Handgeschreven bericht/briefkaart. 21 september 1942. M. Marcus (Mozes Marcus). 21 - 9 - 1942
Mijnheer de Insp. [Inspecteur]

Aan gezien ik gelikwideerd
ben en geplaats ben in de
werkkamp westerbork
zoo doende zeg ik mijn
vaste plaats op in de speeltuin
op het waterlooplein.

Hoog achtend M Marcus
Hemonistraat 52 I Amsterdam * Inhoud: In dit korte, zakelijke schrijven zegt Mozes Marcus zijn vaste marktplaats op het Waterlooplein op. Hij voert twee redenen aan: zijn nering is "gelikwideerd" (zijn handel is door de bezetter gedwongen beëindigd) en hij is "geplaatst" in werkkamp Westerbork.
* Toon: Het bericht is schokkend door de nuchtere, bijna administratieve toon. In de herfst van 1942 was de systematische deportatie van Joodse Amsterdammers in volle gang, maar Marcus communiceert zijn gedwongen vertrek als een formele zakelijke afwikkeling.
* Taalgebruik: Het handschrift vertoont fonetische spelling die kenmerkend is voor die tijd ("gelikwideerd" in plaats van geliquideerd; "geplaats" in plaats van geplaatst). De "speeltuin" op het Waterlooplein was een specifiek, bekend gedeelte van de markt. * Historische achtergrond: De brief is gedateerd op 21 september 1942. Op dit moment werden grote groepen Joodse burgers via de Joodse Schouwburg naar Westerbork gestuurd. Het Waterlooplein, het hart van de Joodse buurt in Amsterdam, werd in deze periode systematisch "gezuiverd" van Joodse handelaren.
* De afzender: Mozes Marcus (geboren 1 juli 1891) was een Joodse marktkoopman. Uit archiefstukken (waaronder de database van de Oorlogsgravenstichting) blijkt dat hij kort na het schrijven van dit bericht daadwerkelijk is gedeporteerd. Hij is op 26 oktober 1942 vermoord in Auschwitz.
* Betekenis: Dit document is een direct bewijsstuk van de bureaucratische kant van de Holocaust: het moment waarop een individu zijn plek in de samenleving formeel moet opgeven voordat hij fysiek wordt afgevoerd. M. Marcus