Officieel rapport / Proces-verbaal. 3 juli 1943. No. 106/5/1 M. 1943 6/7

R A P P O R T .

Hedenmorgen omstreeks 5.45 uur werd mij, controleur Boon, door de zoon van schipper Noort, genaamd Hendrik Noort, oud 20 jaar, schipper, wonende Kanaalstraat 1 te Rijnsburg medegedeeld, dat hij had gezien dat hedennacht omstreeks 3 uur door een der hondenwachts groente uit de kisten, die op pier A stonden, o.a. bloemkool wortelen en tomaten ontvreemd waren.
Bij onderzoek bleek mij het volgende:
De hondenwacht genaamd Nelis de Ruiter, geboren 5 October 1911 te Rotterdam, betondak-monteur, thans als bewaker indienst bij de gemeente Amsterdam en wonende Ruyschstraat 65/III te Amsterdam verklaarde als volgt:
"Hedennacht omstreeks 3 uur heb ik vanaf kisten met groente, welke op pier A stonden, groente weggenomen, o.a. 2 bloemkolen, 1 spitskool en 14 tomaten en 1 bos wortelen. Ik heb van niemand toestemming gekregen om deze groente weg te nemen of op andere wijze hierover te beschikken." In bijzijn van heer Steenbeek en rapporteur bekende de Ruiter zich aan deze handeling schuldig te hebben gemaakt. De groente is door mij inbeslag genomen. Tevens heb ik in de keet, welke op het terrein der Centrale Markt staat en van P.W is, 8 spitskolen en zes komkommers gevonden. Door wie deze groente er is gebracht is onbekend. Deze groente heb ik ook inbeslag genomen. Schipper Noort doet geen aangifte.

[Handgeschreven notitie 1:]
Bij marktwezen is niet bekend hoe de
hondenwacht aan de sleutel van de schaftekeet
van P.W. komen. Boon zal hiernaar nog een
nader onderzoek instellen.
3/7 - '43
B.

Den Heer Bedrijfschef
van de Centrale Markt.

Amsterdam 3 Juli 1943.
controleur,
[Handtekening]
J.P.M. Boon.

[Handgeschreven notitie 2 onderaan:]
Op 3 Juli door den Bedrijfschef
telefonisch mededeeling gedaan
af Gem. Personeelszaken.
Op 7 Juli M. Woudenberg door
hem persoonlijk op de hoogte
gesteld. Wacht is door G.P. teruggehaald.
(afschrift en bericht)
Ten bovenst. rapport zende aan Dir. G.P.V.
[Initialen]
106/5/2 Dit document is een intern opsporingsrapport van de Amsterdamse Centrale Markt uit de zomer van 1943. De kern van de zaak is de diefstal van een relatief kleine hoeveelheid groente (bloemkolen, spitskool, tomaten, wortelen en komkommers) door een bewaker (hondenwacht).

Opvallende elementen:
* De dader: Nelis de Ruiter, van beroep betondak-monteur, maar werkzaam als bewaker voor de gemeente. Dit wijst op de inzet van 'gewone' arbeiders in bewakingsfuncties tijdens de crisisjaren.
* De bewijslast: De dader legt een volledige bekentenis af in het bijzijn van getuigen.
* De afwikkeling: Hoewel de bestolen partij (Schipper Noort) geen aangifte doet, wordt de zaak toch hoog opgenomen binnen de gemeentelijke hiërarchie.
* De sleutel: Er is onduidelijkheid over hoe de bewaker toegang kreeg tot de 'schaftekeet' van P.W. (waarschijnlijk Publieke Werken), wat duidt op een mogelijk groter lek in de beveiliging. Het document moet worden gelezen tegen de achtergrond van de Duitse bezetting van Nederland tijdens de Tweede Wereldoorlog.

1. Voedselschaarste: In 1943 was de voedselsituatie in Nederland nijpend. Groenten waren op de bon en de zwarte markt tierde welig. De diefstal van een paar bloemkolen en tomaten was in die tijd geen klein vergrijp, maar een misdrijf tegen de voedselvoorziening.
2. M. Woudenberg: De vermelding van "M. Woudenberg" in de kantlijn is historisch significant. Meinoud Woudenberg was de leider van het Nederlandsch Arbeidsfront (NAF), de door de nazi's gelijkgeschakelde vakbond. Dat hij persoonlijk op de hoogte werd gesteld, onderstreept de politieke controle op gemeentelijk personeel en de ernst waarmee 'onbetrouwbaarheid' onder werknemers werd bestraft.
3. Controle op de markt: De Centrale Markt in Amsterdam was een cruciaal verdeelpunt. Strenge controle (zoals door controleur Boon) was noodzakelijk om te voorkomen dat voorraden naar de zwarte markt weglekten.