Mozes Alexander Jacobs
Bekijk Verhaal ➔AI-Synthese 33
Mozes Alexander Jacobs (geb. 1913) was een marktkoopman die in 1940 op de Waterlooplein actief was. In 1941 bleef hij uit op oproepen van het Marktwezen. In 1942 verhuisde hij naar de Uilenburg (standplaatsen Joubertstraat en Gaaspstraat) en verzocht hij om vrijstelling van marktgeld en reservering van een stand in de Jansstraat.
Lotgevallen
Relaties
Handel
Archiefstukken & Foto's
Archiefdocumenten
Lijst van handtekeningen/namenlijst.
* **Handschrift:** Het document is geschreven in een duidelijk leesbaar, enigszins formeel cursief handschrift (spitsschrift). Verschillende personen lijken hun eigen naam te hebben getekend, gezien de variatie in handschrift en inkt. * **Inhoud:** Het betreft een namenlijst, mogelijk een presentielijst van een vergadering, een ledenlijst van een vereniging of een lijst van ondertekenaars voor een petitie. * **Opvallende zaken:** * Er zijn verschillende namen doorgehaald, wat kan wijzen op afzeggingen of royementen. * De toevoeging "pro Bak" onder de naam J. Salinger suggereert dat Salinger tekende namens (per procuratie) een persoon genaamd Bak. * De achternamen (zoals Werkendam, Alexander, Salinger, Polak, Davidson) zijn kenmerkend voor de Nederlands-Joodse gemeenschap uit die periode.
Administratief register of kasboek van marktkooplieden/vergunninghouders.
* **Structuur:** Het document is opgezet als een kwantitatief overzicht. Elke rij vertegenwoordigt een handelaar, en de kolommen rechts dienen om de handelstypes te turven. * **Inhoud:** De lijst toont een grote diversiteit aan kleinschalige handel rond de eeuwwisseling, met een sterke nadruk op tweedehands kleding ("2' hands kleeding"), wat met 24 vermeldingen de grootste categorie is. * **Sociaal-economisch:** De overvloed aan Joodse achternamen (zoals Polak, Waterman, Cohen, Casseres, Montezinos) suggereert dat dit register betrekking heeft op een Joodse buurt of markt, zeer waarschijnlijk de Amsterdamse Jodenbuurt (bijv. Waterlooplein of Uilenburg). * **Tijdsspanne:** Hoewel de data ver uit elkaar liggen, lijken de inschrijvingen in een vergelijkbaar handschrift te zijn gedaan, wat kan duiden op een overschrijving uit eerdere registers voor administratieve doeleinden of een langdurig lopend dossier per standplaats.
Administratieve kaart (mogelijk van een arbeidsbureau of sociale dienst).
Dit document betreft een individu genaamd M. Jacobs uit de Amsterdamse buurt Uilenburg, een van de vanouds Joodse wijken van de stad. De kaart lijkt een dossierstuk te zijn van een instantie die toeziet op werkgelegenheid of sociale steun. De kern van het document ligt bij de "Opmerkingen betrokkene". Jacobs geeft aan dat hij momenteel geen mogelijkheid ziet om "zijn brood op de markt te verdienen". Dit is een directe verwijzing naar de economische uitsluiting van Joden tijdens de bezetting. Vanaf begin 1941 werden Joodse marktkooplieden steeds vaker geweerd van markten, of werd hen de toegang tot standplaatsen onmogelijk gemaakt door anti-Joodse verordeningen. Op basis hiervan luidt het advies "intrekken" op 12 maart 1941. Dit kan duiden op het intrekken van een werkvergunning, een inschrijving als zelfstandige, of de stopzetting van een specifieke vorm van ondersteuning omdat de uitoefening van het beroep onmogelijk is geworden.
Getypte lijst / Administratief register.
