D. de Jonge

Administratieve notitie / intern memo op een voorgedrukt formulier-fragment.

Het document is een interne ambtelijke notitie betreffende de registratie van een ondernemer in de voedselvoorziening kort na het begin van de Duitse bezetting. De kern van de correspondentie draait om **D. de Jonge**, die officieel erkend moet worden als "kleinhandelaar in aardappelen". De notitie bevat instructies aan een zekere heer Duinhoorn om een verklaring op te stellen. Deze verklaring is noodzakelijk om aan te tonen dat De Jonge al sinds medio augustus 1940 (vlak na de invoering van de algemene distributie) als handelaar bekend was. Hij beschikt blijkbaar al over een "kooperskaart", een document waarmee detaillisten bij de groothandel goederen konden inkopen binnen het distributiestelsel. De verschillende data en de krabbel "spoed" wijzen op een actieve administratieve afhandeling om de bedrijfscontinuïteit van de handelaar te waarborgen.

Handgeschreven ambtelijke notitie (waarschijnlijk een interne memo van de Joodsche Raad).

* **Inhoud:** David de Jonge vraagt om een "vervanging" voor zijn broer Aaron. Dit suggereert een verzoek tot vrijstelling van de oproep voor de 'Arbeitseinsatz' (werkverruiming of deportatie naar de kampen), waarbij hij mogelijk aanbiedt de plaats van zijn broer in te nemen of een andere reden voor vrijstelling aanvoert. * **Medische grond:** De primaire reden voor het verzoek is een "hartkwaal" van Aaron. Er wordt expliciet verwezen naar een bijgevoegde "doktersverklaring", wat destijds een vereiste was voor het aanvragen van een medische *Sperre* (vrijstelling). * **Beroep en 'Artikel':** De vermelding "Artikel: brood" verwijst naar het beroep van Aaron de Jonge. Uit archiefgegevens blijkt dat hij broodbakker was. Bakkers vielen vaak onder een specifieke categorie van onmisbaar personeel voor de voedselvoorziening, wat een extra grond voor uitstel kon vormen. * **Bureaucratie:** Het document is voorzien van een administratief nummer (103/97/1) en een datum van verwerking of verzending (v. 24/8 42). Het verzoek is formeel doorgestuurd naar de Joodsche Raad voor Amsterdam.

Medische verklaring op officieel briefpapier.

* **Inhoud:** Dr. David Granaat verklaart dat zijn patiënt, de heer D. de Jonge (geboren op 28 mei 1905), lijdt aan een "vitium cordis". Dit is de Latijnse term voor een hartgebrek of hartafwijking. * **Handschrift:** Het handschrift van de arts is vlot en geoefend. De aantekening linksonder is in een ander handschrift, vermoedelijk van een controlerend ambtenaar of iemand van een hulporganisatie. De vraag "waar behandeld bij?" suggereert dat men aanvullend bewijs of specificatie zocht van de medische geschiedenis. * **Doel:** Gezien de datum (augustus 1942) en de achtergrond van de betrokkenen, was deze verklaring vrijwel zeker bedoeld om vrijstelling of uitstel van deportatie ("Arbeitseinsatz") te verkrijgen op medische gronden. Een ernstige hartaandoening kon iemand "niet transportabel" maken.

Getypte lijst van marktkooplieden.

* **Demografie:** De lijst bevat namen van personen die nagenoeg allemaal van Joodse afkomst zijn. De geboortedata lopen uiteen van 1874 (B. Rozelou) tot 1920 (E. de Leeuw), wat wijst op een brede leeftijdsgroep die actief was in de handel. * **Geografie:** De woonadressen concentreren zich in de bekende Amsterdamse wijken waar veel Joodse burgers woonden, zoals de Jodenbuurt (St. Antoniesbreestraat, Rapenburg), de Transvaalbuurt (Retiefstraat, Tilanusstraat, Blasiusstraat) en de Rivierenbuurt (Rijnstraat, Lekstraat). * **Economie:** De verhandelde artikelen laten een divers beeld zien van de marktsector: textiel, manufacturen, verse eetwaren (aardappelen, groenten, fruit, vis, brood) en huishoudelijke artikelen. * **Administratieve bijzonderheden:** De optelsom onderaan is cruciaal. Het toont aan dat er 271 plaatsen zijn toegewezen ("uitgereikt"), terwijl er in eerste instantie slechts 254 beschikbaar waren, wat resulteert in een tekort of overschot van 17 plaatsen (mogelijk extra plekken die buiten het reguliere raster werden gecreëerd).

