Ambtelijke brief/memorandum (minuut of afschrift). 12 mei 1939. Waarschijnlijk een ambtenaar of afdelingshoofd van de marktwezen (ondertekend met initialen, mogelijk W.P.v.D.). [Linksboven:]
Bestratingswerkzaamheden
Waterlooplein

[Middenboven, rode stempels/aantekeningen:]
19/1/39/78
30/9/6

[Rechtsboven:]
A’dam, 12/5 1939
W. t. M.

Binnenkort zal een aanvang worden gemaakt met de herbestrating van het verhoogde middengedeelte van het Waterlooplein (marktterrein; vide omtrent den toestand der bestrating mijn brief dd. 1 April 1939 no. 30/9/4 M J. [nooot: no. 30/9/4 M J is later tussengevoegd]). Hierdoor zullen de [doorgestreept: kooplieden] kooplieden om beurten in groepen moeten worden verplaatst, hetgeen mogelijk is, door den rijweg, die tusschen de twee groote verhoogde middengedeelten loopt van de Houtkoopersdwarsstraat naar de Korte Houtstraat als tijdelijk als marktterrein aan te wijzen; ik heb hieromtrent reeds overleg doen plegen met de Verkeerspolitie en den chef van het Bureau J. D. Meyerplein, die zich hiermede, gezien het tijdelijk karakter van dezen maatregel, wel konden vereenigen.

Ik geef U mitsdien beleefd in overweging, bij Besluit van B. en W. te doen bepalen, dat gedurende den duur der bestratingswerkzaamheden op het Waterlooplein de Bepaling van de grenzen, waarbinnen de markten worden gehouden (vastgesteld bij Besluit van B. en W. dd. 1 April 1938 no. 817 L.M. 1937) de begrenzing van de algemeene dagmarkt op het Waterlooplein komt te luiden:

"Voor de algemeene dagmarkt op het Waterlooplein wordt de marktruimte begrensd door den Zwanenburgwal, den noordelijken, den oostelijken en den zuidelijken rijweg van het Waterlooplein."

[Doorgestreepte alinea:]
~~Bovendien moet de hierbedoelde rijweg gedurende den tijd, dat de algemene dagmarkt met de bovenomschreven begrenzing wordt gehouden, uitgesloten van alle rijverkeer.~~

Aangezien de bestratingswerkzaamheden op Maandag 22 Mei a.s. zullen beginnen, verzoek ik u beleefd wel te willen bevorderen, dat vóór dien datum tot de door mij voorgestelde grenswijziging door B. en W. is besloten.

W. P. v. D. Het document is een ambtelijk voorstel om de officiële grenzen van de markt op het Waterlooplein tijdelijk te wijzigen. De aanleiding is de noodzakelijke herbestrating van de centrale, verhoogde plateaus waar de markt normaliter plaatsvindt.

De kern van het plan is om de marktkooplieden in fases te verplaatsen naar de rijweg die tussen de twee verhoogde delen doorloopt (de verbinding tussen de Houtkoopersdwarsstraat en de Korte Houtstraat). Opmerkelijk is dat er reeds afstemming heeft plaatsgevonden met de Verkeerspolitie en de lokale autoriteiten op het J.D. Meyerplein, wat wijst op een zorgvuldige voorbereiding. De doorgehaalde tekst suggereert een discussie over het volledig afsluiten van de betreffende weg voor alle verkeer; mogelijk werd dit als te ingrijpend beschouwd of elders geregeld.

De schrijfstijl is formeel-ambtelijk ("mitsdien beleefd in overweging"), passend bij de tijd en de hiërarchische verhoudingen binnen de gemeente Amsterdam in de jaren dertig. Dit document dateert van mei 1939, slechts een jaar voor de Duitse inval in Nederland. Het Waterlooplein was op dat moment het hart van de Joodse buurt in Amsterdam en een van de meest vitale marktplaatsen van de stad. De genoemde straten (Houtkoopersdwarsstraat, Korte Houtstraat) en het nabijgelegen J.D. Meyerplein vormden de topografie van een wijk die tijdens de bezetting grotendeels ontmanteld zou worden.

De herbestrating duidt op een investering in de publieke ruimte door de gemeente in de late jaren '30. Administratief gezien toont het document de complexe regelgeving aan die verbonden was aan markten: elke wijziging van de "marktruimte" vereiste een officieel besluit van Burgemeester en Wethouders en een aanpassing van eerdere besluiten (zoals die uit 1938). Het illustreert de dagelijkse gang van zaken in het stadsbeheer van Amsterdam vlak voor het uitbreken van de Tweede Wereldoorlog.