* **Administratieve context:** Het document is een officiële lijst van het Amsterdamse Marktwezen (aangeduid door de "M"-stempel). De lijst bevat persoonsgegevens (naam, geboortedatum en adres) gekoppeld aan hun economische activiteit op de Gaaspstraat-markt. * **Demografie:** De namen op de lijst (o.a. Agsteribbe, Cohen, Groenteman, Blitz) wijzen op een nagenoeg volledig Joodse populatie van marktkooplieden. De woonadressen zijn geconcentreerd in wijken zoals de Rivierenbuurt, de Joodse buurt (Waterlooplein, Valkenburgerstraat) en Amsterdam-Oost (Transvaalkade, Retiefstraat). * **Economische activiteit:** De verhandelde goederen variëren sterk, met een nadruk op textiel (manufacturen, kousen, zijden stoffen) en levensmiddelen (fruit, vis). * **Documentconditie:** Het document is een doorslag of een kwalitatief matige kopie van een getypt origineel. Er zijn diverse handgeschreven markeringen en stempels die duiden op archivering en verwerking in juli 1942.
Handgeschreven brief (verzoekschrift).
In deze brief verzoekt M. Jacobs de directeur van het Marktwezen om vrijstelling van de betaling van marktgeld en om de reservering van een standplaats (nummer 73 in de Jansstraat). De reden voor dit verzoek is dat de zoon van de afzender, M.A. Jacobs, al vijf weken verblijft in een "Rijkswerkkamp". De brief is geschreven in de formele, onderdanige stijl die destijds gebruikelijk was in correspondentie met overheidsinstanties (gebruik van "Weledele Heer", "Ued." en de slotformule "Uw dw. dr." oftewel 'Uw dienstwillige dienaar'). De rode aantekeningen onderaan de brief zijn van administratieve aard en tonen aan dat het verzoek is behandeld. Op 13 mei 1942 werd de gevraagde vrijstelling verleend.
Koopliedenlijsten
Waterlooplein
Uilenburg — standplaats Joubertstraat 8-4-42
Uilenburg — standplaats Gaaspstraat 13-4-42
Relevante Archieffragmenten
# DOCUMENT INFO * **Type document:** Zakelijke correspondentie (brief) * **Afzender:** Centraal Verkoopkantoor van Mosselen (CEVEMOS), Bergen op Zoom * **Ontvanger:** Marktwezen van de Gemeente Amsterdam * **Datum:** 19 november 1942 * **Kenmerk:** L/M * **Archiefreferentie:** 376 (rechtsboven), № 469/1/50 M. 1942
# DOCUMENT INFO * **Type document:** Zakelijke brief / Correspondentie. * **Afzender:** Centraal Verkoopkantoor van Mosselen (CEVEMOS), Bergen op Zoom. * **Ontvanger:** Het Marktwezen van Amsterdam, Jan van Galenstraat 14, Amsterdam. * **Datum:** 4 oktober 1943. * **Referentienummer:** No. 467/3/23 M. 1943. * **Kenmerken:** Getypt op briefpapier met gedrukte hoofding; bevat handgeschr...
# DOCUMENT INFO * **Type document:** Administratief bijblad/notitieformulier (Algemene Zaken Model No. 14). * **Datum:** 17 november 1941 tot 28 november 1941. * **Betrokken persoon:** J. de Fresne (geboren 10-06-1905). * **Locatie:** Amsterdam (verwijzing naar Dapperstraat en stadsdeel 'Oost'). * **Onderwerp:** Verzoek om verhoging van de mosseltoewijzing voor de handel.
# TRANSCRIPTIE **CENTRAAL VERKOOPKANTOOR VAN MOSSELEN** **BERGEN OP ZOOM** [Rechtsboven in potlood:] 471 Telef. 674 Postrek. 261192 [Rechts:] 24 December 1942. Telegram-adres : „CEVEMOS” Briefadres : „CEVEMOS” [Rechts in potlood:] [paraf] Bankiers : Rotterd. Bankvereeniging N. V. Bergen op Zoom Ned. Middenstandsbank N. V. ’s-Gravenhage het Marktwezen van de gemeente Amsterdam, Jan van Galenstraa...
# DOCUMENT INFO * **Type document:** Zakelijke brief (typschrift op briefpapier). * **Afzender:** Centraal Verkoopkantoor van Mosselen (CEVEMOS), Bergen op Zoom. * **Ontvanger:** Het Marktwezen van de Gemeente Amsterdam. * **Datum:** 28 november 1941. * **Kenmerken:** Bevat diverse handgeschreven archiefnotities in blauw potlood, een paars stempel van de afzender en een handtekening van...