N. Amstellaan

Kaart van de Marktinspectie/Marktwezen (waarschijnlijk Amsterdam).

Dit document is een officiële administratieve kaart van de marktinspectie. De kern van de zaak is een verzuim: de heer A. Acohen, die standplaats nummer 369 op de Albert Cuypstraat (de bekende Albert Cuypmarkt) bezit, heeft zijn plek niet regelmatig bezet. In het marktsysteem was (en is) het vaak verplicht om een minimum aantal dagen aanwezig te zijn om het recht op de vaste standplaats te behouden. De heer Acohen is opgeroepen voor een gesprek op 13 oktober 1939 om 9:00 uur. Uit de 'Aanteekeningen Inspecteur' blijkt het resultaat van dit gesprek: de koopman heeft toegezegd voortaan weer minimaal twee keer per week zijn plaats in te nemen. De notitie is ondertekend door inspecteur De Leeuw.

Statuten of reglement van een stichting (pagina 2).

* **Inhoud:** Deze pagina bevat de artikelen 6, 7 en 8 van de statuten van een Amsterdamse stichting. Het regelt de sancties bij niet-naleving (boetes en royement), de financiële middelen van de stichting en de samenstelling en verkiezing van het bestuur. * **Toezicht:** Opvallend is de rol van de "Directeur van het Marktwezen", die besluiten over boetes en royement moet goedkeuren. Dit duidt op een stichting die nauw verbonden is met de Amsterdamse markthandel of ambulante handel. * **Financiën:** De stichting start met een bescheiden kapitaal van 100 gulden. De maandelijkse bijdrage is vastgesteld op 1 gulden (na correctie van 'jaar' naar 'maand'). * **Personalia:** Er worden vier specifieke bestuursleden genoemd met naam, adres en geboortedatum, wat waardevol is voor genealogisch of historisch onderzoek.

Briefkaart (postkaart).

* **Afzender:** De kaart is verstuurd door een zekere A. Scohen (mogelijk Cohen, maar de schrijfwijze lijkt 'Scohen') wonende aan de Noorder Amstellaan 58-bis te Amsterdam. De Noorder Amstellaan werd na de Tweede Wereldoorlog omgedoopt tot de Churchill-laan. * **Geadresseerde:** De kaart is gericht aan de Directie van het Marktwezen. Deze was destijds gevestigd bij de Centrale Markthallen aan de Jan van Galenstraat in Amsterdam-West. * **Poststempel/Propaganda:** De stempel "Koopt Cultureele en Sociale Zorg Zomerzegels" was een gebruikelijke oproep voor toeslagzegels waarvan de opbrengst naar goede doelen ging. * **Administratieve markering:** Het grote paarse nummerstempel linksboven (`Nº 33/90/16M. 1940`) duidt erop dat dit document bij aankomst door de gemeente of het archief van het Marktwezen is geregistreerd in een specifiek dossier of logboek.

Document

De getypte lijst is alfabetisch gesorteerd op achternaam (vanaf Gerrits tot Groen). De kolom "No. Lkrt." verwijst waarschijnlijk naar een lokatorkaart- of registratienummer. De adressen zijn consistent met locaties in Amsterdam, waarbij verdiepingen vaak zijn aangeduid met Romeinse cijfers (I, II, III) of "hs." (huis/begane grond). Er zijn diverse handgeschreven correcties en doorstrepingen zichtbaar (bijv. bij de nummers voor Goldstein en Groen J.), wat erop wijst dat dit een werkdocument was dat periodiek werd bijgewerkt. Opvallend is de vermelding "2285b", wat duidt op een tussenvoeging in het administratieve systeem. De namenlijst bevat een mix van Nederlandse en specifiek Joods-Nederlandse achternamen (zoals Glasbeek, Gobets, Goldstein, Goudsmit en Granaat).

Document

* **Structuur:** De lijst is georganiseerd per "Wyk Nr" (wijknummer), gevolgd door een specifieke locatie ("Standplaats") en een tijdsbestek ("Tyd"). * **Afkortingen:** Er wordt veelvuldig gebruikgemaakt van afkortingen zoals *b/d* (bij de), *b/h* (bij het), *Nwe* (Nieuwe), *Pl.* (Plantage) en *Hendr.* (Hendrik). * **Notatie:** Tijden worden aangegeven met breuken (½, ¾, ¼) in plaats van minuten. Het dubbele aanhalingsteken (") wordt gebruikt als herhalingsteken voor het woord "uur". * **Typografie:** Het document is vervaardigd op een typemachine. Er is een handmatige correctie of vlek zichtbaar bij wijk 49. In wijk 14 lijkt "Keyzerpl." over een typefout heen getypt te zijn.

