Officieel rapport/ambtelijke brief betreffende een onderzoek naar een klacht. 17 juli 1943. VD/HG.

109/6/4 M.
17 Juli 1943.

Klacht K. Onstee inzake
vischregeling op de markten.

den Heer Wethouder
voor de Levensmiddelen,
A l h i e r.

Onder terugzending van de met Uw kantbrief d.d. 10 Juni jl. om spoedig advies ontvangen stukken No. 421 L.M.1943 heb ik de eer U te berichten, dat ik naar de onderhavige klachten een uitgebreid onderzoek heb ingesteld; de klagers, de betrokken marktambtenaren en de vischkooplieden zijn gehoord, doch het is niet gelukt om hierbij tot het vaststellen van positieve feiten te komen. De klagers spreken elkaar tegen, terwijl de marktambtenaren, de contrôleur Bekkering voor het voorgevallene op 2 Juni en de marktmeester De Wolff voor dat op 4 Juni beslist tegenspreken, dat er van de zijde van de kooplieden pogingen zijn gedaan om meer dan de hun voor eigen gebruik toegestane hoeveelheden achter te houden.

Klager Onstee sprak te mijnen kantore over het achterhouden van eenige visschen, welke hij aan de staarten te voorschijn haalde; klager Schuddeboom van 40 à 50 visschen, terwijl een dame, die ook nog als getuige is gehoord, van een groote partij sprak; dit laatste kan niet waar zijn, aangezien men zoo een hoeveelheid visch niet zoo gemakkelijk in een dun vel papier, als het scheidingspapier is, in elkaar frommelt en wegstopt. De contrôleur Bekkering deelde mede, dat drie Huizer vischkooplieden, die met elkaar samendoen, op één kar hun drie toewijzingen schol hadden geladen, welke door papier van elkaar waren gescheiden; toen de eerste partij van 50 kg. vrijwel was uitverkocht, bleef er voor de laatste klant niet voldoende visch over, namelijk geen 2 pond. Deze schol is toen opzijgelegd om bij de laatste partij, welke van dezelfde prijsklasse was, te worden verkocht. Deze lezing wordt door de betreffende vischkooplieden, Huizers, die als betrouwbaar staan aangeschreven, volkomen onderschreven. Zij wijzen erop, dat het publiek in de war is geraakt door de hoeveelheden visch, welke zich nog in de kar bevonden, toen de eerste partij groote schol was uitverkocht. Achteraf heeft klager Schuddeboom dan ook zijn verontschuldigingen gemaakt tegen de vischkooplieden en gezegd, dat hij het zoo niet had bedoeld.

Contrôleur Bekkering deelde nog mede, dat hij van het publiek op het Stadionplein zeer veel hinder ondervindt; onder dit publiek bevinden zich een aantal gepensioneerden van de Gemeente, onder andere klager Schuddeboom, die zich in den... [afgebroken] * Inhoud: Het document doet verslag van een onderzoek naar aanleiding van klachten van burgers (Onstee en Schuddeboom) over vermeende onregelmatigheden bij de visverkoop op de markt (waarschijnlijk Amsterdam, gezien de vermelding van het Stadionplein). De klagers beschuldigden visboeren ervan vis achter te houden (mogelijk voor de zwarte markt of eigen gebruik).
* Bevindingen van de onderzoeker: De ambtenaar concludeert dat de klachten ongegrond zijn. Hij wijst op inconsistente getuigenverklaringen en verklaart de situatie door de logistieke aanpak van de "Huizer vischkooplieden". Zij gebruikten papier om verschillende partijen vis op één kar te scheiden, wat bij het publiek de indruk wekte dat er vis werd achtergehouden.
* Geloofwaardigheid: De visboeren worden als "betrouwbaar" omschreven. Saillant detail is dat een van de klagers, Schuddeboom, naderhand zijn excuses heeft aangeboden.
* Toon: Formeel-ambtelijk, defensief ten aanzien van het marktpersoneel en de kooplieden, en enigszins neerbuigend naar de klagers toe (met name over de "gepensioneerden van de Gemeente" die voor hinder zorgen). * Historische periode: Dit document stamt uit juli 1943, midden in de Duitse bezetting van Nederland tijdens de Tweede Wereldoorlog.
* Schaarschte en Distributie: In deze periode was er sprake van grote voedseltekorten en een streng distributiesysteem. De "vischregeling" was een van de vele maatregelen om de schaarse middelen te controleren. Beschuldigingen van het "achterhouden" van goederen waren in die tijd zeer ernstig, omdat dit duidde op zwarte handel of het onttrekken van voedsel aan de hongerende bevolking.
* Locatie: De vermelding van het Stadionplein en de "Wethouder voor de Levensmiddelen" wijst op Amsterdam. De betrokkenheid van kooplieden uit Huizen (een bekend vissersdorp) is historisch consistent met de aanvoerlijnen naar de Amsterdamse markten.
* Sociale spanning: Het document illustreert de spanningen op de marktpleinen. De aanwezigheid van "gepensioneerden" die kritisch toekijken en klachten indienen, getuigt van de sociale onrust en het wantrouwen dat heerste rondom de voedselvoorziening in oorlogstijd.