Getypte ambtelijke brief of rapportage (pagina 2). -2-

2. het rooken van aal en paling.

De op den afslag te dezer stede toegewezen versche aal wordt als regel ook in verschen toestand op de verkoopplaatsen verkocht. Slechts aan de in de verdeeling opgenomen groep rookers(een dertigtal) is toegestaan om de hun toegewezen versche aal, voor welk artikel zij uitsluitend in de verdeeling zijn opgenomen, te rooken. De mogelijkheid hiertoe is in het 2e Uitvoeringsbesluit opgenomen. Dit wil evenwel nog niet zeggen, dat daardoor de contrôle in ernstige mate wordt bemoeilijkt. De rookers staan namelijk vrijwel allen op de markten. Bij het rooken geldt als vaste regel, dat 60 % van de hoeveelheid versch toegewezen aal gerookt op de verkoopplaats moet worden aangevoerd. Op de verkoopplaats wordt de hoeveelheid aangevoerde gerookte aal opgenomen en op een dagrapport vermeld. Uit contrôle achteraf op den afslag blijkt dan, welke hoeveelheid versch is toegewezen.

In het algemeen kan ik evenwel volkomen met het oordeel van den leider van den Centralen Contrôle-Dienst instemmen namelijk dat aal in verschen toestand voor de bevolking een beter voedsel is dan in gerookten toestand. Bovendien is voor gerookte aal de mogelijkheid tot zwarten handel zeer veel grooter. Een algemeen rookverbod lijkt ons te ver te gaan, aangezien daardoor een aantal, reeds jaren bestaande rookeryen tot sluiting zouden worden gedoemd. Bovendien acht ik het artikel "gerookte aal en paling" een dusdanig gewild artikel door de bevolking, dat dezerzijds geen medewerking kan worden verleend, dat dit artikel geheel van de markt zou verdwijnen. Overigens moet ik opmerken, dat het op bepaalde warme dagen onvermijdelijk zal zijn, vooral ook met het oog op transportmoeilijkheden(aanvoer van Urk!) om tot rooken over te gaan.

3. aalverkoop uitsluitend op markten.

Het denkbeeld van den Districtsleider is zeer aantrekkelijk, doch kan naar mijn meening bezwaarlijk worden verwezenlijkt.

Het kan naar mijn meening niet op den weg van het Gemeente-bestuur liggen om een dergelijke, / ingrijpende voor den middenstand ruineuze maatregel te treffen. Dit zou toch een declasseering van de zaken beteekenen, waarbij de winkelier zijn hooge winkelonkosten zou blijven houden, terwijl hij in het geheel niet is ingesteld op den straathandel.

Met de strekking van het denkbeeld ben ik het volkomen eens waar het de contrôle, die op de winkels thans nog vrijwel onuitvoerbaar is, wil verleggen naar de markten, waar deze stellig beter is uit te voeren. Bovendien mag ook niet over het hoofd worden gezien, dat door dezen maatregel het voor de betreffende zaken vrijwel onmogelijk zou worden om na den oorlog zich weer in hun ouden toestand te herstellen, waardoor voor dezen groep van den middenstand blijvend nadeel te weeg zou worden gebracht. Ten slotte mag er nog op worden gewezen, dat ook de clientele door dezen maatregel gedupeerd zouden worden. Om al deze redenen moet ik het denkbeeld van den Districtsleider ernstig ontraden.

In de kantlijn:
worden vastgesteld en kunnen maatregelen tegen knoeiers worden genomen. De Directeur.

Onderste paragraaf (over de oorspronkelijke tekst getypt):
Ik merk hierbij op, dat momenteel dezerzijds maatregelen worden overwogen om de contrôle op de winkeliers beter te organiseeren. We stellen ons voor den winkeliers de verplichting op te leggen om een klantenboek aan te leggen, waarin moet worden genoteerd aan wie(n) en hoeveel visch werd verkocht. Door de ambtenaren van mijn dienst en van den C.C.D. zullen dan steekproeven worden genomen, o.a. door de in het klantenboek vermelde klanten op te roepen of te bezoeken; hierdoor kan de juistheid van de verantwoording in het klantenboek... Dit document betreft de distributie en controle van vis (aal en paling) tijdens een periode van schaarste. Twee hoofdzaken worden besproken:
1. Het rookverbod: Er is discussie over het verbieden van het roken van aal omdat verse aal voedzamer is en gerookte aal fraudegevoeliger is (zwarte handel). De auteur pleit tegen een totaalverbod om bestaande rokerijen te sparen en transportproblemen (bederf bij warm weer vanuit Urk) op te vangen.
2. Verplaatsing van verkoop naar de markt: De Districtsleider stelt voor om alle aalverkoop enkel op markten toe te staan voor betere controle. De Directeur wijst dit af omdat het de winkeliers (middenstand) kapot zou maken en hun herstel na de oorlog zou bemoeilijken.

Als alternatief voor strengere marktcontroles stelt de Directeur een administratieve verplichting voor: het bijhouden van een klantenboek door winkeliers, dat door de C.C.D. gecontroleerd kan worden middels steekproeven bij klanten thuis. Het document is een typerend voorbeeld van de Nederlandse distributie-economie tijdens de Duitse bezetting (1940-1945). De C.C.D. (Centrale Contrôle Dienst) was de instantie die toezag op de naleving van de distributievoorschriften en prijsbeheersing. De term "zwarten handel" duidt op de illegale markt die ontstond door de schaarste. Het document toont de spanning tussen de behoefte aan strenge overheidscontrole enerzijds en het beschermen van de lokale economie (de middenstand) anderzijds. De vermelding van Urk als aanvoerhaven benadrukt de logistieke afhankelijkheid van de IJsselmeervisserij in die tijd.