E. Het

Reglementaire publicatie / Instructieblad (pagina 4 en 5).

Dit document bevat de gedetailleerde uitvoeringsvoorschriften voor de handel, verhuur en het transport van gebruikte machines in Nederland tijdens de Tweede Wereldoorlog. De kernpunten zijn: 1. **Strikte Regulering:** Er geldt een algemeen verbod op de overdracht van machines zonder expliciete vergunning van het 'Bureau voor de Metalen-Verwerkende Industrie'. Dit duidt op een centrale sturing van productiemiddelen. 2. **Onderscheid in Bestemming:** Er wordt een duidelijk onderscheid gemaakt tussen de "Nederlandsche behoefte" (Sectie D) en leveringen aan de "Duitsche Weermacht" (Sectie E). Voor die laatste categorie gelden specifieke formulieren (GMVW). 3. **Logistieke Controle:** Voor nagenoeg elk transport is een "vervoerbewijs" nodig (Sectie F). Dit diende om de beweging van kapitaalgoederen te monitoren en te voorkomen dat machines aan het zicht van de bezetter werden onttrokken. 4. **Financiële Lasten (Consentgeld):** De overheid hief een percentage (2% bij verkoop, 5% bij verhuur) op deze transacties om de bureaucratische kosten te dekken. 5. **Handhaving:** De tekst waarschuwt voor strafrechtelijke vervolging via het "Economisch Sanctiebesluit 1941", een streng instrument dat tijdens de bezetting werd gebruikt om de distributie-economie te handhaven.

Officieel rapport / proces-verbaal van een marktcontroleur.

* **Kern van het incident:** Twee jonge werknemers van de 'Combinatie van grossiers in Stapelgroente' hebben een handkar met 17 lege kisten gestolen van een koper genaamd Nijman. Hun doel was om de kisten in te leveren voor geld (waarschijnlijk statiegeld) en de opbrengst te verdelen. * **Daders:** Het betreft Dirk Jacob Bohle (19 jaar) en Cornelis de Bruijn (slechts 14 jaar oud). * **Juridische afhandeling:** De bestolene ziet af van officiële strafrechtelijke vervolging (mogelijk om de jongens een proces te besparen in oorlogstijd). De controleur handelt de zaak daarom intern af: de goederen worden geretourneerd en de toegangsbewijzen tot de markt worden ingenomen, wat neerkomt op onmiddellijk ontslag en een ontzegging van de toegang tot de werkplek. * **Stijl:** Het document is geschreven in de destijds gangbare ambtelijke stijl met gebruik van de naamval-n ("den kooper", "dezen knecht").

# TRANSCRIPTIE No. 25/6 L.M. 1943 29/10 RP. AAn den E.A.Heeren BURGEMEESTER EN WETHOUDERS van de GEMEENTE AMSTERDAM. E.A.Heeren!

# TRANSCRIPTIE Aan den Wel Ed Heer Boeghuis. p/a. Hoofdbureau van Politie. Marnixstraat h/d Elandsgracht.

# TRANSCRIPTIE [Handgeschreven, blauw potlood:] *laten* [Getypt, rechtsboven:] HG. den Heer J.van Es, Celsiusstraat 26, Amsterdam-Oost. Wijk 23A. 37/33/3 M. [linksboven de datum] 24 Juni 1941. Hiermede verzoek ik U zich een dezer dagen te willen ver- voegen bij den bedrijfschef van mijn dienst, die kantoorhoudt in de Centrale Hal, No.H.69, des voormiddags tusschen 9 en 10 uur. De Directeur,

# TRANSCRIPTIE [Handgeschreven in blauw potlood:] *verzonden 24/6* [Rechtsboven getypt:] HG. den Heer J.van Es, Celsiusstraat 26, Amsterdam-Oost. Wijk 23A. 37/33/3 M. 24 Juni 1941. Hiermede verzoek ik U zich een dezer dagen te willen ver- voegen bij den bedrijfschef van mijn dienst, die kantoorhoudt in de Centrale Hal, No.H.69, des voormiddags tusschen 9 en 10 uur. De Directeur,

# TRANSCRIPTIE No. 27/33/1 M. 1943 7/12 [stempel] Amsterdam 2/12 '43 5220 [potlood] Aan Dir: Marktwezen te Amsterdam. n.u. Insp. [?] Weledele Heer, Ondergetekende heer J.H. Das. marktkoopman Ten Katestraat, verzoekt beleefd of zijn vader den heer J. Das. Stamkaart Nr A 073129 geb. 12 juli 1877. hem kan assisteeren bij den verkoop aldaar. Hoogachtend, J.H. Das. 27/30/2 [rood potlood] J.H. D...