A. Oort

Getypt rapport met handgeschreven kanttekeningen en stempels.

* **Incident:** Het document beschrijft een ernstige confrontatie tussen een civiele Nederlandse bewaker (A. Oort) en twee militairen in Duitse dienst op het terrein van de Centrale Markt in Amsterdam. * **Conflict:** De kern van het conflict is een autoriteitskwestie. Oort voert zijn beveiligingsprotocol uit (aanroepen en dreigen met de hond), waarop de militairen agressief reageren. Zij herinneren hem eraan dat zij "de baas op het terrein" zijn. * **Dreiging:** Er is sprake van expliciete doodsbedreigingen ("beid doodgeschoten zouden worden", "schiet ik jullie beide neer"). De agressie escaleert wanneer een van de mannen, een Nederlander in Duitse dienst genaamd Bijkelenberg, Oort in het wachthuisje opzoekt en hem onder schot houdt. * **Taal en Identiteit:** Opvallend is de vermelding dat Bijkelenberg een Nederlander is die "gebroken Duitsch" spreekt om indruk te maken of zijn status te benadrukken, terwijl hij ondertussen Oort in het Nederlands/Duits uitscheldt. * **Getuigen:** Oort noemt specifiek andere aanwezigen (Willemse, de sabotagewacht en de wacht van de Fustcentrale) om zijn verklaring te staven.

Administratieve richtlijn of notitieblok met beleidsafspraken.

Dit document is een kil, ambtelijk overzicht van de regels waaraan Joodse dwangarbeiders in de Nederlandse werkkampen onderworpen waren. De toon is puur administratief en laat weinig ruimte voor menselijkheid. Enkele opvallende punten: * **Restrictief beleid:** Verlofaanvragen voor een aanstaande geboorte (A1) of vage sociale omstandigheden (A2) worden standaard afgewezen op basis van het 'Besluit Loonbepaling Werkverruiming' (B.L.W.). * **Duitse controle:** Voor bijna alle uitzonderingen of medische gevallen moet toestemming worden gevraagd aan de *Beauftragte* (de Duitse gevolmachtigde). Dit toont de directe controle van de bezetter op het dagelijks leven van de Joodse arbeiders. * **Medische selectie:** Er wordt onderscheid gemaakt tussen gradaties van ongeschiktheid door de "kamparts". Arbeiders die niet meer geschikt zijn voor zwaar werk in de kampen, worden niet simpelweg vrijgelaten, maar "overgeplaatst" naar objecten nabij Amsterdam, zodat ze onder controle blijven en nog steeds tewerkgesteld kunnen worden. * **Terminologie:** Het gebruik van de term "Joodsche arbeiders" en "tewerkgesteld" plaatst dit document direct in de context van de Jodenvervolging. ---

# TRANSCRIPTIE [Handgeschreven rechtsboven:] *M. de Boer* [Handgeschreven middenboven:] *Verzonden 7/8* [Getypt linksboven:] 24/17/2 M [Getypt rechtsboven:] VP/G. 7 Augustus 1939. den Heer H. Oorthuis, Zaal 62; Ziekenhuis Coolsingel, <u>R o t t e r d a m.</u> Naar aanleiding van Uw brief d.d. 22 Juli jl. be- richt ik U, dat Uw plaats op de markt Amstelveld, in ver- band met Uw ziekte, gedur...

# TRANSCRIPTIE *extra* D/HG. den Heer Districtsvertegenwoordiger van het Front van Nering en Ambacht, Koninginneweg 155c, <u>Amsterdam-Zuid.</u> Wijk 13. 20/15/2 M. 26 Mei 1941. Naar aanleiding van Uw brief d.d. 5 dezer Afd. Algemeene Zaken Ref.M/M bericht ik U, dat aan het daarin vervatte verzoek niet kan worden voldaan, omdat - nog daargela...

# TRANSCRIPTIE [Handgeschreven rechtsboven:] Heer M. de Boer. [Stempel/Typering middenboven:] HG. [Handgeschreven middenboven, onderstreept:] extra [Typering linksboven:] 25/185/2 M. [Typering rechtsmidden:] 13 October 1939. den Heer J.Th. Arentzen, Zaanstraat 14 III, <u>Amsterdam-Centrum.</u> Wijk 16. [Inhoud brief:] Mij is gerapporteerd, dat U zich op 4 October jl. op de markt Albert Cuyp...

# TRANSCRIPTIE [Handgeschreven in potlood:] *Verzonden 15/6* [en] *Inspecteur* [Getypt:] HB. Mevrouw J. Ten Oort Stork, Van Ostadestraat 121 I, Amsterdam-Zuid. Wijk 22. 85/8/2 M. 13 Juni 1942. Naar aanleiding van Uw brief d.d. 17 Maart j.l. verleen ik U hierbij toestemming op Uw plaats op de markt Albert Cuypstraat van Uw eigen materiaal gebruik te maken. De Directeur,

# TRANSCRIPTIE [Handgeschreven:] *extra* VP/HG. den Heer S. Pront, Danie Theronstraat 1 I, <u>Amsterdam-Oost.</u> Wijk 20. 25/223/2 M. [rechts:] 18 November 1940. Naar aanleiding van Uw brief d.d. 6 dezer bericht ik U, dat het daarin vervatte verzoek <u>niet</u> voor inwilliging in aanmerking kan komen. Indien U voortaan Uw plaats op de markt Albert Cuypstraat niet regelmatig, dat wil zeggen ...