Ambtelijk adviesrapport / brief. [Linkerpagina]

voornaamste levensmiddelen, terwijl in de onmiddellijke
nabijheid in verschillende winkels, tegen concurreerende prijzen
die artikelen te verkrijgen zijn. De groep winkeliers in die om-
geving hooge bedrijfskosten hebben, terwijl de straatventers
weinig of geen bedrijfskosten hebben.
Indien hier gehandeld moet worden in het belang der buurt-
bewoners, dan kunnen dezen verwezen worden naar een terrein
waar dagelijks aardappelen, groenten, fruit, visch gerookt
en versch te verkrijgen zijn en wel op 5 minuten afstand van
het Haarlemmerplein, n.l. de kostelooze markt op de Lindengracht.
Dat van de beide vluchtheuvels op het Haarlemmerplein,
gelegen langs den met keien bestraten rijweg, tijdens het
gespannen zijn van de brug over de Buitensingelgracht door
voetgangers niet benut worden, is zeer juist, doordat het
openbaar verkeer op dat moment voor een groot gedeelte is stop-
gezet, met uitzondering echter van voetgangers en voertuigen
komende uit de richting Marnixstraat en Planciusstraat,
die hun weg willen vervolgen langs Haarlemmerdijk
of omgekeerd.
Het drukke verkeer begint ook dan eerst wanneer
de brug wederom gesloten is en het openbaar verkeer weer
is hersteld.
Voorts heeft de practijk mij geleerd dat het scheepvaart
verkeer aldaar ter plaatse zeer druk kan zijn, indien een
groot aantal vaartuigen met staande masten voor de gesloten
spoorbrug moeten wachten, totdat deze geopend wordt.
Zoodra deze vaartuigen bedoelde spoorbrug zijn gepasseerd in de
richting naar de Willemsspoort moeten zij met den meesten
spoed door de brug over de Buitensingelgracht nabij de Willems-
poort worden doorgelaten, teneinde de kom, gelegen tusschen die
beide bruggen, vrij te houden voor het scheepvaartverkeer.
Ook passeeren daar dikwerf rijnschepen van groote afmeting
n.l. vaartuigen met een inhoud van 500 cl¹ tot 1700 cl¹, met
een scheepslengte van 60 M¹ tot 70 M¹.
In het eerste geval moet het openen en sluiten der brug elkander
spoedig opvolgen en is het meermalen voorgekomen dat een gedeelte
van het wachtend publiek en voertuigen moesten wachten totdat
de brug reeds ten tweede male geopend en gesloten werd;
in het tweede geval, betreffende rijnschepen, is de brug
8 minuten geopend en is de stroom volk groot, waartegen
en andere voertuigen zijn in een lange rij aan beide zijden van
de brug

[Rechterpagina]

de brug in lange rijen opgesteld langs het Haarlem-
merplein tot aan de Haarlemmerdijk.
In aanmerking genomen dat het verkeer wegens
aanschaffing van vracht en andere auto’s steeds toeneemt,
zal het verkeer zich ook uitbreiden.
Opmerkelijk is het, dat ik sedert enkele dagen op verschillende
tijdstippen van den dag, de situatie betreffende het openbaar
verkeer heb gecontroleerd en mij is gebleken dat de voetgangers
voor het meerendeel in beide richtingen de hoofdrijweg mijden
en gebruik maken van de vluchtheuvels om hun weg zonder
gevaar te kunnen vervolgen.
Indien nu overeenkomstig het voorstel van den Hr Hoofdcommis-
saris van Politie beide vluchtheuvels als vrije markt worden
aangewezen en de venters zullen geplaatst worden tegen
den trottoirband, (de scheiding van den rijweg) zullen de voetgangers
in gevaar komen, doordat zij, indien zulks noodig is, zich niet
spoedig van den rijweg kunnen verwijderen, door de versperring van
die karren.
Ik kan mij dan ook om bovenstaande bezwaren met het
voorstel van de Hr Hoofdcommissaris niet vereenigen en adviseer
derhalve dat voorstel niet in te willigen.
Indien hier de meening heeft post gevat, dat uitbreiding
der kostelooze markten dringend noodzakelijk is, wegens
gebrek aan geschikte plaatsruimte, kan worden medegedeeld
dat op de Lindengracht (de kostelooze markt die aldaar dagelijks
gehouden wordt) nog voldoende plaatsruimte beschikbaar is
en zoo noodig dadelijk e.a. aldaar nog geplaatst kunnen
worden.
De regeling van deze markt is opgedragen aan de politie
en kunnen alleen zij een plaats innemen met een handkar,
die voorzien zijn van een kaart, afgegeven door of namens
de Hoofdcommissaris van Politie.
Dat terrein is verdeeld als volgt:
1e gedeelte, (gerekend van af de Brouwersgracht)
Pikeniërs, met groente, aardappelen, fruit enz;
2e gedeelte, ongeregelde goederen;
3e gedeelte, visch: versch en gerookt;
4e " , nikkel.
Op het 1e gedeelte is ter weerszijde p.m. 50 el¹ beschikbaar
2 " " geheel bezet;
3 " " ter weerszijde 25 el¹ beschikbaar In dit document adviseert de schrijver (waarschijnlijk een gemeentelijk ambtenaar of verkeersinspecteur) tegen een voorstel van de Hoofdcommissaris van Politie. De politiechef wilde de twee vluchtheuvels op het Haarlemmerplein in Amsterdam aanwijzen als marktplaats voor straatventers.

De belangrijkste argumenten tegen dit voorstel zijn:
1. Verkeersveiligheid: De vluchtheuvels zijn essentieel voor voetgangers om veilig de drukke rijweg te overbruggen, vooral wanneer de bruggen (over de Buitensingelgracht en de spoorbrug) openstaan en er grote opstoppingen ontstaan.
2. Logistiek: De doorstroming bij de bruggen is al problematisch, zeker bij de passage van grote rijnschepen, waarbij de brug soms wel 8 minuten openstaat.
3. Alternatieven: Er is volgens de schrijver nog voldoende ruimte op de bestaande "kostelooze markt" aan de nabijgelegen Lindengracht. Hij wijst er tevens op dat de vaste winkeliers in de buurt oneerlijke concurrentie zouden ondervinden van venters zonder bedrijfskosten. Het document biedt een interessant inkijkje in de stedelijke ontwikkeling van Amsterdam tijdens de transitie naar gemotoriseerd verkeer. De schrijver merkt expliciet op dat het aantal "vracht- en andere auto's" toeneemt. Het gebied rond het Haarlemmerplein was (en is) een belangrijk knooppunt tussen de binnenstad en de westelijke uitvalswegen. De strijd om de publieke ruimte — tussen verkeersdoorstroming, veiligheid voor voetgangers en de commerciële belangen van marktlui en winkeliers — is een thema dat ook vandaag de dag nog herkenbaar is in de stedelijke politiek. De genoemde "el" als lengtemaat duidt op een periode waarin oude eenheden nog in gebruik waren of refereert aan specifieke marktafmetingen. Politie