Archief 745
Inventaris 745-283
Pagina 114
Dossier 28
Jaar 1939
Stadsarchief

Getypte bijlage bij een ambtelijke brief.

19 augustus 1939. Van: Directeur van het Marktwezen, Amsterdam. Aan: De Heer Hoofdcommissaris van Politie te Amsterdam.

Origineel

Getypte bijlage bij een ambtelijke brief. 19 augustus 1939. Directeur van het Marktwezen, Amsterdam. De Heer Hoofdcommissaris van Politie te Amsterdam. Behoort bij brief no.29/20/8 M. d.d. 19 Augustus 1939 aan den Heer Hoofd-
commissaris van Politie te Amsterdam van den Directeur v/h Marktwezen.


STANDPLAATSHOUDERS NIEUWMARKT.

Naam Plaats Dagen en uren
S.Boomgaard Nieuwmarkt nabij Kloveniersburgwal, naast en ten Oosten van de standplaats van P.Verschuren. Werkdagen van 6 - 9 uur v.m. en afloop markt tot Winkelsluiting.Zon- en Chr.feestdagen van 4 uur n.m. tot 12 uur 's nachts.
S.Beesemer a) Nieuwmarkt t/o perceel no.5
b) den N.O.hoek v/h verhoogde middengedeelte v/d Nieuwmarkt op 3 meter afstand v/d rijweg t/o perceel Nieuwmarkt 1.
Werkdagen van 7 - 9 uur v.m. en afloop markt tot Winkelsluiting.Zon- en Chr.feestdagen van 7 uur v.m. - 12 uur 's nachts.
A.Schrijver Nieuwmarkt o/h verh.middengedeelte t/o een ingang v/d Gem. Vischhal. Na markttijd -W.sluiting op werkdagen .Zon- en Chr.feestdagen van 8 uur v.m.-12 uur 's nachts.
A.H.Stout Het als marktterrein aangewezen verh.middengedeelte v/d Nieuwmarkt.t/o de evenzijde v/d Gelderschekade op $\pm$ 12 meter afstand v/d Noordzijde v/h Waaggebouw Werkdgn.(van 6 - 9 uur v.m. en na einde markt tot Winkelsluiting. Zon- en Chr.feestdagen van 6 uur v.m. tot 12 uur 's nachts.
E.Zwartverver Verh.middengedeelte v/d Nieuwmarkt o/e afstand van 9 meter v/d rijweg a/d zijde v.d.Kloveniersburgwal en o/e afstand van 7 meter v/d rijweg a/d zijde van de Keizersstraat. Zon- en Chr.feestdagen v.a.8 uur v.m. gedurende venttijden. van Mei t/m October ged.werkdagen v.a. einde markt tot Winkelsluiting.
* Nauwkeurige lokalisering: De standplaatsen worden zeer exact omschreven aan de hand van omliggende gebouwen (Waaggebouw, Vischhal), straatnamen (Gelderschekade, Kloveniersburgwal) en zelfs huisnummers.
* Regulering: Er is een strikte scheiding tussen markttijden en de periode daarna (tot winkelsluiting), evenals afwijkende regelingen voor zon- en christelijke feestdagen. Opvallend is dat de handel op die dagen vaak tot middernacht mocht doorgaan.
* Namen: De namen op de lijst (zoals Beesemer en Zwartverver) zijn veelvoorkomend binnen de Joodse gemeenschap van Amsterdam in die periode. Dit document stamt uit augustus 1939, slechts enkele weken voor het uitbreken van de Tweede Wereldoorlog en minder dan een jaar voor de Duitse bezetting van Nederland. De Nieuwmarkt vormde op dat moment het hart van de levendige Amsterdamse Jodenbuurt.

De brief is gericht aan de Hoofdcommissaris van Politie, wat aangeeft dat de regulering van standplaatsen niet alleen een economische zaak was (Marktwezen), maar ook een kwestie van openbare orde en handhaving. Voor historici en genealogen is dit een waardevol document omdat het individuele handelaren direct koppelt aan specifieke locaties in de stad op een cruciaal historisch kantelpunt. Tijdens de bezetting zouden veel van deze Joodse marktkooplieden hun vergunningen verliezen als onderdeel van de anti-Joodse maatregelen.

Samenvatting

  • Administratieve taal: Het document hanteert het typische ambtelijke taalgebruik van die tijd, inclusief de toenmalige spelling ("den Heer", "perceel") en vele afkortingen (v/h = van het, t/o = tegenover, v.m. = voormiddag, n.m. = namiddag, d.d. = de dato).
  • Nauwkeurige lokalisering: De standplaatsen worden zeer exact omschreven aan de hand van omliggende gebouwen (Waaggebouw, Vischhal), straatnamen (Gelderschekade, Kloveniersburgwal) en zelfs huisnummers.
  • Regulering: Er is een strikte scheiding tussen markttijden en de periode daarna (tot winkelsluiting), evenals afwijkende regelingen voor zon- en christelijke feestdagen. Opvallend is dat de handel op die dagen vaak tot middernacht mocht doorgaan.
  • Namen: De namen op de lijst (zoals Beesemer en Zwartverver) zijn veelvoorkomend binnen de Joodse gemeenschap van Amsterdam in die periode.

Historische Context

Dit document stamt uit augustus 1939, slechts enkele weken voor het uitbreken van de Tweede Wereldoorlog en minder dan een jaar voor de Duitse bezetting van Nederland. De Nieuwmarkt vormde op dat moment het hart van de levendige Amsterdamse Jodenbuurt.

De brief is gericht aan de Hoofdcommissaris van Politie, wat aangeeft dat de regulering van standplaatsen niet alleen een economische zaak was (Marktwezen), maar ook een kwestie van openbare orde en handhaving. Voor historici en genealogen is dit een waardevol document omdat het individuele handelaren direct koppelt aan specifieke locaties in de stad op een cruciaal historisch kantelpunt. Tijdens de bezetting zouden veel van deze Joodse marktkooplieden hun vergunningen verliezen als onderdeel van de anti-Joodse maatregelen.

Kooplieden in dit dossier 10