Extract uit het Boek der Besluiten van de Burgemeester van Amsterdam. Vrijdag 5 mei 1944. [Links boven:] No 46 A/61/10 M. 1944 15/--
[Rechts boven:] Marktwezen

No. 338 L.M.1944
Vergoeding leden Verdeelings-commissie op de Vischmarkt enz.

E x t r a c t
uit het Boek der Besluiten
van den Burgemeester van Amsterdam,
Vrijdag, 5 Mei 1944

De Wethouder voor de Levensmiddelen, Wasch- en schoonmaak-, bad- en zweminrichtingen herinnert er aan, dat voor enkele jaren op de Vischmarkt een verdeelingscommissie is ingesteld, welke de op de markt aangevoerde visch verdeelt over de kleinhandelaren. De vier leden der commissie, welke de dagelijksche werkzaamheden verrichten (de z.g. Combinatie-Lammers) ontvangen voor hun bemoeiingen f. 100.-- per week uit het z.g. "vrachtenpotje".

In verband met de verplaatsing van de visschersvloot van IJmuiden naar Delfzijl hebben enkele leden der Verdeelingscommissie in het bijzonder de heer Lammers, zich verdienstelijk gemaakt door ook hunnerzijds te trachten voor Amsterdam een toewijzing te krijgen van het Bedrijfschap voor Visscheryproducten voor een deel der in Scheveningen aangevoerde visch. Deze pogingen hebben een bevredigend resultaat gehad, met het gevolg, dat sedert enkele weken vrij veel visch in Amsterdam aan de markt komt. De kleinhandelaren in Amsterdam zijn zoozeer ingenomen met dit optreden, dat de Vakgroep Detailhandel Visch Kring Amsterdam het verzoek heeft gedaan een cent per kg van hun winst aan de Combinatie-Lammers te mogen afdragen - ter verdeeling onder de leden - in verband met de vermeerderde werkzaamheden dier combinatie (ontvangen van de visch in Scheveningen, begeleiden van de transporten naar Amsterdam, enz.). Aangezien de inning dezer gelden door de genoemde vakgroep zeer moeilyk is, verzoekt zij deze cent per kg van de kleinhandelaren te innen via de administratie der Gem. Vischhal.

De Directeur van het Marktwezen en de Gemeentelijke Adviseur voor de Voedings- en Distributieaangelegenheden adviseeren, laatstbedoeld verzoek toe te staan, doch stellen voor - ten einde een cumulatie van inkomsten te voorkomen - den leden der combinatie niet langer f. 100.-- per week uit te keeren, zoolang de uitkeering van de zijde der kleinhandelaren grooter is.

De Wethouder voornoemd wijst er op, dat de leden der combinatie ook in de toekomst hun werkzaamheden zullen verrichten, zoodat het hem gewenscht voorkomt, de hun daarvoor toegekende belooning ad f. 100.-- per week te blijven uitkeeren.

Hy heeft er geen bezwaar tegen, dat de administratie der Vischhal op verzoek van de vakgroep een cent per kg aan de kleinhandelaren in rekening brengt, zoolang het betreft visch, afkomstig uit Scheveningen en voor zoover de betrokken kleinhandelaar zich bereid heeft verklaard, deze bijdrage te willen verleenen. Het komt hem evenwel rationeel voor, dat 10% van het aldus geïnde bedrag door de Gemeente wordt ingehouden wegens haar bemoeienis in deze, waardoor de gevreesde cumulatie beperkt wordt. Ten einde evenwel niet in strijd te komen met de beschikking van den Secretaris-Generaal van het Departement van Landbouw en Visschery d.d. 31 Augustus 1942, No. 11003, is het gewenscht reeds thans te bepalen, dat het aldus ingehouden bedrag, bij besluit van den Burgemeester, zal worden verdeeld onder de ambtenaren van het Marktwezen, die bemoeienis hebben met de vischvoorziening.

De Burgemeester kan zich met deze beschouwingen vereenigen en besluit dienovereenkomstig.

Afschrift hiervan zal worden gegeven aan de afdeelingen Levensmiddelen, Wasch- en schoonmaak-, bad- en zweminrichtingen (3 stuks) en Financien (2 stuks).

VE C.S.Stadh.A'dam 5-'44
283

Voor eensluidend extract,
de Gemeentesecretaris,
(get.) J. F. FRANKEN

--- * Kern van de besluitvorming: Het document regelt een nieuwe beloningsstructuur voor de "Combinatie-Lammers", een groep van vier personen die de visverdeling in Amsterdam coördineert. De aanleiding is dat zij succesvol extra visaanvoer vanuit Scheveningen hebben geregeld, nu de vloot van IJmuiden naar Delfzijl is verplaatst.
* Financiële constructie: De viswinkeliers willen uit dankbaarheid 1 cent per kilo winst afstaan aan deze combinatie. Omdat de vakgroep dit zelf niet efficiënt kan innen, wordt de Gemeentelijke Vishal ingeschakeld om dit te administreren.
* Controle en afroming: De gemeente is beducht voor "cumulatie" (te hoge opgestapelde inkomsten). Daarom wordt besloten dat de gemeente 10% van de geïnde gelden inhoudt als administratiekosten. Opvallend is dat dit ingehouden geld vervolgens weer wordt verdeeld onder ambtenaren van het Marktwezen die betrokken zijn bij de visvoorziening.
* Juridisch kader: Er wordt verwezen naar een landelijke beschikking van de Secretaris-Generaal van het Departement van Landbouw en Visserij uit 1942 om de lokale regeling te rechtvaardigen.

--- * Oorlogstijd: Het document dateert van mei 1944, de late bezettingsperiode. De voedselvoorziening was precair en strikt gereguleerd door zowel de bezetter als het lokale bestuur. De burgemeester op dat moment was de pro-Duitse Edward Voûte.
* Logistieke ontregeling: De opmerking over de verplaatsing van de vloot van IJmuiden naar Delfzijl is historisch significant. Door de aanleg van de Atlantikwall en de oorlogsdreiging op de Noordzee was de visserij aan de Hollandse kust nagenoeg stilgelegd of verplaatst naar de uithoeken van het land.
* Schaarste en distributie: Vis was een cruciale bron van eiwitten in een tijd waarin vlees schaars was. Het feit dat de "Combinatie-Lammers" erin slaagde vis uit Scheveningen naar Amsterdam te krijgen, werd gezien als een grote prestatie waar de detailhandel graag voor betaalde.
* Bestuurlijke corruptie/belangenverstrengeling: De bepaling dat de 10% inhouding direct naar de zakken van betrokken ambtenaren gaat, werpt een licht op de bestuurscultuur tijdens de bezetting, waarbij extra extraatjes voor ambtenaren in vitale sectoren (zoals voedselvoorziening) voorkwamen.