Administratieve lijst/register van markthandelaren of vergunninghouders.

* **Structuur:** De lijst is opgezet als een administratief overzicht van handelaren. De kolommen bevatten de naam, een administratieve status (vaak afgekort als 'arr' voor arrangement/archief of 'acc' voor geaccepteerd/accord), een datum, het woonadres en het type handel. * **Handel:** De goederen zijn divers, maar er is een sterke nadruk op textiel (manufacturen, garen & band, stoffen & zijde) en levensmiddelen (visch, groente, fruit, brood). * **Geografie:** De adressen concentreren zich in Amsterdam-Oost (Transvaalbuurt, Camperstraat) en de Pijp (Albert Cuypstraat, Ruysdaelkade). * **Correcties:** Er zijn diverse latere toevoegingen en doorstrepingen zichtbaar, wat duidt op een levend document dat werd bijgehouden voor mutaties. De berekening onderaan suggereert een telling van het aantal actieve posten op de lijst.

Handgeschreven lijst met namen en adressen.

* **Handschrift:** Het document is geschreven in een vlot, leesbaar 20e-eeuws cursief schrift. Er is gebruikgemaakt van herhalingstekens (") om straatnamen niet telkens opnieuw te hoeven schrijven. * **Structuur:** De lijst is systematisch opgezet. De links-rechts indeling suggereert een distributielijst of een routeplanning. * **Topografie:** Alle herkenbare straatnamen (zoals de Beethovenstraat, Roerstraat, Olympiaplein en de Ruysdaelkade) bevinden zich in Amsterdam, met een zeer sterke concentratie in Amsterdam-Zuid (de Apollobuurt, Stadionbuurt en Rivierenbuurt). * **Bijzonderheden:** De opmerking "Rood is goed" onderaan is cruciaal. Hoewel er op de scan geen rode markeringen zichtbaar zijn, suggereert dit dat de lijst diende ter controle. Namen die in het rood waren aangevinkt of onderstreept, voldeden aan een bepaald criterium of waren 'afgehandeld'.

Beurtvaart-adres (vrachtbrief voor beurtvaart- en/of wegvervoer).

Dit document is een typisch voorbeeld van een officieel transportbewijs uit de Tweede Wereldoorlog. Enkele opvallende details: * **De datum (oktober 1944):** Dit is het begin van de Hongerwinter in het bezette westen van Nederland. Het transport van voedsel van het platteland (Wilnis) naar de stad (Amsterdam) was in deze periode van levensbelang. * **De vracht:** Het vervoeren van slechts één "zak aardappels" via een officiële transportdienst getuigt van de schaarste. Meestal werden dergelijke diensten gebruikt voor grotere commerciële zendingen. * **De prijs (Rembours):** Er staat een bedrag van 35,65 gulden vermeld als rembours. Voor 1944 is dit een extreem hoog bedrag voor één zak aardappelen (de normale prijs lag voor de oorlog rond de 2 à 3 gulden). Dit duidt op zwarte handelsprijzen of zeer hoge transportkosten door brandstofgebrek. * **Vervoersmiddel:** Hoewel het formulier "Beurtvaart" (over water) vermeldt, geeft het stempel aan dat het gaat om "Autodiensten". In oktober 1944 was gemotoriseerd vervoer nagenoeg tot stilstand gekomen door gebrek aan benzine en vordering van voertuigen; waarschijnlijk reed deze dienst op houtgas of beschikte men over een zeldzame vergunning.

Getypte lijst op papier (doorslag/carbonkopie).

* **Identificatie:** Dit is een registratielijst van Joodse inwoners van Amsterdam tijdens de Tweede Wereldoorlog. De letter "J" in de eerste kolom staat ontegenzeggelijk voor "Jood". * **Structuur:** De lijst is alfabetisch geordend op achternaam (beginnend bij Visser, eindigend bij de toevoeging van Agsteribbe en Bierens onderaan). * **Gegevens:** Per persoon is de geboortedatum (vaak in twee formaten), de volledige naam en het exacte adres (inclusief verdieping) genoteerd. * **Annotaties:** De handgeschreven vinkjes en de Romeinse cijfers (I t/m V) wijzen op administratieve verwerking. Deze cijfers kunnen verwijzen naar verschillende transporten, wijken, of stappen in het proces van deportatie of tewerkstelling via de Joodse Raad of de *Zentralstelle für jüdische Auswanderung*. * **Handgeschreven toevoeging:** De rode "V=92" rechtsonder is waarschijnlijk een totaaltelling of een dossiercode.

