Simon Waas

Officieel rapport / ambtsverslag.

Het document is een zakelijk verslag van een kleinschalig handelsconflict op een groothandelsmarkt in 1939. De kern van het geschil betreft de prijs van 200 bloemkolen. De koper (Waas) ging uit van 6,5 cent per stuk (totaal 13 gulden), terwijl de verkoper (Ravensbergen) vasthield aan 7,5 cent per stuk (totaal 15 gulden). De taal is formeel en typerend voor de vroege 20e eeuw (spelling met dubbel 'o' in "kooper" en "bloemkoolen"). Opvallend is de rol van de 'Marktopzichter' als bemiddelaar. Het conflict wordt opgelost door het verschil te middelen naar 14 gulden (7 cent per stuk), wat aangeeft dat het Marktwezen direct gezag uitoefende op de werkvloer om de orde en voortgang van de handel te bewaren. De administratieve afhandeling met stempels ("Gezien", "Afgedaan") toont de bureaucratische zorgvuldigheid van de gemeentelijke diensten destijds.

Handgeschreven namenlijst met adressen en administratieve codes.

* **Namen:** De lijst bevat typisch Nederlands-Joodse achternamen (zoals Zwaaf, Cohen, Polak, Goudeketting, Wijnschenk). Sommige regels bevatten dubbele namen of toevoegingen (bijv. "m. Prins - Front", "J. Moffie - Zwaaf"), wat kan duiden op meisjesnamen of administratieve koppelingen. * **Locaties:** De genoemde straten bevinden zich in de Amsterdamse Jodenbuurt (Uilenburgersteeg, Waterlooplein, Markensteeg) en de Transvaalbuurt (Retiefstraat, Tugelaweg, Vaalrivierstraat). De Transvaalbuurt werd in 1941 door de bezetter aangewezen als onderdeel van de Joodse wijken. * **Administratieve tekens:** De letter 'E' aan de rechterkant van de regels is een administratieve code. In de context van deportatielijsten of registers van de Joodsche Raad kon dit staan voor "Evacuatie" (een eufemisme voor deportatie) of een specifieke vrijstellingscategorie (Sperre), hoewel 'E' vaker wordt geassocieerd met transportlijsten (Einsatz of Evakuierung). * **Correcties:** Eén regel (J. Waterman) is doorgehaald, wat duidt op een mutatie in de lijst (bijvoorbeeld door verhuizing, vrijstelling of foutieve registratie).

Handgeschreven administratieve lijst met kolommen voor naam, (geboorte)datum, adres, locatie van tewerkstelling/project, datum van afvoer en de reden daarvan.

* **Redenen voor afvoer:** De meest voorkomende reden is "wanbetaling", wat duidt op een verplichting (zoals huur of contributie voor een fonds) die niet is nagekomen. De term "Heeft pl. v/d G." of "v/h Min. pl." betekent waarschijnlijk "Heeft plaatsing van de Gemeente" of "Ministerie-plaatsing", wat wijst op een overgang naar een andere vorm van (werk)verschaffing. "Bedanken" staat voor vrijwillige opzegging. * **M. Gombault:** Dit was waarschijnlijk een functionaris bij de Gemeentelijke Dienst voor Maatschappelijk Hulpbetoon of een gelieerde instelling die toezicht hield op deze personen. * **Terminologie:** "R.W.H." staat mogelijk voor "Rijks-Werk-Inrichting" of "Rust- en Werkhuis", instellingen waar armen of werklozen werden ondergebracht.

Getypte namenlijst van marktkooplieden.

* **Inhoud:** Het document bevat 20 namen van marktkooplieden die een vaste plek hadden op de markt aan het Minervaplein in Amsterdam. Opmerkelijk is dat alle genoemde personen hetzelfde artikel verkopen: groenten (aangegeven met "id.", wat staat voor *idem*). * **Demografie:** De geboortedata variëren tussen 1877 en 1912. De adressen wijzen op een concentratie van personen in de Joodse buurt (Rapenburgerstraat, Lepelstraat) en de Transvaalbuurt (Krugerstraat, Retiefstraat, Reitzstraat). * **Status van het document:** Het is een ambtelijk overzicht, waarschijnlijk opgesteld door de marktdienst of de politie. * **Taalkundige opmerkingen:** * "Vechtsstraat" bevat in het origineel een correctie (een overtollige 's' lijkt doorgehaald). * "Fan. Scholtenstraat" is vermoedelijk een typefout voor Jan. Scholtenstraat (tegenwoordig onderdeel van de Jan van der Heijdenstraat-buurt) of Van Scholtenstraat, hoewel de letter duidelijk als 'F' getypt is.

