Handgeschreven brief (klacht). 4 juni 1943. Een burger van Amsterdam (naam niet zichtbaar op deze zijde). [Stempel linksboven:] No. 109/6/2 M. 1943 6/6
[Aantekening in potlood boven:] Spoed / niet / noteren bureau / Opb

Amsterdam, 4 Juni 1943

Den Weled. Heer Directeur der Gemeentelijke
Vischvoorziening, Alhier.

[Aantekening in potlood rechtsonder adres:] op week

Zeer geachte Heer,

Beleefd verzoek ik even Uw aandacht voor het volgende.
j. l. Woensdagavond, 2 Juni, arriveerde ongeveer 18 uur op het
Stadionplein een kar visch, bestemd voor de distributie.
In deze kar was aanwezig, een onderste partij schol à ƒ 1.20
p. Kilogram, daarboven, gescheiden door een groot wit papier, een
partij kleinere schol à ƒ 0.90 p. K., en daar weder bovenop een
partij à ƒ 1.20 p. K., eveneens gescheiden door een papier.
Hieruit volgt dus, dat begonnen moest worden met den verkoop
van de bovenste partij à ƒ 1.20 p. K.
Toen ongeveer 30 personen geholpen waren, kwam ook ik aan
de beurt en werden wij met 6 personen tot de kar toegelaten, waarvan
ik Nº 4 was. Bij de kar gekomen, zagen wij nog juist, dat het
scheidingspapier in elkaar gefrommeld werd met hierin zeker nog
wel een 40 schollen, dus ongeveer 5 a 6 K. gr. van deze visch.
Het werd onder een plank verborgen en dus in ieder geval tijdelijk
aan den verkoop onttrokken. Juister kunnen wij aannemen, dat het
de bedoeling was, dit partijtje zoogenaamd „achterover te drukken.”
Toen wij daarop genoegen moesten nemen met de kleinere visch
à ƒ 0.90 p. K., welke nu aan de beurt kwam, namen wij hiermede
geen genoegen, op grond dat wij meenden nog recht te hebben op den
visch van de 1e partij, aangezien deze nog niet geheel was uitverkocht.
Een heer, die het eerst aan de beurt was, kreeg hierover een

[Onderaan rechts:] z. o. z. 109 * Taalgebruik: De brief is geschreven in een formele, beleefde stijl die gebruikelijk was voor correspondentie met officiële instanties in de eerste helft van de 20e eeuw (gebruik van "den", "visch", "weled. heer").
* Inhoud: De briefschrijver doet beklag over vermeende onregelmatigheden bij een viskar op het Stadionplein. De kern van de klacht is dat de verkopers een deel van de kwalitatief betere (of grotere) schol verborgen ("achterover drukten") om over te gaan op de verkoop van goedkopere, kleinere schol, terwijl de eerste partij nog niet op was.
* Nauwkeurigheid: De melder is zeer specifiek in zijn waarneming. Hij noemt de exacte datum, tijd, locatie, de prijsklassen van de vis en zelfs een schatting van de hoeveelheid achtergehouden vis (40 schollen / 5 à 6 kg). Dit duidt op een grote mate van verontwaardiging en een poging om de klacht juridisch of administratief hard te maken.
* Administratieve sporen: De aantekening "Spoed" en het archiefnummer wijzen erop dat dergelijke klachten serieus werden behandeld door de Gemeentelijke Vischvoorziening. * Tweede Wereldoorlog: De brief dateert uit juni 1943, de periode van de Duitse bezetting. Voedselvoorziening was een kritieke zaak; bijna alles was op de bon en de schaarste nam toe.
* Distributiesysteem: De "Gemeentelijke Vischvoorziening" was verantwoordelijk voor de eerlijke verdeling van vis onder de Amsterdamse bevolking. Omdat de vraag veel groter was dan het aanbod, waren burgers zeer alert op corruptie of vriendjespolitiek door distributeurs.
* Sociale spanning: "Achteroverdrukken" was een term voor het verduisteren van goederen voor eigen gebruik of voor de zwarte markt. In een tijd van schaarste werd dit gezien als een ernstig vergrijp tegen de gemeenschap. De brief illustreert de spanningen en het wantrouwen dat heerste bij de dagelijkse gang naar de distributiepunten. K.