N. Nikkelsberg
Bekijk Verhaal ➔AI-Synthese 22
N. Nikkelsberg was een marktkoopman actief op de Waterlooplein, Uilenburg en de Centrale Markt. Hij verhuurde een pakhuisafdeling (stand E 15) op de Centrale Markt in 1939. In juli 1942 werd hij door de autoriteiten opgedragen het pakhuis te verlaten, wat in de context van de Jodenvervolging verwijst naar gedwongen evacuatie of arisering. Zijn laatste bekende stand op de Uilenburg was in 1943.
Lotgevallen
Handel
Archiefdocumenten
Dienstbrief (officiële correspondentie).
Deze brief is een formeel administratief schrijven van een directeur aan de Amsterdamse Wethouder voor de Levensmiddelen. De kern van de brief is de verzending van een huurcontract in tweevoud (in duplo) voor een specifieke locatie op de Centrale Markt in Amsterdam: pakhuisafdeling no. E 15. Het contract staat op naam van N. Nikkelsberg. De directeur vraagt de wethouder om ervoor te zorgen dat de burgemeester het contract ondertekent. Zodra het getekende document is geretourneerd, zal de administratie van de afzender zorg dragen voor de verdere registratie. De taal is zeer formeel en hoffelijk, kenmerkend voor de ambtelijke correspondentie uit die tijd (bijv. "te doen geworden", "moge U beleefd verzoeken").
Getypte brief (doorslag of archiefkopie) met handgeschreven aantekening.
Dit document is een treffend voorbeeld van de kille, ambtelijke formalisering van de Jodenvervolging in Nederland tijdens de Tweede Wereldoorlog. De toon van de brief is strikt zakelijk en gebiedend. De kern van de brief ligt in de zinsnede "het door U verlaten pakhuis". In de context van juli 1942 is het woord "verlaten" een eufemisme. Het pakhuis was niet vrijwillig achtergelaten; de eigenaar was hoogstwaarschijnlijk opgepakt, ondergedoken, of gedwongen zijn zakelijke activiteiten te staken vanwege de anti-Joodse maatregelen. De instanties haastten zich vervolgens om de controle over deze Joodse eigendommen (in dit geval een pakhuis op de Centrale Markt) over te nemen door de sleutels op te eisen.
Document
* **Doel van de lijst**: Dit document fungeert als een overzicht van huurinkomsten uit commerciële objecten ("Pieren"). De eenheidsprijs van 800 gulden per jaar suggereert dat het gaat om gestandaardiseerde units, zoals marktkramen of opslagruimtes. * **Betekenis van de rode onderstrepingen**: De rode lijnen onder namen als Presser, Meentz, Casseres, Nikkelsberg en Hagenaar zijn zeer waarschijnlijk markeringen van Joodse huurders. In de context van de Duitse bezetting van Nederland werden dergelijke lijsten gebruikt voor de registratie en latere onteigening ('Arisering') van Joodse bezittingen en contracten. * **Handgeschreven vinkjes**: De vinkjes bij de eerste vier regels duiden op een administratieve controle, mogelijk met betrekking tot betalingen of de status van het contract.
Archieflijst-vermeldingen
Administratieve lijst van Joodse ondernemers/grossiers.
| N.Nikkelsberg | N.Nikkelsberg | Boterdiepstr.16 | E 15 | " |
Administratieve lijst (typschrift met handgeschreven toevoegingen).
| N.Nikkelsberg | E 15 12.- | 10.- / 2263 | V N.Nikkelsberg | Boterdiepstr.16 |
Koopliedenlijsten
Waterlooplein — standplaats E 15 "
Waterlooplein — standplaats Plaats Hal "
Waterlooplein — standplaats E 15 "
Waterlooplein — standplaats Plaats Hal "
Waterlooplein — standplaats E 15 "
Waterlooplein — standplaats Plaats Hal "
Uilenburg — standplaats V N
Waterlooplein — standplaats 31-12-1942
Waterlooplein — standplaats 2138 Ph
Waterlooplein — standplaats " groenten
Uilenburg — standplaats 1
Relevante Archieffragmenten
# TRANSCRIPTIE J. F. Bockelman [onderstreept] pl 67. nieuwwijk
# TRANSCRIPTIE [Links bovenin een klein merkje, mogelijk een 'i' of vinkje] Molenaar 'B <s>IIII</s> <s>IIII</s> <s>IIII</s> <s>IIII</s> <s>IIII</s> <s>IIII</s> <s>IIII</s> <s>IIII</s> <s>IIII</s> <s>IIII</s> 16/12 '43 Markt Dapperstraat B [onderstreept]
# TRANSCRIPTIE In bijlage dezer heb ik de eer u te doen toekomen een brief van H. Nekkelberg met het verzoek de behan- deling hiervan te willen overnemen [Paraaf] [In rood onderaan:] 2C/22/2
# TRANSCRIPTIE № 17 E. Prys – 21 S.v. Beem – 10 L. Nikkelsberg – 12 J. Nikkelsberg – 14 A. Nikkelsberg – 8 Ph: Sluis – 108 J. Verdoner enz:
# TRANSCRIPTIE [Bovenaan, in grafietpotlood:] nijnhuis [Turflijst, in grafietpotlood:] <s>IIII</s> <s>IIII</s> <s>IIII</s> <s>IIII</s> <s>IIII</s> <s>IIII</s> <s>IIII</s> <s>IIII</s> <s>IIII</s> <s>IIII</s> I [Midden, schuin omhoog in grafietpotlood:] doss controle delta [met onderstreping] [Onderaan, in grafietpotlood:] opl A [of een driehoekig symbool]