Handschrift, rapportage of verslag. [Pagina 6]

6

tot gevolg heeft gehad, een voorraad
die buiten de beschikbaarstelling
van gemeente aardappelen en die dus
ook onder andere omstandigheden
zou hebben gewerkt, m.a.w. de
prijzen op de vrije markt zouden
zijn gedaald ook zonder dat
de Gemeente aardappelen heeft
~~tracht~~ in het klein had doen verkoopen.
Voor deze onderstelling pleit ook
het feit dat aanvankelijk de
Gemeente tot prijsverlaging is
overgegaan, omdat de prijzen op
de particuliere markt lager
waren dan de gemeentelijke. In
plaats dat de vrije markt zich
naar de prijzen van de Gemeente
aardappelen heeft gericht vond
juist het omgekeerde plaats, de
prijzen der Gemeente aardappelen
richtten zich naar die van de
vrije markt.
Toch is hiermede niet gezegd
dat de beschikb ~~te~~ kleinverkoop
van gemeente aardappelen zonder
invloed ~~geweest~~ is geweest op
de prijzen van de particuliere
markt. Het is integendeel zeer
waarschijnlijk ~~dat~~ dat de
daling der prijzen op de vrije
markt door ~~de~~ de bemoeiingen van
de Gemeente [tussenvoeging in linker marge:] ^in de hand gewerkt is. Een
bewijs valt echter niet te leveren,
wijl daarvoor de noodige
gegevens ontbreken.
De grossiers te Amsterdam
beschikten ten tijde dat de
kleinverkoop een aanvang nam,
nog over verschillende voorraden
van aardappelen, welke als gevolg
van het abnormaal zachte weer

[Pagina 7]

7

vroeger moesten worden geruimd dan
anders het geval zou zijn geweest. In
den opslag van aardappelen zit een
speculatief element, omdat ~~het~~ [ingevoegd: men]
de tijd ~~waarin~~ [ingevoegd: waarop] het weer de kans
~~biedt door~~ [ingevoegd: geeft] men niet [ingevoegd: vooraf] berekenen kan,
hoeveel aardappelen in het voorjaar
nog van buiten de stad ter markt
zullen worden gebracht. Blijft deze hoeveel-
heid groot dan kan het gebeuren dat
opgeslagen partijen aardappelen
met het oog op het naderend bederf
moeten worden van de hand gezet,
wat dan veelal met verliezen
gepaard gaat. ~~Dit~~ [ingevoegd: Overigens] hebben de
grossiers de toestand in de hand,
~~doordat d.w.z. dat~~ ze het in hun
macht hebben de ~~aanvoer~~ grootte van
aanvoer te beperken, teneinde zich
het eerst van den opgeslagen
voorraad te ontdoen. Dit jaar
bleek de risico nogal groot te
zijn geweest. De ~~oogst~~ in het land was
blijkbaar veel meer aardappelen
beschikbaar dan ~~op~~ [ingevoegd: waarop] gerekend was.
De aandrang van producenten om
spoedig te leveren was groot, hetgeen
ook blijkt uit het feit dat verschillende
telers die hun voorraden bij de
Regeeringscommissarissen voor
[Marginalia in linker marge:]
^1 aanvankelijk
^2 tegen garantieprijzen
inlevering hadden opgegeven, ~~later~~
later weer verzochten om de vrije
beschikking over hun aardappelen te
krijgen. De oorzaak daarvan moet
worden gezocht in het feit dat een tijdstip
van afname door de Regeering niet was
gegarandeerd, zoodat de telers de
risico liepen dat op het tijdstip der
inlevering de voorraden door rotting
enz. zoodanig zouden zijn achteruit-
gegaan, dat er ten slotte weinig meer De tekst biedt een gedetailleerd inzicht in de frictie tussen de 'vrije markt' en de gemeentelijke bemoeienis met de voedselvoorziening. De auteur betoogt dat de prijzen van de gemeente-aardappelen (bedoeld voor de minderbedeelden of om de markt te stabiliseren) in feite de neerwaartse trend van de vrije markt volgden, in plaats van andersom.

Een belangrijk punt in de analyse is de invloed van externe factoren zoals het weer ("abnormaal zachte weer"), wat leidde tot sneller bederf en een noodzaak tot snelle verkoop. Ook wordt de speculatieve aard van de aardappelopslag besproken: grossiers proberen de aanvoer te beheersen om hun eigen voorraden eerst te kunnen verkopen zonder al te grote verliezen. Er is sprake van een overschot ("meer aardappelen beschikbaar dan waarop gerekend was"), wat de positie van de producenten (telers) verzwakte en hen dwong tot snelle levering, soms zelfs terugkomend op afspraken met de overheid vanwege de onzekere afnametermijnen. Hoewel een jaartal ontbreekt, wijzen termen als "gemeente aardappelen", "grossiers te Amsterdam", "Regeeringscommissarissen" en "garantieprijzen" sterk op de periode van de Eerste Wereldoorlog. Nederland was weliswaar neutraal, maar kampte met grote schaarste en distributievraagstukken.

De overheid stelde bureau's en commissarissen aan om de voedseldistributie in goede banen te leiden. Aardappelen waren het volksvoedsel bij uitstek. Het document illustreert de complexiteit van de overgang van een vrije markt naar een geleide economie (het distributiestelsel), waarbij logistieke problemen (bederf door zacht weer) en marktpsychologie (speculatie door grossiers) de overheidsplannen dwarsboomden. De genoemde onzekerheid over de afname door de Regering was een bekend knelpunt in de toenmalige landbouwpolitiek.