Handgeschreven getuigenverklaring of notitie.
Origineel
Handgeschreven getuigenverklaring of notitie. Gedateerd op 5 juli 1943 (betreft incident op 2 juni 1943). [Verticale tekst in linkermarge:]
ze heeft nog een nummer – Mooyer
en handelt ook wel in Beethovenstr.
[Hoofdtekst:]
Mevr. Vruchtman
op 5/7 1943 gehoord
geval van 2 Juni jl.
Er waren vroeg voor 7 of
8 menschen groote schol.
± 10, 12: de kleine visch
wordt verkocht en die, dat niet
wil hebben, dondert maar op.
Anders haal ik paffertje*
uit mijn zak.
jij 't en jou 't. tegen
ons.
Menschen uit de buurt
staan in de rij: gaan
uren naar huis en als er
een karretje komt, komen
ze uit huis en nemen hun
oude plaats weer in.
Aantal visschen kan ik
niet schatten, doch waren er nog
zeer veel.
*Noot: "paffertje" of "puffertje" is destijds een informele term voor een pistool/vuurwapen. * Onderwerp: De notitie beschrijft misstanden bij de verkoop van vis (schol) tijdens de Tweede Wereldoorlog. Het gaat zowel over de brute bejegening door de verkoper als over onenigheid in de wachtrij.
* Bejegening: De getuige (Mevr. Vruchtman) beklaagt zich over de toon van de verkoper. Klanten die de kleine vis niet willen, worden afgeblaft ("dondert maar op"). Er is sprake van een dreigement met een wapen ("paffertje uit mijn zak") en een gebrek aan respect ("jij 't en jou 't" - het tutoyeren van klanten werd destijds als zeer onbeleefd ervaren).
* Wachtrij-ethiek: Er wordt melding gemaakt van "voordringen" of oneerlijke praktijken waarbij buurtbewoners hun plek in de rij claimen maar ondertussen naar huis gaan, om pas terug te keren als de viskar daadwerkelijk arriveert.
* Locatie: De kantlijn vermeldt de "Beethovenstr." (Beethovenstraat in Amsterdam), een buurt die tijdens de bezetting een specifieke demografische en politieke lading had. Dit document stamt uit juli 1943, een periode waarin de voedselschaarste in bezet Nederland toenam en de distributie streng gereguleerd was. Vis was een van de weinige producten die soms buiten de strenge bonnenstelsels om (of met specifieke toewijzingen) beschikbaar was, wat vaak leidde tot lange rijen en spanningen.
Dergelijke notities werden vaak opgesteld door controleurs van de Prijsbeheersing of de Crisis Controle Dienst (CCD), of als onderdeel van een klachtenprocedure bij de lokale politie. De agressieve toon van de verkoper en het dreigen met een vuurwapen wijzen op de verharding van de samenleving en de machtspositie van handelaren die over schaarse goederen beschikten. De naam "Mooyer" in de kantlijn verwijst vermogelijk naar de betreffende vishandelaar.
Samenvatting
- Onderwerp: De notitie beschrijft misstanden bij de verkoop van vis (schol) tijdens de Tweede Wereldoorlog. Het gaat zowel over de brute bejegening door de verkoper als over onenigheid in de wachtrij.
- Bejegening: De getuige (Mevr. Vruchtman) beklaagt zich over de toon van de verkoper. Klanten die de kleine vis niet willen, worden afgeblaft ("dondert maar op"). Er is sprake van een dreigement met een wapen ("paffertje uit mijn zak") en een gebrek aan respect ("jij 't en jou 't" - het tutoyeren van klanten werd destijds als zeer onbeleefd ervaren).
- Wachtrij-ethiek: Er wordt melding gemaakt van "voordringen" of oneerlijke praktijken waarbij buurtbewoners hun plek in de rij claimen maar ondertussen naar huis gaan, om pas terug te keren als de viskar daadwerkelijk arriveert.
- Locatie: De kantlijn vermeldt de "Beethovenstr." (Beethovenstraat in Amsterdam), een buurt die tijdens de bezetting een specifieke demografische en politieke lading had.
Historische Context
Dit document stamt uit juli 1943, een periode waarin de voedselschaarste in bezet Nederland toenam en de distributie streng gereguleerd was. Vis was een van de weinige producten die soms buiten de strenge bonnenstelsels om (of met specifieke toewijzingen) beschikbaar was, wat vaak leidde tot lange rijen en spanningen.
Dergelijke notities werden vaak opgesteld door controleurs van de Prijsbeheersing of de Crisis Controle Dienst (CCD), of als onderdeel van een klachtenprocedure bij de lokale politie. De agressieve toon van de verkoper en het dreigen met een vuurwapen wijzen op de verharding van de samenleving en de machtspositie van handelaren die over schaarse goederen beschikten. De naam "Mooyer" in de kantlijn verwijst vermogelijk naar de betreffende vishandelaar.