D. de Bree

Zakelijke brief (getypt).

* **Inhoud:** De brief is een formele reactie op een verzoek van de heer J.D. de Bree voor een erkenning als handelaar (categorie 'E') in groenten, fruit en vroege aardappelen. De centrale stelt drie harde eisen: een minimumleeftijd van 21 jaar (of kostwinnerschap), minimaal twee jaar recente relevante werkervaring, en voldoende financiële middelen. De toon van de brief is ontmoedigend; de schrijver suggereert dat de ontvanger waarschijnlijk niet aan de eisen voldoet, maar voegt de nodige formulieren toe voor het geval hij de aanvraag toch wil doorzetten. * **Vorm:** Het document is een standaard zakelijke brief uit het interbellum, getypt met een schrijfmachine op voorbedrukt briefpapier. De indeling is klassiek, met de adresgegevens van de ontvanger rechtsboven en de administratieve kenmerken aan de linkerzijde. De handtekening is met inkt gezet, maar onleesbaar. * **Taalgebruik:** Er wordt gebruikgemaakt van de toenmalige officiële spelling (vóór de versimpeling van de jaren '40), herkenbaar aan woorden als "Nederlandsche", "Dagelijksch" en het gebruik van de verbogen naamvallen ("den leeftijd", "in den betreffenden handel").

Brief (concept of doorslag met handgeschreven correcties).

Het document is een zakelijke correspondentie waarin de diefstal of vermissing van grote hoeveelheden voedsel (mosselen) wordt aangekaart. * **De kern van de klacht:** Twee wagons uit Bergen op Zoom arriveerden in Amsterdam met aanzienlijke tekorten. In de eerste wagon misten 21 balen, in de tweede 14 balen. Elke baal woog 50 kg, wat neerkomt op een totaalverlies van 1750 kg mosselen. * **Taalkundige wijzigingen:** Opvallend zijn de correcties in rood. Oorspronkelijk werd gesproken over "onderwicht" (minder gewicht dan aangegeven), maar dit is gecorrigeerd naar "ontbraken". Dit impliceert dat er volledige zakken zijn verdwenen in plaats van dat de bestaande zakken lichter waren. * **Toon:** De toon is formeel en dringend. Er wordt direct gewezen op het gevaar voor de "voedselvoorziening der stad".

Zakelijke brief / Personeelslijst.

* **Doel van het document:** Deze lijst is opgesteld in de context van de Duitse bezetting. Bedrijven waren verplicht hun personeelsbestand door te geven aan de autoriteiten (vaak het Gewestelijk Arbeidsbureau). * **Annotaties:** De rode kruisjes bij namen zoals E. Janbroers, W.A.J. ter Neuzen, J.P. Oosterling en C.F. Rosendahl suggereren een selectie. De potloodnotities bovenin ("4 personen", "vrijstelling?") wijzen erop dat er werd onderhandeld over wie er mocht blijven werken en wie eventueel in aanmerking kwam voor de *Arbeitseinsatz* (dwangarbeid in Duitsland). * **Demografie:** Het personeel bestaat voornamelijk uit mannen geboren tussen 1880 en 1915. De aanwezigheid van twee vrouwelijke kantoormedewerkers/laboranten is conform de tijdsgeest. * **Locatie:** Het bedrijf was gevestigd bij de Centrale Markthallen in Amsterdam-West, een cruciale plek voor de voedselvoorziening, wat mogelijk een reden was voor bepaalde vrijstellingen ("Sperre").

M. de Haan.

# TRANSCRIPTIE [Links bovenin een klein merkje, mogelijk een 'i' of vinkje] Molenaar 'B <s>IIII</s> <s>IIII</s> <s>IIII</s> <s>IIII</s> <s>IIII</s> <s>IIII</s> <s>IIII</s> <s>IIII</s> <s>IIII</s> <s>IIII</s> 16/12 '43 Markt Dapperstraat B [onderstreept]

Div. bylagen (w.o. teek).

1/4 '39.- L. S. Mw. Swüerde - Mol St. Ant. Breestr. 74, moet onder gewende behandeling blijven is de specialist WPolak.

# TRANSCRIPTIE Mr de Baer [onderstreept]