M. Marcus

Administratieve lijst van schulden (financiële staat).

* **Inhoud:** Het document is een overzicht van openstaande posten van verschillende marktkraamhouders bij de gemeentelijke Dienst Marktwezen. De linker kolom met bedragen (voorafgegaan door de 'f' van gulden) betreft de actuele schuld, terwijl de rechter kolom de achterstand uit de vorige periode weergeeft. * **Controle:** De rode strepen achter de bedragen en de dubbele onderstreping bij J. Brand (de grootste schuldenaar op deze lijst) duiden op een boekhoudkundige controle of audit. * **Personen:** De namen op de lijst zijn significant. Namen als Abram, Gelder, Marcus en Schelvis wijzen op een sterke vertegenwoordiging van de Joodse gemeenschap in de ambulante handel van die tijd.

Handgeschreven verzoekschrift

De brief is een formeel verzoek van M. Marcus aan de betreffende instantie (vermoedelijk het marktwezen van de gemeente Amsterdam). De schrijver geeft aan dat hij als gevolg van een "nieuwe verordening" gedwongen is zijn marktplaats op te geven. Omdat hij het stageld voor een half jaar vooruit heeft betaald om korting te krijgen, verzoekt hij dringend om restitutie van het teveel betaalde bedrag. Hij benadrukt dat dit bedrag zijn "handelsgeld" (bedrijfskapitaal) betreft en dat hij dit geld absoluut niet kan missen.

Handgeschreven bericht/briefkaart.

* **Inhoud:** In dit korte, zakelijke schrijven zegt Mozes Marcus zijn vaste marktplaats op het Waterlooplein op. Hij voert twee redenen aan: zijn nering is "gelikwideerd" (zijn handel is door de bezetter gedwongen beëindigd) en hij is "geplaatst" in werkkamp Westerbork. * **Toon:** Het bericht is schokkend door de nuchtere, bijna administratieve toon. In de herfst van 1942 was de systematische deportatie van Joodse Amsterdammers in volle gang, maar Marcus communiceert zijn gedwongen vertrek als een formele zakelijke afwikkeling. * **Taalgebruik:** Het handschrift vertoont fonetische spelling die kenmerkend is voor die tijd ("gelikwideerd" in plaats van geliquideerd; "geplaats" in plaats van geplaatst). De "speeltuin" op het Waterlooplein was een specifiek, bekend gedeelte van de markt.

Handgeschreven register/lijst van personen, adressen en data van inlevering.

* **Doel van het document:** De lijst lijkt een administratieve controlelijst voor het vorderen van goederen. De kolom "d.d. Inlevering" bevat vaak specifieke data, maar ook opmerkingen als "d. Sicherheits pol. ingel." (door Sicherheitspolizei ingeleverd), wat duidt op dwang of inbeslagname door de bezetter. * **Geografische spreiding:** De adressen concentreren zich in de Amsterdamse Jodenbuurt (Rapenburgerstraat, Lepelstraat, Jodenbreestraat) en de Transvaalbuurt (Tugelaweg, Louis Bothastraat). * **Namen:** Veel typisch Joods-Amsterdamse achternamen (Kool, Koopman, de Hond, Lakmaker, Vischjager). * **Marginalia:** Er zijn diverse potloodnotities die verwijzen naar correspondentie ("volgens brief", "zie no 10/3/28") of wijze van transport ("per post", "per telefoon"). De afkorting "S.P." of "Sicherheits pol." verwijst naar de Duitse veiligheidspolitie. "Diam. B." bij no 122 zou kunnen verwijzen naar de Algemene Nederlandse Diamantbewerkersbond (ANDB).

# TRANSCRIPTIE Marktwezen. t.a.v. Hr. Muller.

# TRANSCRIPTIE [1] Maarkt. bij laatstgenoemd kantoor . [2] J d V [paraaf]

# TRANSCRIPTIE Den heer Inspecteur v/h Marktwezen. Alhier. Pr: 31/41 / M 40.

# TRANSCRIPTIE $N\underline{o}$ 46 A / 10 / 8 M. 1940 $\frac{24}{5}$ No. 291 L.M. 19 40. De WETHOUDER voor de LEVENSMIDDELEN, WASCH- en SCHOONMAAK-, BAD- en ZWEMINRICHTINGEN heeft de eer $\frac{\text{dit stuk}}{\text{<s>deze stukken</s>}}$ te doen toekomen aan den Heer Directeur van het Marktwezen met verzoek voor de uitreiking te willen doen zorgdragen. <s>onder verwijzing naar</s> <s>ter ke...

# TRANSCRIPTIE N^o 181/13/1 / M.1936 9/12 DEN HEER DIRECTEUR VAN HET MARKTWEZEN. ---------------------------------------------------------------------- R A P P O R T .