) en de specifieke vergoeding (f. 2,50 per uur en reiskosten 2e klasse) geeft een goed beeld van de ambtelijke standaarden van die tijd. Dit document stamt zeer waarschijnlijk uit de periode van de Tweede Wereldoorlog of de directe periode daarna (de tijd van de "geleide economie"). Tijdens de bezetting werd de land- en tuinbouw in Nederland sterk gereguleerd via "Bedrijfschappen" onder toezicht van de overheid.

Het doel van deze specifieke instructie was het voorkomen van prijsopdrijving en zwarte handel. Door officieel aangestelde commissies de waarde van kersen "op de boom" te laten schatten volgens vaste tabellen, werd getracht een eerlijke prijs te garanderen voor zowel de teler als de afnemer (vaak de verpachter of de veiling). De strikte focus op kersen suggereert dat dit een specifiek seizoensvoorschrift was voor een product dat zeer aan bederf onderhevig is en waarbij een snelle, accurate schatting vóór de pluk cruciaal was voor de logistiek en voedselvoorziening.