P. Mann

Document

* **Administratief proces**: Het document dient om een bestaande lijst van vishandelaren te actualiseren. De rode kruisjes en aantekeningen ("opgeheven", "vervallen") wijzen op een actieve controle, mogelijk door een keuringsdienst of brancheorganisatie. * **Bedrijfsvormen**: De lijst toont de diversiteit in de sector: van gespecialiseerde winkels (stokvis, gebakken vis) tot grote grossiers die geconcentreerd waren bij de Vischhal aan de De Ruyterkade. * **Topografie**: De adressen beslaan een groot deel van de Amsterdamse binnenstad, met duidelijke concentraties in de Jordaan (Westerstraat, Willemsstraat) en de toenmalige Joodse buurt (Weesperstraat, Rapenburgerstraat). * **Opmerkelijke namen**: Namen zoals "N.V. Saur's" (Rokin) verwijzen naar bekende Amsterdamse instituten.

Getypte namenlijst met adressen (mogelijk een uittreksel uit een kaartsysteem of register).

* **Structuur:** Het document is een administratieve lijst, waarschijnlijk bedoeld voor postbezorging, ledenadministratie of sociale controle. De lijst bevat zowel particulieren als bedrijven (Fa., N.V., Gebr.). * **Inhoud:** Opvallend is het gebruik van bijnamen of roepnamen tussen haakjes ("Co Flap", "Tante Koos", "Mijndert", "Vader Manus"). Dit suggereert een informeel of nauw betrokken administratief systeem, zoals dat van een buurtvereniging, een vakbond, of een verzetsgroep. * **Handgeschreven annotaties:** De opmerking "x staan op lijst" en de toegevoegde namen/correcties wijzen erop dat dit een werkdocument was dat actief werd gecontroleerd tegenover een andere bron. * **Geografie:** De adressen beslaan heel Amsterdam, van de Jordaan (Bloemstraat, Lindengracht) tot Oud-Zuid (Ruysdaelstraat) en de Transvaalbuurt (Reitzstraat).

Document

Het document betreft een alfabetische lijst van personen (lopend van de letter K tot N). De structuur van de gegevens is consistent: achternaam met initialen, in veel gevallen gevolgd door een datum die zeer waarschijnlijk de geboortedatum is (gezien het bereik van ca. 1874 tot 1918). Bij getrouwde vrouwen lijkt de meisjesnaam achter de hoofdnaam te zijn gevoegd (bijv. *Kouwenberg Sturm* of *Mulder Ehrens*). Opvallend zijn de geografische verwijzingen. Alle genoemde locaties (o.a. *Van Woustraat, Bellamydwarsstraat, Rijnstraat, Ruysdaelstraat, Willemsparkweg* en *Amstelveld*) bevinden zich in Amsterdam. De sectie onder de naam *H.A. Muller* is specifiek omdat deze geen data bevat, maar enkel verschillende adressen of namen van contactpersonen tussen haakjes, wat duidt op een specifieke administratieve handeling of controle van deze persoon/personen op verschillende locaties.

Registerpagina (mogelijk uit een bevolkingsregister, lidmatenlijst of personeelsdossier).

* **Ordening:** Het document is alfabetisch geordend op de eerste letter van de achternaam (begint bij J, eindigt bij M). * **Schrift:** Een verzorgd Nederlands kantoorschrift uit de periode rond 1900. * **Inhoudelijke structuur:** De linkerkolom bevat de hoofdinzendingen met bijbehorende data. De rechterkolom lijkt toevoegingen te bevatten, mogelijk echtgenoten, opvolgers of gerelateerde personen binnen hetzelfde dossier. * **Correcties:** Diverse namen zijn doorgehaald, wat duidt op een administratieve handeling (bijv. uitschrijving of overlijden). De rode vinkjes suggereren een verificatieronde door een beheerder. * **Toponiemen/Referenties:** Vermeldingen zoals "v. Wonth. 227" en "Halli" duiden waarschijnlijk op adressen of herkomstplaatsen.

