Circulaire/Officiële brief 19 augustus 1943 BEDRIJFSSCHAP VOOR GROENTEN EN FRUIT
Laan Copes van Cattenburch 62 Tel. 557480 's-GRAVENHAGE.

DIRECTIE.
Dict.: AP. Typ.: JL.
No. G 158/'43.
Rb.V.V.O.

AAN DE VEILINGEN.

No. 115/37/M. 1943 2/8 (stempel/handschrift)
's-Gravenhage, 19 Augustus 1943.

Betr.: Veilingkosten aardappelen.

In aansluiting op den inhoud van onze circulaire No. G 143/'43 dd. 3 Augustus j.l. deelen wij U mede, dat door U van de opbrengst der nog te veilen aardappelen, geteeld op tuinbouwteeltvergunning en van de aardappelen, die niet op een teeltvergunning zijn geteeld en die in verband met statuaire verplichtingen der telers tóch moeten worden geveild, het normale veilingpercentage kan worden genomen, echter verminderd met f. 0,06 per 100 kg., welk bedrag door de V.B.N.A. aan U zal worden vergoed.

De prijzen der aardappelen zijn met ingang van 15 Augustus tot nader order vastgesteld als volgt:

De prijzen gelden af bedrijf.
Voor levering franco-wagon of schip wordt, indien de afstand 10 KM of minder bedraagt, f. 0,10 per 100 Kg. vergoed.
In normale gevallen krijgt de teler, die tot veilen verplicht is, derhalve de bovenaangegeven prijzen, verhoogd met f. 0,10.

Tot Groep I worden gerekend de volgende soorten:
Beteka, Bevelander, Komeet, Koopmans Blauwe, Noordeling, Populair, Record, Robijn, Roode en Bonte Star, Westeinder Bonte en Blauwe, Zeeuwsche Bonte en Blauwe.

Tot Groep II behooren:
Bato, Bonte en Blauwe Eigenheimer, Deva, Duivelander, Eigenheimer, Furore, Iduna, Iris, Limosa, Nationaal, Nederlander, Orion, Present, Souvenir, Westbrabander, Wilpo, IJsselster.

Onder Groep III worden gerangschikt:
Alberta, Alpha, Belle de Fontenay, Bintje, Dunbar-Yeoman, Eersteling, Erdgold, Frühmölle, Geelblom, Gloria, Ideaal, Industrie, Magneto, Roode Eersteling, Matador, Triumf, Ultimus, Volgeling, Voran en de overige onder I en II niet genoemde rassen.

Witvleezige aardappelen zullen niet voor consumptie worden afgenomen.

BEDRIJFSSCHAP VOOR GROENTEN EN FRUIT:
(getekend met onleesbare handtekeningen) Dit document is een administratieve instructie gericht aan veilingen betreffende de prijsvorming en kostenstructuur van de aardappeloogst in 1943.

De kernpunten zijn:
1. Correctie op veilingkosten: Er wordt een korting van 6 cent per 100 kg op het veilingpercentage toegepast, die door de V.B.N.A. (Vereniging van Bonden van Nederlandse Aardappelhandelaren) wordt gecompenseerd.
2. Prijsdifferentiatie: Prijzen worden strikt bepaald op basis van drie factoren:
* Grondsoort: Klei/duinzand vs. zand/veen (waarbij kleiaardappelen duurder zijn).
* Kwaliteitsgroep: Indeling in Groep I, II of III op basis van ras.
* Maatvoering: Sortering op een "vierkantsmaat" van minimaal 28 mm.
3. Transportvergoeding: Er is een vaste vergoeding voor korte afstanden (tot 10 km) bij levering aan wagon of schip.
4. Consumptieverbod: Er is een expliciet verbod op het afnemen van witvleezige aardappelen voor menselijke consumptie, wat duidt op een voorkeur voor geelvleezige rassen in de Nederlandse voedselvoorziening van die tijd. De circulaire stamt uit augustus 1943, tijdens de Duitse bezetting van Nederland. In deze periode was de gehele landbouwsector ondergebracht in zogenaamde 'Bedrijfsschappen'. Deze organen maakten deel uit van de strak geleide distributie-economie die door de bezetter was opgelegd om de voedselvoorziening te controleren en rantsoenering mogelijk te maken.

De aardappel was het belangrijkste volksvoedsel tijdens de oorlog. De strikte prijsvaststelling en de verplichte veiling (zelfs voor teelt zonder vergunning) dienden om de zwarte handel tegen te gaan en te zorgen dat de oogst via de officiële kanalen de bevolking (en de bezetter) bereikte. Veel van de genoemde rassen, zoals de Eigenheimer en het Bintje, waren destijds (en soms nu nog) standaardrassen in de Nederlandse akkerbouw. De vermelding van "tuinbouwteeltvergunningen" herinnert aan de bureaucratische controle waarbij elke vierkante meter grond geregistreerd stond voor specifieke teelt.