Reglementaire publicatie / Instructieblad (pagina 4 en 5). Omstreeks 1942 (gebaseerd op de referentie naar de "Beschikking Gebruikte Machines 1942"). [Pagina 4]

Indien de vergunning verstrekt wordt, moet de aankondiging voorzien worden van de aanduiding „Vergunning verleend B.M.I. No. ............”.

N.B. Indien de aanvrager is een landbouwer, tuinder of veehouder, dan geldt een afzonderlijke regeling, vervat in een circulaire van het Bureau Grondstoffen van het Rijksbureau voor de Voedselvoorziening in Oorlogstijd, en aldaar op aanvrage te verkrijgen.

D. Het afleveren van gebruikte machines voor verhuur, bruikleen enz. voor Nederlandsche behoefte.

Het afleveren van gebruikte machines anders dan bij koop en verkoop is eveneens verboden zonder een daartoe door of namens den Directeur van het Bureau voor de Metalen-Verwerkende Industrie verleende vergunning.
Een dergelijke vergunning is niet benoodigd voor de aflevering van machines, aanwezig bij een landbouwer, tuinder of veehouder, welke aan een andere landbouwer, tuinder of veehouder ten behoeve van de uitoefening van zijn bedrijf verhuurd, enz. worden. Verhuur, enz. is in dit geval dus vrij.
Per machine moet door den verhuurder, uitleener, enz. een afleveringsvergunning worden aangevraagd op een aanvraagformulier GMV, hetwelk tegen betaling van f 0,05 per stuk verkrijgbaar is bij de Kamers van Koophandel. Bij het aanvraagformulier moet worden overgelegd een gewaarmerkt afschrift van de concept-overeenkomst, welke aan de aanvrage ten grondslag ligt.
Het formulier moet worden ingediend:
a. indien de machine een stamnummer heeft: bij het Rijksbureau, waaronder de machine blijkens het stamnummer ressorteert;
b. indien de machine nog in bedrijf is of om andere redenen geen stamnummer heeft: bij het Bureau voor de Metalen-Verwerkende Industrie.
Aan dengene, die de machines wenscht af te leveren, wordt na goedkeuring der aanvrage een afleveringsvergunning toegezonden, alsmede een vervoerbewijs, waarop de betrokken machine naar de plaats van bestemming vervoerd en na afloop der overeenkomst wederom teruggezonden kan worden, mits de terugzending geschiedt binnen 30 dagen na afgifte van het vervoerbewijs. Indien de terugzending geschiedt na afloop van de geldigheidsduur van het vervoerbewijs, dan dient een nieuw vervoerbewijs aangevraagd te worden. Hiertoe moet een aanvraagformulier GMT bij het Bureau voor de Metalen-Verwerkende Industrie worden ingezonden.
Firma’s, die hun normaal bedrijf maken van het verhuren van gebruikte machines, kunnen zich voor een speciale regeling wenden tot het Bureau voor de Metalen-Verwerkende Industrie.

E. Het afleveren van gebruikte machines voor verhuur enz. aan de Duitsche Weermacht en overige Duitsche instanties.

Voor de aflevering van gebruikte machines, al dan niet meer in gebruik zijnde, voor verhuur aan de Duitsche Weermacht en andere Duitsche instanties, moet door den verhuurder, uitleener enz. een aanvraagformulier GMVW bij het Bureau voor de Metalen-Verwerkende Industrie ingediend.
Deze formulieren zijn tegen betaling van f 0,05 per stuk verkrijgbaar bij de Kamers van Koophandel.
Aan dengene, die de machines wenscht af te leveren, wordt na goedkeuring der aanvrage een afleveringsvergunning toegezonden, alsmede een vervoerbewijs, waarop de betrokken machine naar de plaats van bestemming vervoerd en na afloop der overeenkomst wederom teruggezonden kan worden, mits de terugzending geschiedt binnen 30 dagen na afgifte van het vervoerbewijs. Indien de terugzending geschiedt na afloop van de geldigheidsduur van het vervoerbewijs, dan dient een nieuw vervoerbewijs aangevraagd te worden. Hiertoe moet een aanvraagformulier GMT bij het Bureau voor de Metalen-Verwerkende Industrie worden ingezonden.
Deze afleveringsvergunningen en vervoerbewijzen worden uitsluitend door het Bureau voor de Metalen-Verwerkende Industrie verstrekt.

F. Het vervoeren van gebruikte machines.

Het is verboden gebruikte machines te vervoeren of te doen vervoeren, tenzij het vervoer is gedekt door een door of namens den Directeur van het Bureau voor de Metalen-Verwerkende Industrie afgegeven vervoerbewijs.
Een dergelijk bewijs behoeft niet te worden aangevraagd in de navolgende gevallen:
1. Indien een koopvergunning resp. afleveringsvergunning is aangevraagd. In deze gevallen wordt tegelijk met de koop-, resp. afleveringsvergunning een vervoerbewijs verstrekt.
2. Bij het vervoer van naar hun aard transportabele machines. Deze machines mogen zonder vervoerbewijs worden vervoerd, indien dit vervoer plaats vindt door of op last van den gebruiker in verband met een onmiddellijk gebruik bij de uitoefening van het bedrijf.
3. Bij vervoer van landbouwwerktuigen ten behoeve van reparatie, binnen een rayon van 10 km van de woonplaats van den eigenaar.
In alle overige gevallen moet een vervoerbewijs worden aangevraagd op een aanvraagformulier GMT, hetwelk tegen betaling van f 0,05 verkrijgbaar is bij de Kamers van Koophandel.