Document

* **Administratieve Structuur:** De lijst is georganiseerd in vier kolommen: Naam, Geboortedatum, Adres en Artikel. Aan de voet van de pagina staat een berekening van de totale capaciteit van de marktstandplaatsen. De beschikbare capaciteit (240 met een 20% marge) komt uit op 288 plaatsen, waarvan er 271 zijn toegewezen, met een overschot van 17. * **Artikelen:** Er is een breed scala aan koopwaar zichtbaar, variërend van eerste levensbehoeften (aardappelen, groenten, fruit, vis, brood) tot textielwaren (manufacturen, kanten, mode-artikelen) en huishoudelijke artikelen. * **Geografie:** De adressen bevinden zich uitsluitend in Amsterdam, met een sterke concentratie in wijken als de Jodenbuurt (St. Antoniesbreestraat, Rapenburg, Jodenbreestraat), de Pijp (Albert Cuypstraat, Van Woustraat) en Amsterdam-Oost (Tilanusstraat, Retiefstraat, Blasiusstraat).

Document

* **Structuur:** Een alfabetische lijst van namen met geboortedata en adressen, voorzien van kolommen gemarkeerd met "Markt G", "J", "W", "M". * **Kolommen Markt:** De letters verwijzen waarschijnlijk naar specifieke Amsterdamse markten waar deze handelaren geregistreerd stonden of mochten staan (bijv. Goudsbloemstraat, Jodenbreestraat, Waterlooplein). Een "1" geeft aan op welke markt men actief was. * **Adressen:** De adressen concentreren zich in de toenmalige Jodenbuurt (Oude Schans, Jodenbreestraat, Rapenburgerstraat) en de Transvaalbuurt. * **Marginalia:** Bij D. de Jonge is het geboortejaar gecorrigeerd van '06' naar '05' met de typemachine. Er staan handgeschreven vinkjes/streepjes aan de rechterkant van de pagina. ---

Handgeschreven brief (verzoekschrift).

In deze brief verzoekt de heer H. Cohen de directeur van het Centrale Marktwezen om toestemming (assistentie) zodat een zekere heer D. de Jonge zijn standplaats op de markt mag overnemen. Cohen voert hiervoor twee hoofdredenen aan: 1. **Personeelstekort:** Zijn personeel is opgeroepen voor de *Arbeidseinsatz* in Duitsland, waardoor hij de handen vol heeft aan zijn fysieke winkel in de 2e Laurierdwarsstraat. 2. **Familieomstandigheden:** Zijn vrouw is hoogzwanger en verwacht in september een kind, waardoor hij thuis meer nodig is. Cohen draagt de heer D. de Jonge voor als vervanger. De Jonge is een ervaren "broodslijter" (broodverkoper) die al negen jaar voor Cohen werkt. Opvallend is dat De Jonge zelf van Duitse komaf is (geboren in Weener). De brief is zakelijk en beleefd van toon, kenmerkend voor correspondentie met officiële instanties in die tijd.

M. de Haan.

# TRANSCRIPTIE HG. den Heer P.de Jonge, Rechtboomssloot 41 II, Amsterdam-Centrum. Wijk 2. 2B/157/2 M. 21 November 1940. Hiermede verzoek ik U zich te willen vervoegen bij den bedrijfsche/ van mijn dienst, den heer J.Broerse, die kantoor- houdt in de Centrale Hal, No.H.69, des voormiddags tusschen 9 en 10 uur. De Directeur,

Div. bylagen (w.o. teek).

# TRANSCRIPTIE Wed W Gerritse de Jong

C.de Jong.Jr.oud 37 jaar en wonende Admiraal de Ruyterweg 166 alhier,verzoekt om een erkenning als groothandelaar in groente en fruit.Hij verklaart van September 1919 in de betrokken groothandle werkzaam te zijn.Als personeel bij zijn vader, de grossier C.de Jong.Sr is hij in dienst geweest tot 1937. van 1937 tot Mei 1940 heeft hij voor eigen rekening zaken gedaan en daartoe pakhuis Hal 10 van de ...