Getypte lijst met persoons- en bedrijfsnamen, adressen en handgeschreven annotaties.

* **Doel van het document:** Dit is een administratieve lijst, hoogstwaarschijnlijk opgesteld in opdracht van de Duitse bezetter (zoals door de *Zentralstelle für jüdische Auswanderung* of de *Lippmann, Rosenthal & Co.* bank). De lijst lijkt te dienen voor de registratie van Joodse inwoners en bedrijven in Amsterdam voor de *Arbeitseinsatz* (dwangarbeid) of onteigening. * **Annotaties:** De termen "afgekeurd" en "ongeschikt" (ongesch.) wijzen op medische of administratieve keuringen. De aanduiding "arische vrouw" bij L. Furth duidt op een gemengd huwelijk, wat vaak leidde tot (voorlopige) vrijstelling van deportatie. * **Namen en Locaties:** De adressen concentreren zich sterk in Amsterdam-Zuid (de Rivierenbuurt en de omgeving van het Olympiaplein), wijken waar in 1942 veel Joodse Amsterdammers en vluchtelingen uit Duitsland woonden. * **Handgeschreven toevoeging onderaan:** "Opger. voor keuring per 24/6 '42" is cruciaal. Dit was slechts enkele weken voordat de grootschalige deportaties vanuit Amsterdam naar kamp Westerbork begonnen (juli 1942).

Handgeschreven registratielijst (mogelijk een transportlijst of oproeplijst van de Joodse Raad).

* **Persoonsgegevens:** Het document vermeldt van acht mannen de volledige naam, het adres in Amsterdam, de geboortedatum en -plaats, het beroep, en de gezinssamenstelling (gehuwd/ongehuwd en aantal kinderen). * **Slachtoffers:** De genoemde personen zijn nagenoeg allen terug te vinden in de archieven van de Holocaust (bijv. Joods Monument). Zij zijn in de periode 1942-1944 weggevoerd en vermoord in concentratie- of vernietigingskampen zoals Auschwitz en Sobibor. * **Locaties:** De adressen bevinden zich voornamelijk in de Rivierenbuurt (Oude IJselstraat, N. Amstellaan, V. Tuyll v. Serooskerkenplein) en de Transvaalbuurt (Tugelaweg, Retiefstraat), destijds wijken met een grote Joodse bevolking. * **Administratieve tekens:** De vinkjes (V) en de diagonale strepen suggereren dat deze lijst is gebruikt bij een controlepunt of een verzamelplaats, waarbij de aanwezigen werden afgestreept. * **Aantekening onderaan:** De afkorting "v/v v. tel. opg" staat waarschijnlijk voor "volgens telefonische opgave". De genoemde "Kok - Beheerder de Convoy" zou kunnen verwijzen naar een specifieke beheerder van een pand of organisatie betrokken bij de logistiek van de deportaties.

Handgeschreven administratieve lijst op gelinieerd papier met voorgedrukte of handgetrokken kolommen.

Het document is een systematische registratie van mannen in de leeftijdscategorie 19-37 jaar (geboortejaren tussen 1904 en 1922). De lijst is met een vaste hand geschreven, wat duidt op een geoefend klerk of administrateur. * **Geografische focus:** De meerderheid van de personen is geboren en woonachtig in Amsterdam (A'dam). De adressen (zoals Biesboschstraat, Noorder Amstellaan en de Sarphatistraat) concentreren zich in de Rivierenbuurt en de Joodse buurt. * **Status:** De afkortingen "ong." (ongehuwd) en "geh." (gehuwd) geven de burgerlijke staat aan. Bijna alle genoteerde personen zijn ongehuwd en kinderloos. * **Beroepen:** De genoemde beroepen zijn divers, variërend van kantoorbediende en correspondent tot gespecialiseerde arbeiders zoals een machineperser en een kok.

Handgeschreven namenlijst (administratief register).

Dit document is een pagina uit een administratief register van mannen die tijdens de Tweede Wereldoorlog tewerkgesteld waren. De overweldigende meerderheid van de namen is Joods. De adressen tonen een sterke concentratie in Amsterdamse wijken met een grote Joodse populatie (zoals de Transvaalbuurt). De administratieve aantekeningen ('hs' mogelijk voor 'hulpsecretarie', Romeinse cijfers voor groepsindeling) duiden op een proces van registratie en selectie. De blauwe stempel "MOLENGOOT" is de sleutel tot de identificatie van de groep.

