Abraham Isaac

Handgeschreven brief.

De brief is een formeel verzoek van een marktkoopman genaamd A. Isaac aan de directeur van het Marktwezen in Amsterdam. De schrijver vraagt om een vrijstelling voor het bezetten van zijn vaste staanplaatsen op de dagmarkten van het Waterlooplein en de Dapperstraat. De reden hiervoor is een gebrek aan handelswaar ("geen goederen"). Het handschrift is een vlot, hellend cursief. De afkorting "uw dw dn" staat voor "uw dienstwillige dienaar", een destijds gebruikelijke formele afsluiting. De stempel bovenin geeft aan dat het document officieel is binnengekomen en geregistreerd bij de gemeentelijke administratie op 18 september 1940.

Typoscript (doorslag van een uitgaande brief).

De kern van deze korte, zakelijke brief is een afwijzing van een verzoek en een officiële waarschuwing. De geadresseerde, de heer A. Isaac, heeft op 16 september 1940 een verzoek ingediend (de aard van het verzoek wordt niet gespecificeerd). De directeur wijst dit verzoek resoluut af. Tevens wordt de heer Isaac gemaand zijn standplaatsen op de Dapperstraat en het Waterlooplein "regelmatig" te bezetten. Indien hij dit nalaat, zullen zijn vergunningen voor deze marktplaatsen worden ingetrokken op basis van het vigerende Marktreglement. De toon is strikt administratief en dreigend wat betreft de continuïteit van de bedrijfsvoering van de ontvanger.

Officiële brief/kennisgeving.

* **Administratieve context:** De brief is een formele waarschuwing of vooraankondiging van een besluit. De geadresseerde, de heer Isaac, dreigt zijn plaats op de wachtlijst ("sollicitantenlijst") voor een marktplaats te verliezen omdat hij zijn voorkeurskaart niet vaak genoeg gebruikt. * **Typografie en fouten:** De datum vermeldt "19401". Dit is een duidelijke typefout op de typemachine waarbij de '1' waarschijnlijk per ongeluk dubbel of verkeerd is aangeslagen; de context van de handgeschreven notitie "5/8" en de historische context bevestigen dat het 1941 moet zijn. * **Handgeschreven toevoegingen:** Er is een handgeschreven datum toegevoegd ("7 Aug. a.s.") bij de oproep om te verschijnen. Bovenaan staat "Verzonden 5/8", wat aangeeft wanneer de brief daadwerkelijk de deur uit is gegaan. * **Locatie:** Het kantoor van het Marktwezen was destijds gevestigd aan de Jan van Galenstraat 14, nabij de Centrale Markthallen.

Administratieve lijst in een register of schrift.

De lijst bevat zeven vermeldingen met een specifieke structuur: * **Nummers:** De getallen aan de linkerzijde (bijv. 8554, 22671) zijn dossier- of transportnummers. * **Personen:** De namen zijn grotendeels van Joodse Amsterdammers (o.a. Kroese, Isaac, Beessemer, Napolans, v. Beem). * **Adressen:** De genoemde straten bevinden zich in Amsterdam (Sarphatistraat, Waterlooplein, Staalstraat, Daniël Theronstraat, etc.), voornamelijk in het centrum en Amsterdam-Oost. Sommige schrijfwijzen lijken fonetisch of verbasterd (bijv. *Napolans* voor Napoleons, *Costeriusvlandstraat* mogelijk voor een straat in de buurt van de Oosterbegraafplaats of een specifieke landstraat). * **Logistiek:** Het woord "Vanaf" en de aanhalingstekens duiden op een verplaatsing tussen twee locaties. De aantekening "50 stuks" onderaan verwijst waarschijnlijk naar het totale aantal colli of meubelstukken dat bij deze specifieke reeks transporten betrokken was.

Getypte administratieve lijst met handgeschreven annotaties.

Dit document is een register van marktkooplieden die werkzaam waren op een Amsterdamse markt, zeer waarschijnlijk de markt op het Waterlooplein of een van de speciaal aangewezen "Joodse markten" tijdens de Tweede Wereldoorlog. De kolom 'Artikel' toont een grote diversiteit aan handel: van etenswaren (koek, ijs, vis, groente en fruit) tot textiel en schoenfournituren. De term "ongeregeld" duidt op de handel in diverse kleine goederen (snuffelmarkt). De berekening onderaan duidt op een organisatorische planning: een basiscapaciteit van 129 standplaatsen werd met 20% verhoogd (waarschijnlijk door plaatsen te verkleinen of de indeling te verdichten) om tot een totaal van 155 plaatsen te komen.

Administratieve lijst / Register van marktkooplieden.

Dit document is een overzicht van marktkooplieden en de artikelen die zij verkochten. De lijst bevat specifieke persoonsgegevens zoals namen, geboortedata en woonadressen. Opvallend is dat de adressen zich concentreren in de Joodse buurt van Amsterdam (Jodenbreestraat, Nieuwe Uilenburgerstraat, Rapenburg, Waterlooplein) en de Transvaalbuurt (Retiefstraat, Krugerplein). De kolom "Artikel" toont een breed scala aan handelswaar, van basisbehoeften (groente, fruit, visch, aardappelen) tot luxe- of niche-artikelen zoals consumptie-ijs, zuurwaren, kinderjurkjes en tweedehands kleding. De berekening onderaan duidt op een ruimtelijke indeling van een marktlocatie, waarbij een capaciteit van 129 plaatsen is verhoogd met 20% om tot een totaal van 155 staanplaatsen te komen.

Handgeschreven register/lijst van personen, adressen en data van inlevering.

