Dienstbrief / Circulaire 7 juli 1943. Bedrijfschap voor Groenten en Fruit, Laan Copes van Cattenburch 62, 's-Gravenhage. BEDRIJFSSCHAP VOOR GROENTEN EN FRUIT

Laan Copes van Cattenburch 62 | 's-Gravenhage.
___________

DIRECTIE.
Dict.:Dr. Typ.: HM.
No. G 107/'43
Rb.V.V.O.

AAN:
DE GEADRESSEERDE VEILING.

No. 105/25/1 M. 1943 9/2
's-Gravenhage, 7 Juli 1943.

Betr.: zwarte handel in groenten en fruit.

In verband met den zwarten handel in groenten en fruit, brengen wij met nadruk het volgende onder Uw aandacht.

Vooropgesteld worde, dat de veilingen zich haar verantwoordelijkheid bij het tegengaan van den zwarten verkoop wel zeer bewust moeten zijn en mede verplicht zijn om den zwarten handel te bestrijden en wel in het bijzonder door nauwlettend erop toe te zien, dat door onder de veiling ressorteerende tuinders naar behooren wordt aangevoerd, m.a.w. dat de tuinders aan hun veilplicht voldoen.

Bij niet-nakoming of vermoedelijke niet-nakoming van dezen veilplicht zijn de veilingen verplicht, hiervan terstond kennis te geven aan den Centralen Controledienst, Sweelinckplein 14 te 's-Gravenhage, Tel. 394970. Deze instantie zal voor nader onderzoek zorg dragen.

Wij verzoeken U den tuinders mede te deelen, dat zij verplicht zijn van Maandag 12 Juli 1943 af bij verkoop op het bedrijf van de toegestane maximumhoeveelheid van 2 ½ Kg. groenten per persoon en per dag aan koopers, woonachtig in de gemeente, waarin hun bedrijf is gelegen, zich ervan te overtuigen aan de hand van het persoonsbewijs dan wel den distributiestamkaart van den kooper, dat deze domicilie heeft in dezelfde gemeente, als waarin het bedrijf van den tuinder is gelegen.

Wij verzoeken U voorts de telers, die op hun bedrijf aan consumenten verkoopen, er op te wijzen, dat zij van bovengenoemden datum af verplicht zijn een klantenregister, volgens onderstaand model, aan te leggen, waarin moet worden genoteerd per dag en in volgorde van de verkoopen:

a. de naam en het adres van den kooper,
b. de verkochte groentesoort,
c. de verkochte hoeveelheid van elke soort,
d. de berekende prijs per eenheid,
e. het per aflevering ontvangen bedrag.

Bedoeld register over de afgeloopen maand dient in de eerste week van de daarop volgende maand te worden ingediend bij de veiling waarbij de teler is aangesloten.

Wij wijzen erop, dat de regeling van den verkoop op het bedrijf aan consumenten verder geenerlei wijziging ondergaat vergeleken met het vorige jaar. De verkoop van fruit – waaronder tevens aardbeien en meloenen worden gerekend – aan consumenten blijft dus op het bedrijf totaal verboden. Van dit verbod zijn alleen die telers uitgezonderd die een kleinhandelserkenning hebben en wier bedrijf voor de teelt van fruit niet grooter is dan 50 aren; bij aardbeien en meloenen, indien de teeltvergunning niet grooter is dan 50 aren.

z.o.z. * Doel: Het document dient als een officiële instructie aan veilingen om de controle op de verkoop van groenten en fruit door tuinders aan te scherpen. Het hoofddoel is het indammen van de zwarte handel (verkoop buiten de officiële kanalen om).
* Kernpunten:
1. Veilplicht: Benadrukking dat tuinders verplicht zijn hun producten via de veiling te verkopen.
2. Meldingsplicht: Veilingen moeten vermoedens van overtredingen direct melden aan de Centrale Controledienst.
3. Beperkte rechtstreekse verkoop: Tuinders mogen slechts een kleine hoeveelheid (2,5 kg) aan lokale bewoners verkopen, waarbij identiteitscontrole (persoonsbewijs/distributiestamkaart) verplicht is.
4. Administratie: Telers moeten een gedetailleerd klantenregister bijhouden en dit maandelijks overhandigen aan de veiling.
5. Verbod op fruitverkoop: De rechtstreekse verkoop van fruit aan consumenten is nagenoeg volledig verboden. * Historische periode: Dit document stamt uit juli 1943, midden in de Duitse bezetting van Nederland tijdens de Tweede Wereldoorlog.
* Voedselvoorziening: Tijdens de oorlog was er een grote schaarste aan voedsel. De bezetter voerde een streng distributiesysteem in om de voedselstroom te beheersen (zowel voor de eigen troepen als voor de Nederlandse bevolking). De "zwarte handel" ontstond als reactie op deze schaarste en de lage officiële prijzen.
* Controleapparaat: De brief noemt het "Bedrijfschap voor Groenten en Fruit" en de "Centralen Controledienst". Dit waren organen binnen de door de Duitsers gecontroleerde landbouworganisatie (de Landstand-structuur), bedoeld om de totale productie onder staatscontrole te houden.
* Maatschappelijke impact: De verplichting om het persoonsbewijs of de distributiestamkaart te controleren bij de aankoop van een paar kilo groenten illustreert de totale controle en bureaucratisering van het dagelijks leven tijdens de bezettingsjaren.