• 4 -

[Pagina 5]

Het formulier moet worden ingediend bij het Bureau de Metalen-Verwerkende Industrie, hetwelk hierop bij goedkeuring een vervoerbewijs afgeeft.
Dit vervoerbewijs is 30 dagen geldig. Overdracht maakt het vervoerbewijs ongeldig.

N.B. Indien de aanvrager is een landbouwer, tuinder of veehouder, dan geldt een afzonderlijke regeling, vervat in een circulaire van het Bureau Grondstoffen van het Rijksbureau voor de Voedselvoorziening in Oorlogstijd, en aldaar op aanvrage te verkrijgen.

G. Consentgeld.

Ter bestrijding van de kosten, verbonden aan de uitvoering van deze regeling, wordt een consentgeld geheven.

1. Bij koop en verkoop.

Het consentgeld bedraagt 2 % van den verkoopprijs, vermeld op de vergunning.
Bij koop en verkoop voor Nederlandsche behoefte dient het consentgeld door den aanvrager bij ontvangst van de koopvergunning voldaan te worden. Daartoe zullen alle koopvergunningen onder rembours toegezonden worden.
Bij verkoop aan de Duitsche Weermacht en overige Duitsche instanties dient het voor de verkoopvergunning verschuldigde consentgeld door den leverancier bij ontvangst van de verkoopvergunning te worden voldaan.
Rembourskosten komen ten laste van dengene, aan wien de vergunning gezonden wordt.

2. Bij verhuur.

Bij verhuur wordt een consentgeld geheven van 5 % van het totaal verschuldigde huurbedrag. Indien dit tevoren niet vaststaat, moet een depôt worden gestort, tot een van geval tot geval te bepalen bedrag, bij het Rijksbureau, dat de afleveringsvergunning verleent.
Rembourskosten komen ten laste van dengene, aan wien de vergunning gezonden wordt.

3. Vervoerbewijs, anders dan behoorende bij een koop-, resp. afleveringsvergunning.

Voor een vervoerbewijs anders dan behoorende bij een koop-, resp. afleveringsvergunning, wordt een consentgeld geheven van f 1,—.
De vervoerbewijzen worden onder rembours verzonden.
Rembourskosten komen ten laste van dengene, aan wien het vervoerbewijs gezonden wordt.

4. Overige gevallen.

In de overige gevallen zal het consentgeld van geval tot geval door den Directeur van het Bureau voor de Metalen-Verwerkende Industrie worden vastgesteld.

H. Algemeene opmerkingen.

Door het niet nakomen van de verplichtingen, vastgesteld bij of krachtens de „Beschikking Gebruikte Machines 1942” stelt men zich bloot aan een strafrechtelijke vervolging op grond van het „Economisch Sanctiebesluit 1941”.
Op alle facturen, copie-facturen, huurcontracten enz. dient het nummer van de vergunning, krachtens welke de aflevering geschiedt, te worden vermeld.
Op correspondentie met betrekking tot gebruikte machines dient steeds het stamnummer van de betrokken machine vermeld te worden.

z.o.z.

• 5 - Dit document bevat de gedetailleerde uitvoeringsvoorschriften voor de handel, verhuur en het transport van gebruikte machines in Nederland tijdens de Tweede Wereldoorlog. De kernpunten zijn:

• Strikte Regulering: Er geldt een algemeen verbod op de overdracht van machines zonder expliciete vergunning van het 'Bureau voor de Metalen-Verwerkende Industrie'. Dit duidt op een centrale sturing van productiemiddelen.

• Onderscheid in Bestemming: Er wordt een duidelijk onderscheid gemaakt tussen de "Nederlandsche behoefte" (Sectie D) en leveringen aan de "Duitsche Weermacht" (Sectie E). Voor die laatste categorie gelden specifieke formulieren (GMVW).
• Logistieke Controle: Voor nagenoeg elk transport is een "vervoerbewijs" nodig (Sectie F). Dit diende om de beweging van kapitaalgoederen te monitoren en te voorkomen dat machines aan het zicht van de bezetter werden onttrokken.
• Financiële Lasten (Consentgeld): De overheid hief een percentage (2% bij verkoop, 5% bij verhuur) op deze transacties om de bureaucratische kosten te dekken.
• Handhaving: De tekst waarschuwt voor strafrechtelijke vervolging via het "Economisch Sanctiebesluit 1941", een streng instrument dat tijdens de bezetting werd gebruikt om de distributie-economie te handhaven. Tijdens de Duitse bezetting van Nederland (1940-1945) werd de economie omgevormd tot een 'geleide economie' om de Duitse oorlogsinspanningen optimaal te ondersteunen. Grondstoffen en machines werden schaars. Rijksbureaus werden opgericht om de verdeling van deze schaarse middelen te controleren.

De "Beschikking Gebruikte Machines 1942" was een specifiek instrument om te voorkomen dat machines onbenut bleven of in het illegale circuit verdwenen. Het feit dat er aparte procedures waren voor leveringen aan de Weermacht, onderstreept hoe de Nederlandse industrie direct werd ingezet voor de Duitse oorlogsmachine. Landbouwers kregen een lichte uitzonderingspositie om de vitale voedselvoorziening niet volledig te verlammen, hoewel ook zij binnen een strak administratief kader moesten opereren. B.M.I. No D. Het E. Het F. Het G. Consentgeld H. Algemeene N.B. Indien Rijksbureau