H. Tolsma

Dienstverslag / Observatieverslag.

In dit korte verslag rapporteert een beambte (waarschijnlijk een rechercheur van de sociale dienst of een politiefunctionaris) over de observatie van een zekere H. Tolsma. De observatie duurt slechts een kwartier, waarin de beambte noteert dat Tolsma veertien keer luidkeels roept en olie bussen naar een eerste verdieping brengt. Dit wijst op werkzaamheden als straatverkoper (bijvoorbeeld van petroleum). De opmerking over de "bijstand" en de "kwaal" suggereert dat Tolsma bekend is bij de sociale voorzieningen. De beambte lijkt een zekere mate van clementie of achtergrondinformatie te verschaffen: Tolsma heeft vooral in de winter steun nodig omdat zijn gezondheidstoestand dan verslechtert. Het document diende waarschijnlijk om vast te stellen of Tolsma onterecht steun ontving terwijl hij werkte, of om zijn fysieke gesteldheid en arbeidsvermogen te beoordelen.

Handgeschreven memo / observatieopdracht.

* **Inhoud:** Het betreft een instructie aan een controleur (Helsloot) om een zekere H. Tolsma onopvallend te observeren. De kern van het onderzoek is of Tolsma fysiek in staat is om werkzaamheden te verrichten als "petroleum-vent" (het huis-aan-huis verkopen van brandstof). Specifiek moet er gelet worden of hij luidkeels zijn waren aanprijst ("roept") en of hij in staat is trappen te lopen ("trappen klimt"). * **Vermoedelijke reden:** Gezien de nadruk op fysieke inspanning en geheimhouding, gaat het hier waarschijnlijk om een controle in het kader van de Ziektewet of de Ongevallenwet. Men vermoedt dat de betrokkene ten onrechte een uitkering ontvangt of werkzaamheden verricht die niet stroken met zijn opgegeven medische toestand. * **Administratieve details:** De doorgehaalde namen bovenin suggereren dat de opdracht eerder aan andere controleurs was toegewezen of dat de planning is gewijzigd. De afkorting "v.v." bij het nummer 23/47 kan duiden op een dossier- of verzekeringsnummer. "Z.O.Z." (Zie Ommezijde) geeft aan dat er op de achterkant waarschijnlijk ruimte was voor de feitelijke rapportage.

Getypte ambtelijke rapportage / brief.

* **Inhoud:** Het document is een verslag van een fysieke observatie van een straatverkoper (venter) genaamd H. Tolsma. Naar aanleiding van zijn verzoek om hulp (bijstand door zijn vrouw) is hij op drie verschillende dagen geobserveerd om vast te stellen of hij daadwerkelijk fysiek belastende handelingen verricht (roepen om klanten te trekken en trappen lopen bij klanten). Hoewel de observaties in de zomer aantonen dat hij dit nog kan, geeft de man aan dat zijn kwaal in de winter verergert. De ambtenaar adviseert positief over het verzoek voor de periode september tot juni. * **Toon:** Zeer formeel en bureaucratisch. De overheid oefende destijds een verregaande controle uit op individuele burgers; het feit dat een venter wordt bespionneerd om te kijken hoe vaak hij roept en hoeveel trappen hij loopt, getuigt van een strikte handhaving van de regels rondom bijstand en vergunningen. * **Fysieke staat:** De tekst onderaan het document is afgebroken ("byvoorbeeld"), wat suggereert dat er een tweede pagina was of dat dit een onvolledig doorslagexemplaar is.

Handgeschreven brief.

In deze brief reageert de heer H. Tolsma op een oproep om zijn 'ventvergunning' (een vergunning om goederen op straat te verkopen) voor petroleum te vernieuwen. De kern van de brief is een administratieve mededeling: Tolsma kan de vergunning niet zelf overhandigen omdat hij via de 'werkverruiming' (een werkgelegenheidsproject van de overheid) tewerkgesteld is in Woudenberg. Zijn fysieke vergunning bevindt zich bij het Maatschappelijk Steunkantoor aan de Marnixstraat. Opmerkelijk is dat er wekelijks 25 cent op zijn steunuitkering of loon wordt ingehouden om de kosten van deze vergunning te dekken. Tolsma verzoekt de directeur van het Marktwezen om de vernieuwing direct met dat kantoor te regelen. De toon is beleefd en plichtsgetrouw; de schrijver wil voorkomen dat hij zijn vergunning verliest door zijn nieuwe werksituatie.

# TRANSCRIPTIE Th. Haasnoot V. C. <u>onderzoek Zeeland</u> <u>Rooseman</u>

(Bovenaan midden) @ A. Hegeman A. Lopes Dias L. Caransa

# TRANSCRIPTIE [Rechtsboven, onderstreept:] Th. Siesma. [Midden boven:] aug 1937 [Rechts daarvan, in blauw:] Chm -

# TRANSCRIPTIE H Molenaar

# TRANSCRIPTIE H Molenaar