Lijst 745-312 p.111 — Amsterdam 1900

Archief 745

Inventaris 745-312

Pagina 111

Jaar 1940

Document

Stadsarchief

Bijlage bij een ambtelijke brief (Bijlage I).

Koopliedenlijst 2 augustus 1940. Onbekend nvt 13 persoonsregels

12 eerst tonen 1 controle nodig

Alles Zekerder Controle nodig

Personen op deze lijst

De parser heeft deze regels uit de scan gehaald. Gekoppelde personen linken door naar hun dossier.

Albert Cuypstraat Dapperstraat Lindengracht Uilenburg Waterlooplein Westerstraat

1 controle nodig Regels met lagere zekerheid of OCR-/transcriptiewaarschuwing

#	Naam	Adres	Markt	Product	Zekerheid	Waarschuwing	Actie	Bronregel
8	M. v. Praag (marge: uit rel. Aug '40)		Waterlooplein		68%	naamveld oogt vervormd		\| M. v. Praag (marge: uit rel. Aug '40) \| Waterlooplein<br>Uilenburg \| 21-10-1939 \| Bezet thans reeds sedert 9 maanden zyn plaatsen niet en verzoekt wederom uitstel. \|

Transcriptie

Bijlage bij een ambtelijke brief (Bijlage I). 2 augustus 1940. Bylage I, behoorende by brief No. 17/1/3 M d.d. 2 Augustus 1940 van den Directeur van het Marktwezen aan den heer Wethouder voor de Levensmiddelen, alhier.

LYST VAN KOOPLIEDEN, DIE INGEVOLGE ARTIKEL 11c VAN HET REGLEMENT OP DE MARKTEN HUN PLAATS OP DE MARKTEN VERLIEZEN.

Naam	Markt	Datum ingang steun	Byzonderheden
A. Bouwmeester	Lindengracht Westerstraat	3-11-1939	Bezet thans reeds sedert 9 maanden zyn plaatsen niet en verzoekt wederom uitstel.
A. Eysden	Uilenburg	16- 9-1939	Aan oproeping geen gevolg gegeven.
H.P.A.v. Hofwegen	Albert Cuypstraat	14-10-1939	Kan op de markt zyn brood niet verdienen; is geen marktkoopman van beroep.
J. Klaverstyn	Albert Cuypstraat	9-12-1939	Aan oproeping geen gevolg gegeven.
B. Kloos	Uilenburg Dapperstraat	14- 9-1939	Ziet geen kans thans op de markten zyn brood te verdienen.
P. Laterveer	Albert Cuypstraat	12-10-1939	Aan oproeping geen gevolg gegeven.
T.M. Moffie Zwaaf	Uilenburg	6- 1-1940	Heeft geen handel en kan op de markt niets verdienen.
M. v. Praag (marge: uit rel. Aug '40)	Waterlooplein Uilenburg	21-10-1939	Bezet thans reeds sedert 9 maanden zyn plaatsen niet en verzoekt wederom uitstel.
M.C.A. Renes	Albert Cuypstraat	18- 1-1940	Is 68 jaar; wil in steun blyven.
S. Rooselaar	Albert Cuypstraat	12-10-1939	Ziet van plaatsen af; man is ongeneeslyk ziek.
H.J. van Straten	Westerstraat	17- 9-1939	Bezet thans reeds sedert 10 maanden zyn plaatsen niet en verzoekt wederom uitstel; is 66 jaar en ziek.
H.W. Wilms	Lindengracht	14-11-1939	Kan in verband met ernstige doofheid de markt niet meer bezoeken.
J. de Wolf	Waterlooplein	8- 9-1939	62 jaar oud; is ziek en mag geen plaats bezetten.

De redenen voor het verlies van de plek zijn divers, maar wijzen bijna allemaal op sociale nood en armoede:
1. Langdurige afwezigheid: Verschillende kooplui (Bouwmeester, Van Praag, Van Straten) hebben hun plek al maanden niet bezet en vragen om uitstel.
2. Onvoldoende inkomsten: Meerdere personen (Van Hofwegen, Kloos, Moffie Zwaaf) kunnen "hun brood niet verdienen" op de markt.
3. Gezondheid en ouderdom: Ziekte, doofheid of hoge leeftijd (Renes, Rooselaar, Van Straten, De Wolf) worden expliciet genoemd als reden waarom men niet meer op de markt kan staan.
4. Negeren oproep: In drie gevallen is er "aan oproeping geen gevolg gegeven", wat wijst op een gebrek aan motivatie of onmogelijkheid om de handel voort te zetten.

De handgeschreven tekens (blauwe kruisjes bij de namen, rode strepen bij de markten) duiden op een administratieve controle of afvinking. De aantekening "uit rel. Aug '40" bij M. v. Praag suggereert dat deze persoon in die maand definitief uit de administratie van het marktwezen is geschrapt. De datum van het document, 2 augustus 1940, is cruciaal. Nederland was op dat moment ruim twee maanden bezet door nazi-Duitsland. Hoewel de grote, systematische uitsluiting van Joodse burgers van het openbare leven nog in de beginfase was, toont dit document de kwetsbaarheid van marktkooplui in Amsterdam.

De genoemde markten (Uilenburg, Waterlooplein, Albert Cuypstraat) bevonden zich in of nabij wijken met een grote Joodse populatie. Verschillende namen op de lijst (zoals Moffie, Zwaaf, Van Praag en Rooselaar) zijn typisch Amsterdams-Joodse namen. Voor veel van hen was de marktkoop de enige bron van inkomsten. Het feit dat zij "in de steun" (sociale bijstand) zaten of hun plek niet konden bezetten, getuigt van de economische malaise die al voor de oorlog was ingezet en door de bezetting werd verergerd.

Kort na dit document, vanaf najaar 1940 en in 1941, zouden de bezettingsmaatregelen specifiek tegen Joodse marktkooplieden drastisch worden aangescherpt, resulterend in een volledig verbod op hun aanwezigheid op reguliere markten en de instelling van specifieke "Joodse markten". Dit document vormt daarmee een schakel in de overgang van economische nood naar bewuste uitsluiting. A. Bouwmeester A. Eysden B. Kloos H.J. van Straten H.W. Wilms J. Klaverstyn J. de Wolf M.C.A. Renes P. Laterveer S. Rooselaar T.M. Moffie Marktwezen

Origineel

Open scan Stadsarchief

Samenvatting

Dit document is een administratieve lijst van de Amsterdamse marktmeester aan het begin van de Duitse bezetting. De lijst bevat 13 marktkooplui die officieel hun staanplaats verliezen op basis van het marktreglement (artikel 11c).

Historische context

De datum van het document, 2 augustus 1940, is cruciaal. Nederland was op dat moment ruim twee maanden bezet door nazi-Duitsland. Hoewel de grote, systematische uitsluiting van Joodse burgers van het openbare leven nog in de beginfase was, toont dit document de kwetsbaarheid van marktkooplui in Amsterdam.