Getypte en handgeschreven lijst van personen (registratie- of transportlijst).

* **Inhoud:** De lijst bevat persoonsgegevens van 52 personen, alfabetisch geordend van A (Auerhaan) tot P (Polak). De overgrote meerderheid van de genoteerden woonde in Amsterdam, vaak in de bekende Joodse buurten (bijv. Rapenburgerstraat, Lepelstraat, Blasiusstraat). * **Vorm:** Het document is een administratieve lijst, waarschijnlijk opgesteld door de Joodse Raad of een ambtelijke instantie tijdens de Duitse bezetting. De handgeschreven correcties en doorstrepingen wijzen op een "levend" document dat werd bijgewerkt naarmate adressen wijzigden of personen van de lijst werden verwijderd. * **Geboorteplaatsen:** Hoewel de meesten in Amsterdam zijn geboren, bevat de lijst ook personen geboren in Duitsland (Frankfurt, Berlijn, Hamburg), Engeland (Brighton, Londen) en België (Antwerpen), wat duidt op de aanwezigheid van vluchtelingen of personen met een internationale achtergrond. * **Leeftijd:** De meeste personen op deze lijst zijn jonge mannen, geboren tussen 1900 en 1923 (twintigers op het moment van opstellen).

Handgeschreven registratielijst met persoonsgegevens.

* **Demografie:** De lijst bevat voornamelijk jonge mannen (geboren tussen 1897 en 1924). De overgrote meerderheid is geboren in Amsterdam en heeft de Nederlandse nationaliteit. * **Geografie:** De adressen concentreren zich in Amsterdamse buurten met een grote Joodse populatie ten tijde van de oorlog, zoals de Transvaalbuurt (bijv. Transvaalstraat, Retiefstraat) en de Joodse buurt (bijv. Jodenbreestraat, Rapenburgerstraat). * **Annotaties:** De zwarte stippen en doorhalingen zijn administratieve tekens die vaak duiden op een wijziging in status, zoals deportatie naar kamp Westerbork of een tijdelijke vrijstelling (Sperre). * **Bijzonderheid:** Bij Eduard Schrimski staat de notitie "Duitscher tot nov 41". Dit verwijst naar de nazi-wetgeving waarbij Duitse Joden in het buitenland hun nationaliteit verloren en stateloos werden.

Administratief register (presentielijst/verzuimlijst) van joodse arbeiders.

Dit document is een administratieve verantwoording van joodse mannen die waren opgeroepen voor de werkverruiming of deportatie naar "het Oosten" (vaak aangeduid als werkverruiming in Duitsland, kolom 'v. Ned n. D.'). Het register houdt minutieus bij waarom bepaalde individuen niet op hun werkplek of transport zijn verschenen. De kolommen tonen de bureaucratische controle: * **v. Ned n. D.:** Waarschijnlijk "van Nederland naar Duitsland", een indicatie voor deportatie. * **aanget. onbest. retour:** Aangetekend schrijven onbestelbaar retour gekomen (vaak omdat mensen ondergedoken waren of al weggevoerd). * **Ziekte:** Er werd onderscheid gemaakt tussen mensen in onderzoek bij het Centraal Bureau (C.B.) of mensen met een uitkering van het Arbeidsbureau (G.B. 53). * **GAB:** Het Gewestelijk Arbeidsbureau speelde een centrale rol in de keuring en vrijstelling. Opvallende aantekeningen zijn "naar Amersfoort" (Kamp Amersfoort) en "gesperrt Zentralstelle", wat betekent dat iemand een (tijdelijke) vrijstelling had gekregen via de *Zentralstelle für jüdische Auswanderung*.

Administratief register / Presentielijst van dwangarbeid of tewerkstelling tijdens de Duitse bezetting.

Dit document is een administratieve verantwoording van personen die zijn opgeroepen voor arbeid, maar niet zijn verschenen of vrijgesteld zijn. De kolommenstructuur onder de hoofding "Reden, waarom onderstaande arbeiders niet werken" is zeer gedetailleerd en bevat categorieën zoals: * **v. Med. n.D.** (vermoedelijk "van Medische dienst niet Dienstgeschikt") * **huis gesl.** (huis gesloten/verzegeld) * **aanget. opr. onbest. retour** (aangetekende oproep onbestelbaar retour) * **niet geraadpleegd** * **dokters attest ingel.** (doktersverklaring ingediend) * **ziek** (onderverdeeld in diverse categorieën zoals "na plaatsing in V.W." - Werkkampen) * **vrij-gest. GAB** (Vrijgesteld door het Gewestelijk Arbeidsbureau) De visuele markeringen (kruisjes, blauwe stempels/punten en rode aantekeningen) duiden op een proces van verificatie. De rode punten lijken een definitieve status aan te geven. De term "gesperrt" bij Jacob Duveen en Abraham Emden duidt op een (tijdelijke) vrijstelling van deportatie, vaak verkregen via de Joodse Raad.