Getypte oproep/brief.

* **Inhoud:** Het document is een formele oproep aan de heer P. Mann om zich op maandagochtend 3 mei 1943 te melden bij een kantoor aan de Jan van Galenstraat 14 in Amsterdam. Hij wordt verzocht "gegevens" mee te nemen. * **Toon en Stijl:** De toon is ambtelijk en dwingend, hoewel geformuleerd als een "beleefd verzoek". Het taalgebruik is typisch voor die tijd (bijv. "te mijnen kantore"). * **Fysieke staat:** De brief vertoont sporen van administratief gebruik, zoals de handgeschreven verzendnotitie, wat duidt op een efficiënt bureaucratisch proces.

Getypt afschrift van een zakelijke brief.

* **Kern van de brief:** De firma Kwakkelstein uit Vlaardingen bekent dat zij buiten de officiële kanalen om (de Vischmarkt) "zeebliek" (een soort kleine vis, vaak jonge haring of sprot) hebben geleverd aan Amsterdamse klanten. Na ontdekking van deze overtreding van de distributieregels, verzoeken zij de centrale instantie om deze klanten officieel te registreren voor toewijzing, zodat de levering gecontinueerd kan worden. * **Distributiesysteem:** De brief illustreert de strikte controle op de voedselvoorziening tijdens de bezettingsjaren. Handelaren mochten niet vrij verkopen; alles moest via centrale markten en toewijzingen verlopen om de rantsoenering te handhaven. * **Lijst van afnemers:** De lijst bevat 23 specifieke adressen in Amsterdam. Opvallend zijn adressen in de Jodenbreestraat en Weesperstraat, wat in december 1942 (midden in de deportaties) een wrange context geeft aan de dagelijkse behoefte aan voedselvoorziening in deze wijken. * **Terminologie:** "Zeebliek" was destijds een goedkoop en toegankelijk volksvoedsel, essentieel in tijden van schaarste.

Getypte brief (doorslag), vervolgpagina.

De tekst is een formeel verzoekschrift van een groep visdetailhandelaren (waarschijnlijk gespecialiseerd in gerookte of bewerkte vis) gericht aan een distributie-instantie. De kern van de klacht is tweeledig: 1. **Gebrek aan belangenbehartiging:** Een commissielid, de heer Frommé, behartigt hun belangen niet meer omdat hij zijn eigen winkel heeft omgevormd tot groentezaak, waardoor vis voor hem bijzaak is geworden. 2. **Oneerlijke distributie:** De schrijvers klagen dat versche-vis-handelaren zowel hun eigen aandeel versche vis krijgen als een deel van de schaarse gerookte vis, terwijl de schrijvers zelf (specialisten in bewerkte vis) geen toewijzing voor versche vis krijgen om hun verliezen te compenseren. Zij noemen expliciet concurrenten in de Amsterdamse binnenstad (Raamsteeg, Elandsgracht, Luciënsteeg) die wel dubbele toewijzingen zouden hebben.

# TRANSCRIPTIE [In een gestempeld kader rechtsboven:] PAUL MANN Lutmastr. 189, Tel. 23696 AMSTERDAM-Z.

| | **M. Mann** <br> 40 Waterlooplein <br> 29 Uilenburg <br> 140 Alb. Cuypstr. | 7/9 '39 | 16/10 '38 - 3/11 '38 <br> 19/1 '39 - April '39 | Opgeroepen p. 3/4 '40 <br> "Twee maanden uitstel toegestaan" | **Rechterzijde:**

| | | 10.- / 2280 | V. A.Meents | Utrechtschestr.19 | | M.Wijnschenk | 10.- | 10.- / 1870 | V. M.Wijnschenk | Marnixstr.208 | | P.Presser | Hal | 10.- / 1672 | VP. P.Presser | Marnixstr.202 | -2-

- 3 -

# TRANSCRIPTIE P. Smit } A W Rijnders } prijs ? J Nobbe }