Getypte circulaire op briefpapier. 19 april 1943. Bedrijfschap voor Groenten en Fruit, Laan Copes van Cattenburch 62, 's-Gravenhage. BEDRIJFSSCHAP VOOR GROENTEN EN FRUIT.
Laan Copes van Cattenburch 62. 's-Gravenhage.

DIRECTIE. 's-Gravenhage, 19 April 1943.
No. G.57.
Dict.Tj. Typ.HL.
R.B.V.V.O. AAN DE GEADRESSEERDE VEILINGSVEREENIGING.

No. 105/3/15 M. 1943 20/4

Met referte aan onze circulaire No. 46, d.d. 16 April 1943, deelen wij U mede, dat de kropsla van de 2e sorteering met ingang van 17 dezer niet meer voor export in aanmerking komt. De voor dit product genoteerde prijs geldt derhalve alleen als maximumprijs voor het binnenland. Deze sla dient op de schadevergoeding-formulieren te worden opgenomen, voorzoover zij vóór 20 April is aangevoerd.

Voorts deelen wij U nog mede, dat exportproducten, indien deze om de een of andere reden niet of niet voldoende geëxporteerd kunnen worden, zoodat zij noodgedwongen voor een grooter percentage in het binnenland moeten worden afgezet, voor elken prijs geveild dienen te worden, terwijl de hierdoor ontstane prijsverschillen aan het Bedrijfschap opgegeven moeten worden op de schadeformulieren, zooals is aangegeven in onze circulaire no. G.44 d.d. 9 April 1943. Tevens dient U aan de onderzijde van deze formulieren voor elk product afzonderlijk de reden te vermelden, waarom niet tot export kon worden overgegaan.

In dit verband deelen wij U nog mede, dat slechts de sedert 1 Maart 1943 ter veiling aangevoerde producten dienen te worden opgegeven, waarbij echter, zooals vermeld, ook andere oorzaken dan het ontbreken van wagons, voor opgave aan het Bedrijfschap in aanmerking komen.

Niet houdbare producten dienen bij gebrek aan exportmogelijkheid nog denzelfden dag voor het binnenland te worden geveild. Bewaarbare producten dienen, indien er een kans is om den volgenden dag te verladen, tenminste 1 dag bewaard te worden.

Ook de gevallen, waarbij schade is ontstaan, doordat eenig exportproduct b.v. van Maandag is blijven staan, terwijl op Dinsdag een lagere prijs geldt, vallen onder deze opgaven, onverschillig of bedoeld product uiteindelijk al dan niet is geëxporteerd.

Voorts wijzen wij U er nogmaals op, dat afwijkende, z.g. "B"-producten op de exportlijst, niet dienen te worden opgegeven.

BEDRIJFSSCHAP VOOR GROENTEN EN FRUIT,

[Handtekeningen] * Onderwerp: De brief betreft wijzigingen in het exportbeleid voor groenten (specifiek kropsla 2e soort) en de administratieve afhandeling van schadevergoedingen voor producten die oorspronkelijk voor export bestemd waren, maar noodgedwongen op de binnenlandse markt verkocht moeten worden.
* Taalgebruik: Het document is opgesteld in een formele, ambtelijke stijl met de toen gangbare spelling (bijv. "deelen", "zoodat", "zooals").
* Kernpunten:
* Vanaf 17 april 1943 mag kropsla van de tweede sortering niet meer geëxporteerd worden.
* Er wordt een systeem van schadevergoeding gehanteerd voor prijsverschillen tussen de (hogere) exportprijs en de opbrengst op de binnenlandse veiling.
* Logistieke problemen (zoals het gebrek aan treinwagons) worden expliciet genoemd als reden voor mislukte export.
* Er wordt strikt onderscheid gemaakt tussen bederfelijke en bewaarbare waar. Dit document stamt uit april 1943, midden in de Duitse bezetting van Nederland tijdens de Tweede Wereldoorlog. Het Bedrijfschap voor Groenten en Fruit was een zogenaamd 'publiekrechtelijk vakorgaan' dat door de bezetter was ingesteld om de totale productie en distributie van voedsel te controleren.

De focus op export is veelzeggend: een zeer groot deel van de Nederlandse landbouwproductie werd in deze periode gedwongen geëxporteerd naar Duitsland om de Duitse oorlogsmachine en bevolking te voeden, wat in Nederland leidde tot schaarste en rantsoenering. Het document illustreert de bureaucratische controle op de voedselvoorziening en de logistieke uitdagingen (zoals het tekort aan transportmiddelen door de oorlogsvoering) waarmee de sector te maken had. De genoemde schadeformulieren dienden waarschijnlijk om de telers en veilingen schadeloos te stellen voor de prijsverschillen die ontstonden door de strikte prijsbeheersing van de bezettingsautoriteiten.