Archiefdocument
Origineel
Oorspronkelijk getypt "Februari 1943", handmatig gewijzigd naar "1 Maart 1943". Onbekend (mogelijk de directeur van het Marktwezen, Amsterdam), getekend met "Lemsen." (of vergelijkbaar). No. 112/2/1 M. 1943 2/3 [stempel linksboven]
Markten [handgeschreven rechtsboven]
No.192 L.M. -1943-
Februari 1943. [doorgehaald]
1 Maart [handgeschreven boven datum]
Ik ben zoo vrij voor het volgende Uw medewerking te vragen.
In verband met het zich schuldig maken aan ernstige prijsoverschrijding, zijn door de Prijsbeheersching verschillende grossiers in groente en fruit, gevestigd op de Centrale Markt te dezer stede voor korter of langer tijd uitgesloten tot het doen van hun zaken.
In overeenstemming met de gevoelens van hooger gezag op dit gebied en met dat van de Prijsbeheersching, heb ik een Gemeentelijk Gevolmachtigde voor grossierszaken in groente en fruit benoemd, die de zaken van evenvermelde grossiers gedurende den tijd, dat het hun is verboden hun zaken te drijven, heeft te exploiteeren.
Op het oogenblik heeft hij 13 dusdanige zaken onder zijn beheer, terwijl te verwachten valt, dat binnenkort dit aantal nog zal worden uitgebreid.
Voor dit vereenigd aantal grossierszaken heeft mijn Gevolmachtigde reeds niet minder dan ruim 400 detaillisten van groenten te voorzien. Om naar behooren hiertoe in staat te zijn, is het noodig, dat hij zich verzekert van den aanvoer van alle goederen, van de respectievelijke veilingen, waarop de uitgesloten grossiers, die hij vertegenwoordigt, krachtens hun puntentoewijzingen, aanspraak hadden. Het is wel al op overtuigende wijze gebleken, dat hier alleen sprake van kan zijn, indien mijn vertegenwoordiger regelmatig de hierbedoelde veilingen bezoekt.
Dit zijn de veilingen te: Delft, Westerlee, Maasland, Wateringen, Kwintsheul, Beverwijk, Roelofarendsveen, Purmerend, Alkmaar, Leiden, Katwijk, Rijnsburg, Aalsmeer, Zwaag, Wognum, Obdam en Ter Aar.
Deze opsomming bedoelt niet alleen een indruk te geven van het groote aantal veilingen dat bezocht dient te worden, doch voornamelijk om er een indruk van te geven hoeveel plaatsen bezocht moeten worden, die bij de tegenwoordige verkeersomstandigheden per spoor, tram of autobus vrijwel onbereikbaar zijn anders dan met niet-verantwoord tijdsverlies.
Ik behoef U niet te zeggen hoe groot gemeentebelang gemoeid is bij het welslagen van deze zaak.
Ik heb daarom uitgezien naar een middel om mijn gemachtigde in de gelegenheid te stellen – zij het tot het strikt noodzakelijke beperkt – de desbetreffende veilingen te bezoeken.
de Rijksverkeersinspectie
te H_A_A_R_L_E_M
[handgeschreven handtekening: Lemsen.] Dit document is een formele brief uit de Tweede Wereldoorlog waarin de noodzaak van efficiënt transport voor de voedselvoorziening wordt bepleit. De kern van het probleem is dat meerdere groothandelaren (grossiers) op de Centrale Markt (waarschijnlijk Amsterdam) zijn geschorst vanwege "prijsoverschrijding" (zwarte handel of het overtreden van prijsvoorschriften). Om de bevoorrading van circa 400 winkeliers niet in gevaar te brengen, heeft de gemeente het beheer van deze zaken overgenomen.
De brief benadrukt de logistieke uitdaging: de aangestelde gevolmachtigde moet 17 verschillende veilingen in Noord- en Zuid-Holland bezoeken om de toegewezen rantsoenen (puntentoewijzingen) op te halen. De schrijver klaagt dat het openbaar vervoer (trein, tram, bus) in 1943 zo gebrekkig is dat dit onmogelijk is zonder "niet-verantwoord tijdsverlies". Hoewel het niet expliciet wordt genoemd, is de brief een verkapte aanvraag voor een vervoersvergunning of brandstoftoewijzing voor een auto, gericht aan de Rijksverkeersinspectie. * Oorlogstijd en Schaarste: In maart 1943 was Nederland ruim tweeënhalf jaar bezet. Er heerste een strikt distributiesysteem. De "Prijsbeheersching" was een instantie die toezag op de maximumprijzen om inflatie en woekerwinsten tegen te gaan.
* Centrale Markthallen: De genoemde "Centrale Markt" verwijst naar de Centrale Markthallen in Amsterdam-West, destijds het zenuwcentrum voor de voedseldistributie in de regio.
* Vervoersrestricties: Tijdens de bezetting was privaat autogebruik nagenoeg verboden. Brandstof en voertuigen waren gevorderd door de Wehrmacht of gereserveerd voor vitale diensten. De Rijksverkeersinspectie in Haarlem was de instantie die over deze uitzonderingen besliste.
* Voedselvoorziening: Het waarborgen van de voedselstroom naar de steden was een prioriteit voor zowel de Nederlandse ambtenarij als de bezetter (om onrust te voorkomen). Dit verklaart de nadruk op het "groot gemeentebelang".