Circulaire brief / Dienstmededeling. 9 april 1943. Bedrijfschap voor Groenten en Fruit
Laan Copes van Cattenburch 62, 's-Gravenhage - Tel. 557480

Afdeeling: AFZET.
Dict.: W.J.S./HL.
No. G 43/'43.
Toestel No. 47.

[Stempel in paars/blauw:] No. 105/2/17/M. 1943 12/4
's-Gravenhage, 9 April 1943.

Aan de geadresseerde Veilingsvereeniging.

In vervolg op onze aan U gezonden circulaire no. 596, d.d. 10 December 1941, deelen wij U mede, dat de Inspectie voor de Prijsbeheersching resp. te Amsterdam en 's-Gravenhage aan:

LEENDERT VAN SMEERDIJK, Claes van Kietestraat 3, Halfweg
(Gem. Haarlemmerliede en Spaarnwoude), verboden heeft van
8 April 1943 tot 8 April 1944 zijn beroep van grossier en aan

C. W. PAPENHOVE, Vreeswijkstraat 240, 's-Gravenhage, van 4 April
1943 tot 4 Mei 1943 zijn beroep van kleinhandelaar in groenten
en fruit uit te oefenen.

Verder deelen wij U mede, dat

H. J. HOLT, van Marnixlaan 21, Amersfoort, als Verwaltungs-
treuhänder is aangewezen voor J. van Praag, Arnhemsche-
straat 20, Amersfoort. [Rechts in de marge handgeschreven in blauw potlood:] is bekend

Daar de Treuhänder de producten moet leveren aan de afnemers
van genoemden persoon, zullen de toewijzingen aan den bovenstaanden
Treuhänder moeten overgaan.

Wij verzoeken U, voorzoover het Uw Veiling aangaat, de noodige
maatregelen te treffen.

BEDRIJFSCHAP VOOR GROENTEN EN FRUIT:

[Handtekening]

Directeur.

[Linksonder in de marge:] (A) 27701/4-'7-'43 - K 998 Dit document is een voorbeeld van de ambtelijke uitvoering van economische en racistische maatregelen tijdens de Duitse bezetting van Nederland:

1. Economische sancties: De beroepsverboden voor Van Smeerdijk en Papenhove zijn opgelegd door de "Inspectie voor de Prijsbeheersching". Dit duidt doorgaans op straffen voor overtreding van de prijsvoorschriften, zoals handel op de zwarte markt of het vragen van prijzen boven het wettelijke maximum. In een tijd van grote schaarste was dit een zwaar middel om de distributie onder controle te houden.
2. Arisering: De aanstelling van H.J. Holt als Verwaltungstreuhänder voor de zaak van J. van Praag is een direct bewijs van de 'arisering' van Joodse bedrijven. Joodse ondernemers werden door de bezetter uit hun eigen bedrijven gezet. Een 'Treuhänder' (bewindvoerder) nam het beheer over, met als uiteindelijk doel de liquidatie van het bedrijf of de verkoop aan een niet-Joodse eigenaar.
3. Bureaucratie: De brief toont hoe de veilingen als uitvoeringsorganen werden ingeschakeld om deze maatregelen in de praktijk te effectueren door de leveringen en toewijzingen om te leiden. * Het Bedrijfschap: Het Bedrijfschap voor Groenten en Fruit was een zogenaamde publiekrechtelijke bedrijfsorganisatie (PBO) die tijdens de bezetting werd opgericht om de voedselproductie en -distributie strak te reguleren volgens de belangen van de Duitse oorlogsindustrie en de Nederlandse civiele distributie.
4. J. van Praag: De in de brief genoemde Joodse ondernemer J. (Jacob) van Praag uit Amersfoort overleefde de oorlog niet. Hij werd weggevoerd en stierf in mei 1943 in het vernietigingskamp Sobibor, slechts enkele weken nadat deze brief werd verstuurd.
5. Tijdsbeeld: De datum april 1943 valt in een periode waarin de Jodenvervolging in Nederland haar gewelddadige hoogtepunt naderde en de economische druk op de bevolking door schaarste steeds verder toenam.