* **Doel van het document:** De lijst lijkt een administratieve controlelijst voor het vorderen van goederen. De kolom "d.d. Inlevering" bevat vaak specifieke data, maar ook opmerkingen als "d. Sicherheits pol. ingel." (door Sicherheitspolizei ingeleverd), wat duidt op dwang of inbeslagname door de bezetter. * **Geografische spreiding:** De adressen concentreren zich in de Amsterdamse Jodenbuurt (Rapenburgerstraat, Lepelstraat, Jodenbreestraat) en de Transvaalbuurt (Tugelaweg, Louis Bothastraat). * **Namen:** Veel typisch Joods-Amsterdamse achternamen (Kool, Koopman, de Hond, Lakmaker, Vischjager). * **Marginalia:** Er zijn diverse potloodnotities die verwijzen naar correspondentie ("volgens brief", "zie no 10/3/28") of wijze van transport ("per post", "per telefoon"). De afkorting "S.P." of "Sicherheits pol." verwijst naar de Duitse veiligheidspolitie. "Diam. B." bij no 122 zou kunnen verwijzen naar de Algemene Nederlandse Diamantbewerkersbond (ANDB).

Administratief register/ledenlijst.

* **Schrift:** Het document is geschreven in een geoefend, administratief cursief handschrift. * **Kolom S. en №:** Deze lijken te verwijzen naar een archiefstructuur of dossiernummers. De nummers in de S.-kolom (11 t/m 14) groeperen de records. * **Adressering:** De adressen bevatten aanduidingen voor verdiepingen: "hs" staat voor 'huis' (begane grond), Romeinse cijfers (I, II, III, IV) duiden de etage aan. * **Nomenclatuur:** De namen zijn veelal typisch voor de Joodse gemeenschap in Amsterdam van die tijd (bijv. Italiaander, Lakmaker, de Hond, Meents, Isaac). * **Correcties:** Enkele regels zijn met een dikke streep doorgehaald, wat duidt op een mutatie in de administratie (bijv. overlijden, verhuizing of uitschrijving).

Document

* **Structuur:** De lijst is geordend per "Lijn" (mogelijk administratieve secties of tramroutes gebruikt voor logistieke doeleinden) en bevat unieke persoonsnummers. * **Geografie:** Alle genoemde straten bevinden zich in Amsterdam, met een sterke concentratie in de Jodenbuurt (o.a. Rapenburgerstraat, Weesperstraat, Nieuwe Kerkstraat). * **Notatie:** Huisnummers worden gevolgd door verdiepingsaanduidingen (I, II, III) of 'h' (huis/begane grond). Herhalingstekens (") worden gebruikt om dubbele namen of straatnamen aan te geven. * **Correcties:** Twee regels (Elzer en De Viet) zijn horizontaal doorgestreept, wat duidt op een wijziging in de status, een verhuizing of foutieve invoer. ---

Register/Gastenboek of Administratieve lijst (waarschijnlijk bevolkingsregister of kaartsysteem van een organisatie).

* **Handschrift:** Het betreft een zeer verzorgd administratief handschrift (waarschijnlijk een klerk). * **Structuur:** De lijst is alfabetisch geordend op achternaam (C t/m L). * **Inhoud:** De personen op deze lijst hebben overwegend Joodse achternamen (Cohen, Fransman, Glasbeek, Hakker, Heilbron, Koopman). De adressen concentreren zich in de Joodse buurt (Rapenburgerstraat, Waterlooplein) en de Transvaalbuurt (Tugela-weg, Krugerstraat, Kraaipanstraat). * **Afkortingen:** * **a. gr. fnd / a. gr. punt:** Vermoedelijk "Adres gevonden". * **D:** Mogelijk een indicatie voor "Dood" (overleden) of "Deportatie", gezien de context van deze Amsterdamse lijsten. * **Letters O, C, Z, W, N:** Deze codes duiden vaak op de kerkelijke gezindte in Nederlandse registers (O = Onkerkelijk, C = Rooms-Katholiek/Christelijk, N = Nederlands Hervormd). De 'Z' en 'W' kunnen in deze specifieke administratie wijken of andere statussen aanduiden.

Franschman Isaäc geb 10-5-'99 van Rustenb str. 77 II naar Chr. de Wetstraat 16.

| | Hond Salomon de | 6/3 '14 (weesperk. ziekh.) | Rapenburgerstraat 81 II | 1 | | Isaac Abraham | | Staalstraat 22 II ? | 4 | | Italiesander Emanuel | | Rapenburgerstraat 126 hs | 3 | ### Pagina 7

# DOCUMENT INFO * **Type document:** Administratief bijblad/notitie van de gemeente (Model No. 14). * **Kenmerk:** No. 26/67/1 (1940). * **Datum:** September - Oktober 1940. * **Betrokken persoon:** A. Isaac. * **Locaties:** Dapperstraat en Waterlooplein, Amsterdam. * **Onderwerp:** Handhaving van marktplaatsvoorschriften (bezetting van de kramen).

# TRANSCRIPTIE Haalt oud papier op. Segal, Abraham. geboren 2-II-1920 te Amsterdam. Koestraat 11 huis Amsterdam.

# TRANSCRIPTIE [Handgeschreven in potlood:] *extra* VP/HG. den Heer A. Isaac, 's-Gravesandestraat 36 hs, <u>Amsterdam-Oost.</u> Wijk 11. 25/67/2 M. 4 October 1940. Naar aanleiding van Uw brief d.d. 16 September jl: bericht ik U, dat het daarin vervatte verzoek <u>niet</u> voor inwilliging in aanmerking kan komen. Indien U Uw plaatsen op de markten Dapper- straat en Waterlooplein niet regelmat...