Document

- **Structuur**: De lijst is alfabetisch geordend op achternaam. Het bevat persoonlijke basisgegevens en een categorisering middels cijfers ("1") in specifieke kolommen. - **Gegevensvelden**: - **Naam**: Achternaam en initialen. "Wed." staat voor weduwe. - **Geb. datum**: Dag-maand-jaar. - **Adres**: Straatnaam met huisnummer en verdieping (I, II, III, hs = huis). "inw." staat voor inwonend. - **Markt (G, J, W, M)**: Deze kolommen representeren waarschijnlijk vergunningscategorieën voor marktkooplieden. In de context van de bezettingsjaren duidde 'J' vaak op de speciale "Joodse markten" die vanaf 1941 werden ingesteld. De overige letters staan waarschijnlijk voor productcategorieën (G = Groenten, W = Waren/Manufacturen, M = Melk/Vlees).

Administratieve lijst van marktkooplieden.

* **Administratieve aard:** Het document is een 'mutatielijst', wat betekent dat het wijzigingen in een bestand bijhoudt. In dit geval gaat het om personen die zijn 'afgevoerd' van de marktregisters. * **Betekenis van 'Afgevoerd':** In de context van Amsterdam 1942-1943 heeft dit een sinistere bijklank. Het betekent dat de betreffende persoon zijn of haar nering op de markt niet langer mocht uitoefenen. Voor Joodse kooplieden was dit vaak het gevolg van de anti-Joodse verordeningen (zoals de uitsluiting van markten of deportatie). * **Geografie:** De genoemde markten (Mosplein, Nieuwmarkt, Jan Evertsenstraat, Waterlooplein, Ten Katestraat) zijn iconische Amsterdamse marktlocaties. Het Waterlooplein en de Nieuwmarkt lagen in of nabij de Joodse buurt. * **Marginale notities:** De handgeschreven vinkjes en afkortingen in de rechterkantlijn ("acc.", "bekend", "voorlopig") duiden op een proces van verificatie door ambtenaren. * **Producten:** De lijst toont een breed scala aan handel: van etenswaren (vis, mosselen, fruit) tot textiel (kanten, kousen, damesmode) en huishoudelijke artikelen.

# DOCUMENT INFO * **Type document:** Afschrift van een officieel besluit (beschikking). * **Instantie:** Gemeente Amsterdam, namens de Burgemeester. * **Datum document:** 4 juni 1942. * **Kenmerken:** No. 223, L.M. 1934 2. Bevat handgeschreven aantekeningen ("39/65/163") en het gemeentewapen van Amsterdam. * **Betrokkene:** Sander Waas (geboren 13 juli 1877), wonende aan de Reitzstraat ...

# TRANSCRIPTIE [Handgeschreven, linksboven]: 39/65/163 [Handgeschreven, rechtsboven]: [onleesbaar, mogelijk initialen], A. Muller [?], een rode diagonale streep en een klein blauw stempel. **Afschrift** No. 223 L. M. 1934 2 [Afbeelding van het wapen van Amsterdam] De BURGEMEESTER ~~EN WETHOUDERS~~ VAN AMSTERDAM, Heeft goedgevonden de aan **Sander Waas**, geboren 13 Juli 1877, wonende Reitzst...

| Cornelis P. | Zwanenplein 39 | F.006783 | 7 | 11 1/2 | | Smit | Pieter | [doorgehaald: Overtoom 408] | G.065271 | 5 | 10 1/2 | | | | [daarboven getypt: v.Wogstr.14] | | | | [Linksonder handgeschreven met rode pijl naar de regel van Smit:] **Willems Reinier**

# TRANSCRIPTIE 39/65/43 28/6 **Afschrift** No. 223 L. M. 1942. [Wapen van Amsterdam] DE BURGEMEESTER VAN AMSTERDAM, Heeft goedgevonden de aan **Salomon Worms,** geboren 7 April 1879, wonende Blasiusstraat 133 III, bij beschikking d.d. 31 Januari 1940, No.754 L.M. 1939 verleende vergunning tot het innemen van een vaste standplaats ten verkoop van fruit op den openbaren weg, den rijweg van d...

# TRANSCRIPTIE P. W. Willems [bovenaan rechts een rode ‘W’] 6 jaar in dienst bij L. Bies behalve op Zaterdag. Als nu hij zelfstandig plaats is op markt Te Kalterhaus \------------------------- № M. 1242 [doorgestreept met rood potlood] 460/72/2 [in rood potlood] Afwijzen [diagonaal geschreven in blauwe inkt] [Handtekening, mogelijk: Jos Katers]