Getypte ambtelijke brief/rapportage. 2 februari 1939 (gezien de "9" en de verwijzing naar 1936). De Directeur (vermoedelijk van de Dienst van het Marktwezen). Den Heer Wethouder voor de Levensmiddelen te Amsterdam. 1 2 Februari 9
30/11/4 den Heer Wethouder voor de
Amsterdam. Levensmiddelen

tus 1936 (No.23/8 L.M.1936), waarby aan J.Dillen voorgoed
het recht is ontnomen om op de markten een plaats te bezet-
ten. Dillen verkocht in schyn een betrekkelyk onschuldige
likdoorntinctuur, doch hy prees in werkelykheid middelen aan
tegen allerlei kwalen. Kroonenburg verkoopt in schyn insec-
tenpoeder of tuin-aarde; in werkelykheid verkoopt hy echter
niets (terwijl de markten uitsluitend voor den verkoop van
waren dienen), doch maakt hy reclame voor zyn persoon (door
nadrukkelyke en herhaalde adres-vermelding; door de mededee-
ling, dat men hem kan spreken) om kwakzalvery te kunnen ple-
gen.
De door Kroonenburg gepleegde feiten zyn: over-
treding van artikel 30 lid 1 van het Reglement, houdende een
verbod van propaganda op de markten; voorts overtreding van
artikel 39 lid 1: het in gevaar brengen van de orde op de
markt, doordien hy onoirbare uitlatingen deed, welke de toe-
hoorders konden krenken.
Onder mededeeling, dat ik aan W.Kroonenburg voor-
noemd, ingevolge artikel 39 lid 1 van het Reglement op de
Markten het recht heb ontnomen om op de markten hier ter
stede een plaats te bezetten voor de periode van 2 tot en
met 15 Februari a.s. moge ik U beleefd verzoeken wel te wil-
len bevorderen, dat hy ingevolge het derde lid van bovenaan-
gehaald artikel door Burgemeester en Wethouders wordt ge-
straft met ontneming van het bedoelde recht voor onbepaalden
termyn.

                                         De Directeur, Dit document is een ambtelijk schrijven waarin de Directeur van het marktwezen adviseert over disciplinaire maatregelen tegen een marktkoopman. De kernpunten zijn:

• Precedent: Er wordt verwezen naar een eerdere zaak uit 1936 (J. Dillen), die permanent verbannen werd wegens kwakzalverij (het verkopen van middeltjes tegen "allerlei kwalen" onder het mom van een likdoorntinctuur).
• De zaak Kroonenburg: W. Kroonenburg wordt van soortgelijke praktijken beschuldigd. Hij staat officieel op de markt met insectenpoeder of tuinaarde, maar verkoopt in de praktijk niets. In plaats daarvan gebruikt hij zijn standplaats voor zelfpromotie en het ronselen van patiënten/klanten voor "kwakzalvery" buiten de markt om.
• Juridische grondslag: Kroonenburg overtreedt het Marktreglement op twee punten:
  1. Artikel 30 lid 1: Verbod op propaganda (hij gebruikt de markt voor persoonlijke reclame in plaats van directe handel).
  2. Artikel 39 lid 1: Verstoring van de openbare orde door "onoirbare uitlatingen" (beledigende of ongepaste taal) richting het publiek.
• Sanctie: De directeur heeft Kroonenburg al een tijdelijk verbod opgelegd (2 t/m 15 februari), maar verzoekt de Wethouder om dit om te zetten in een permanente ontzegging van het marktrecht ("voor onbepaalden termyn"). Het document biedt een inkijkje in de strikte regulering van de Amsterdamse markten in de jaren '30. De overheid waakte scherp over de functie van de markt als louter commerciële plek voor goederenhandel. "Kwakzalverij" werd indertijd actief bestreden, mede omdat ongekwalificeerde personen medische claims maakten. Ook het gebruik van de markt als platform voor "propaganda" (politiek of persoonlijk) werd niet getolereerd om de orde te handhaven. De spelling (bijv. schyn, betrekkelyk, kwakzalvery) is kenmerkend voor de ambtelijke schrijftaal van voor de spellinghervorming van Marchant (1934), die in officiële stukken vaak nog langer na-ebde.