Concept-brief/memo. 4 juni 1943. Gemeente Amsterdam (Dienst Marktwezen / Gemeentelijk Adviseur voor Voedings- en Distributieaangelegenheden), ondertekend met initialen vD/HB. Directeur der Nederlandsche Visscherij-centrale te 's-Gravenhage. Behoort bij brief no.46a/148/5 M.d.d.4 Juni 1943 aan den Heer
Wethouder voor de Levensmiddelen van den Directeur van het
Marktwezen en den Gemeentelijken Adviseur voor Voedings- en
Distributieaangelegenheden.

vD/HB.

C o n c e p t .

Onderwerp: Vischverdeeling
Amsterdam. Aan den Heer Directeur der
Nederlandsche Visscherij-
centrale,
te
's-G r a v e n h a g e .

Naar aanleiding van Uw brief d.d. 20 April jl. no.10688/
/V/Ve., heb ik de eer U te berichten, dat de bijlage van Uw
brief mij tot het maken van de volgende opmerkingen aanleiding
heeft gegeven.

1. Aantal en soort van in de verdeeling te Amsterdam opgenomen
   kleinhandelaren.

Voor zoover mij bekend, zijn alle in de verdeeling opge-
nomen kleinhandelaren in het bezit van een door de Nederland-
sche Visscherij Centrale uitgegeven voorloopige erkenning.
Hiernaar wordt thans op den afslag nog een nauwkeurig onder-
zoek ingesteld. Vast staat evenwel, dat alle in de verdeeling
opgenomen kleinhandelaren in de basisjaren visch hebben ver-
handeld, met uitzondering van enkele gevallen, die in opdracht
van hoogerhand in de verdeeling moesten worden opgenomen. Het
staat echter tevens vast, dat te Amsterdam buiten de in de ver-
deeling opgenomen handelaren nog vele personen zijn, die in
het bezit zijn van een voorloopige erkenning der Centrale. Aan
verzoeken van deze personen om in de verdeeling te worden op-
genomen is niet voldaan, omdat deze naar het oordeel der Ver-
deelingscommissie in de basisjaren niet in den vischhandel
werkzaam waren. Ik moge U in dit verband verwijzen naar Uw brief
d.d. 30 October 1942 no. 27974/A/Ko., waarin U, in antwoord op
een mijnerzijds gedaan verzoek toezegde, dat voortaan bij het
verleenen van erkenningen overleg met den Dienst Marktwezen
zal worden gepleegd.

Wat betreft de winkelbedrijven, comestibleszaken e.d.,
die visch als nevenartikel verhandelen, diene het volgende.
Het is mij bekend, dat momenteel allerlei bedrijfsgroe-
pen zich bezighouden met de afbakening van het werkterrein
van de in die groepen opgenomen vakgenooten.
Ook op het gebied van den vischhandel wordt, indien ik
juist ben ingelicht, reeds geruimen tijd door den Vakgroep
kleinhandel bestudeerd het opstellen van richtlijnen tot een
saneering van den visch-kleinhandel. Ik merk hierbij op, dat
zulk een saneering dermate groote vraagstukken aan de orde
stelt, dat het niet mogelijk zal blijken om, zonder dat ter-
zake diepgaande studies worden gemaakt, op korten termijn een
afdoende, verantwoorde oplossing van deze materie te verkrij-
gen. Nochtans bestaat er mijnerzijds geen bezwaar tegen, dat
Uwerzijds maatregelen worden genomen, waardoor de verkoop van
gerookte aal en paling in comestibleszaken voorkomen wordt.
De aan deze zaken verstrekte tijdelijke erkenningen zullen
dan moeten worden ingetrokken. Een lijst van deze zaken doe
ik U hierbij toekomen. * Inhoud: Het document betreft de regulering en sanering van de visdetailhandel in Amsterdam tijdens de bezettingsjaren. Er is discussie over wie wel en wie niet vis mag verkopen. Er wordt strikt gekeken naar de "basisjaren" (voor de oorlog) om te bepalen wie recht heeft op een plek in het distributiesysteem.
* Bureaucratie en Controle: De tekst illustreert de strikte controle op de voedselvoorziening. Er is sprake van een spanningsveld tussen de lokale Amsterdamse autoriteiten (Marktwezen) en de nationale koepel (Visscherijcentrale) over het verlenen van "erkenningen" (vergunningen).
* Uitzonderingen: Saillant is de opmerking over handelaren die "in opdracht van hoogerhand" (de Duitse bezetter of direct daaraan gelieerde instanties) in de verdeling moesten worden opgenomen, ondanks dat zij niet aan de lokale criteria voldeden.
* Specialisatie: Er wordt voorgesteld om "comestibleszaken" (delicatessenwinkels) het recht te ontnemen om gerookte aal en paling te verkopen, om zo de handel meer te concentreren bij de gespecialiseerde visdetailhandel. Dit document stamt uit juni 1943, een periode waarin de schaarste in Nederland nijpend was en het distributiesysteem voor levensmiddelen zeer complex. De "Nederlandsche Visscherijcentrale" was een orgaan dat tijdens de bezetting de gehele sector beheerde volgens de principes van de nieuwe orde (corporatisme). De brief toont aan hoe de gemeente Amsterdam probeerde grip te houden op de lokale marktordening binnen de kaders van de bezettingswetgeving en de rantsoenering. De term "saneering" in dit document duidt op het proces waarbij kleine of 'onzuivere' bedrijven uit de markt werden gedrukt om de efficiëntie en controleerbaarheid te vergroten.