Administratief register / Namenlijst van arbeiders.

* **Administratief proces:** De kolom "v.Ned n.D." staat zeer waarschijnlijk voor "van Nederland naar Duitsland", wat duidt op deportatie of tewerkstelling over de grens. De kolom "afgev." betekent "afgevoerd", een term die vaak werd gebruikt voor mensen die uit de reguliere administratie verdwenen omdat ze op transport waren gezet. * **Beroepen:** Er is een grote variëteit aan beroepen, van diamantbewerkers en kleermakers tot handelsagenten en ongeschoolde arbeiders. Dit toont aan dat de maatregelen alle lagen van de Joodse bevolking troffen. * **Medische status:** Een opvallend groot aantal personen staat genoteerd als "ziek". In deze context werd "ziekte" of een doktersattest vaak gebruikt als een wanhopige poging om (tijdelijk) onder tewerkstelling of deportatie uit te komen. * **Afkortingen:** GAB (Gewestelijk Arbeidsbureau), CB (Centraal Bureau), W (mogelijk Werkkamp).

Handgeschreven registratielijst (waarschijnlijk een kamp- of transportlijst).

* **Doelgroep:** De lijst bevat uitsluitend mannen, nagenoeg allen woonachtig in Amsterdam. Gezien de namen (zoals Salomon, Isaac, Mozes, Levi) en de locaties (o.a. Jodenbuurt en de Rivierenbuurt) gaat het hier om een lijst van Joodse mannen tijdens de Duitse bezetting. * **Gegevens:** De lijst is alfabetisch gesorteerd op achternaam (sectie G t/m R). Er wordt gedetailleerde informatie bijgehouden over gezinssamenstelling (huwelijkse staat en aantal kinderen), wat duidt op administratie ten behoeve van deportatie of tewerkstelling. * **Opmerkelijke details:** * Bij Jan Piet Kater staat de geboorteplaats "Londen (Eng)". * Bij Samson David de Mopper staat in de laatste kolom "Kostwinn." (Kostwinner), wat destijds een reden kon zijn voor (tijdelijke) vrijstelling van tewerkstelling. * De Romeinse cijfers bij de adressen (I, II, III, IV) duiden op de verdieping van de woning.

Administratieve registratielijst (handgeschreven).

* **Structuur:** Het document is een strak getabelleerd overzicht. De koppen bovenaan zijn voorgedrukt of zeer zorgvuldig gestempeld, terwijl de gegevens met de hand zijn ingevuld in een zakelijk handschrift. * **Inhoud:** De lijst bevat uitsluitend mannen, geboren tussen circa 1880 en 1900. De meeste personen wonen in Amsterdam (gezien de straatnamen zoals Weesperstraat en Transvaalstraat) en hebben de Nederlandse nationaliteit. * **Annotaties:** De vinkjes in de linkermarge duiden op een controleproces. Het gebruik van Romeinse cijfers ($I, II, III$) en de letter '$h$' (huis) bij de adressen is kenmerkend voor de Amsterdamse woningaanduiding voor respectievelijk de verdieping of de begane grond. * **Correcties:** Er zijn enkele kleine doorhalingen en correcties zichtbaar, wat wijst op een 'levend' administratief document dat werd bijgewerkt.

# TRANSCRIPTIE [Stempel linksboven:] BIJBLAD VAN: M. No. 37/0/1 1941 DOORGEZONDEN: 3/2 - 41. [Handgeschreven tekst:] J. E. Sarphati Amstellaan 58 boven heeft vergunning gekregen van Hr. v Loon om afval van de C.M. te halen. Wordt door Heer J E Sarphati verkocht als veevoer. (Naar Weesperkarspel). Bekend bij C.M. niets en heeft geen vergunning volgens afvalbesluit [Paraaf] [Voorgedrukte voetnoot...

# TRANSCRIPTIE Mevr Hubbelen Noorder Amstellaan 264 Amsterdam [Linksonder schuin geschreven:] rembours f 35.65

M. de Haan.

# TRANSCRIPTIE <u>Haarlemmermeer</u> A. v.d. Assem Ruigehoek 26 Nieuw Vennep

Postrekening No. 224314 A M S T E R D A M (O.)