W. Ros
Bekijk Verhaal ➔AI-Synthese 44
W. Ros was een handelaar (winkelier) actief op de Centrale Markt en de Waterloopleinmarkt. Hij verkocht waarschijnlijk vis, gezien de documentatie over visontvangst en bokkingen. In 1943 werd hij formeel opgeroepen om bij het Marktwezen te verschijnen. In 1944 had hij een standplaats aan de Oostenburgergracht 11. Het specifieke lotgevallen zoals arrestatie, arisering of overlijden is in de huidige archiefdata niet expliciet vermeld.
Lotgevallen
Handel
Archiefdocumenten
Administratief bijblad/memo (Alg. Zaken Model No. 14).
* **Taal:** Nederlands. * **Handschrift:** Een vlot, zakelijk cursievenschrift uit de eerste helft van de 20e eeuw. Er lijken minstens twee verschillende personen aan het document te hebben gewerkt, gezien de verschillende inktkleuren en handschriften. * **Inhoudelijke kern:** Het document betreft de administratieve afwikkeling van een dossier rondom een persoon genaamd H. Kalk, die een staanplaats (nummer 26) had aan de Vranenburgerwal. De belangrijkste beslissing is dat de "Plaats in Buitenhuis" is ingetrokken vanwege wanbetaling. Er wordt verwezen naar een rapport van de "Chef marktopz" (Chef marktopziener). * **Terminologie:** "m.i." staat voor 'mijns inziens'. "wanbetaling" duidt op het niet voldoen van verschuldigde marktgeld- of huurbetalingen.
Document
Het document weerspiegelt de precaire brandstofsituatie in Nederland tijdens de bezettingsjaren. Terwijl een klein deel van de vloot nog op benzine reed, maakten veel winkeliers gebruik van "persgas" (meestal lichtgas onder druk in cilinders) of een "houtgasgenerator" (waarbij houtblokjes werden vergast om de motor aan te drijven). De geografische spreiding toont aan dat de Amsterdamse Centrale Markt een cruciale regionale functie had voor plaatsen als Weesp, Mijdrecht en Aalsmeer. Het feit dat expediteurs met paard-en-wagen expliciet worden vermeld, onderstreept de terugkeer naar traditionele tractie door de schaarste aan motorbrandstof en vorderingen van voertuigen.
Brief (verzoekschrift)
Dit document is een formeel verzoek van drie individuen (vermoedelijk visboeren of handelaren) aan de Directeur van het Marktwezen in Amsterdam tijdens de Duitse bezetting in 1943. Zij verzoeken officieel om een zekere heer G. Lammers te machtigen om namens hen partijen vis in ontvangst te nemen. De ambtelijke notitie in de kantlijn is cruciaal voor de administratieve afhandeling. Hierin wordt bevestigd dat de heren een "erkende combinatie" vormen (een samenwerkingsverband dat in de oorlogstijd vaak nodig was voor de distributie en toewijzing van schaarse goederen). Er wordt echter een kanttekening geplaatst bij W. Ros: hij komt niet voor in de dagrapporten van de combinatie omdat hij een eigen winkel heeft op "Borneburg" (mogelijk een verwijzing naar de Borneokade of een specifieke locatie in de Indische Buurt).
Document
* **Administratieve systematiek:** De lijst is genummerd van 267 t/m 444. Achter elke naam staat een bedrag, meestal 3000 eenheden (mogelijk guldens). Er zijn diverse aantekeningen gemaakt om personen met dezelfde naam te onderscheiden, zoals bijnamen (Schilder "Tekel", "Kippie", "Fik"), jaartallen ('85, '17) of patroniemen (Jobz, Jz, Sz). * **Symboliek:** De vinkjes ("v") suggereren dat de posten gecontroleerd of voldaan zijn. De "x" markeringen kunnen duiden op een afwijkende status of een specifieke betalingswijze. * **Bijzondere vermelding:** Bij nummer 346 (W. M. Ros) staat de handgeschreven toevoeging "i.d. gevangenis" met een bedrag van 2100, wat een specifiek juridisch of sociaal aspect aan deze administratie toevoegt. * **Namenmateriaal:** De grote hoeveelheid namen zoals "Schilder" en "Tol" wijst zeer sterk op de regio Volendam/Waterland.
Administratieve lijst / Registerblad voor distributie.
Dit document is een nauwkeurige boekhouding van de distributie van bokkingen. De structuur van het document toont een systematische aanpak waarbij ontvangers (waarschijnlijk tussenpersonen of winkeliers, gezien de grote aantallen van rond de 3000 stuks per persoon) moesten tekenen voor ontvangst. Opvallende details: * **Correcties:** Bij nummer 346 is de naam 'Rot' vervangen door 'Van Beek', maar de handtekening 'W. v. d. Rot' verschijnt later alsnog in de vijfde kolom, wat duidt op een overdracht of gedeelde verantwoordelijkheid. * **Consistentie:** De meeste totalen komen uit op ronde getallen (3000), wat wijst op vooraf vastgestelde quota of standaard verpakkingseenheden. * **Afvinking:** De v-tjes in de laatste kolom suggereren een finale controle van de berekeningen.
Handgeschreven lijst op dik bruin papier of karton.
Het document betreft een administratieve opsomming, waarschijnlijk voor de boekhouding van leveringen of betalingen. De structuur is consistent: naam, getal, en een markering. De waarde "1600" komt zeer frequent voor, wat kan duiden op een standaardtarief of een vaste eenheidshoeveelheid. De "X"-tekens fungeren als afvinktekens voor voltooide posten. Opvallend is het vraagteken bij de tweede vermelding van 'Buiter', wat wijst op een openstaande post of onduidelijkheid op het moment van schrijven. De afkorting "Prnd" bij de eerste regel zou kunnen verwijzen naar een locatie (bijv. Prinseneiland).
Dienstbrief / Oproep
* **Doel van het document:** De brief is een formele oproep aan de heer W. Ros om op het kantoor van het Marktwezen aan de Jan van Galenstraat te verschijnen. De reden voor de oproep wordt niet expliciet vermeld, wat gebruikelijk was voor dit soort korte administratieve oproepen. * **Tijdslijn:** De brief is gedateerd op 24 november 1943 en de afspraak is voor de volgende ochtend, 25 november. Dit duidt op een korte termijn en een zekere mate van spoed of een strikte administratieve procedure. * **Taalgebruik:** Het taalgebruik is formeel en archaïsch ("Hiermede", "tusschen", "mijnen kantore"). * **Fysieke staat:** De brief vertoont duidelijke vouwlijnen (zowel horizontaal als verticaal), wat suggereert dat de brief is verzonden en door de ontvanger is bewaard. Aan de rechterzijde is het papier onregelmatig gescheurd of beschadigd.
Voorzijde van een officiële enveloppe of gevouwen briefkaart.
Het document betreft een officiële correspondentie van de gemeentelijke dienst 'Marktwezen Amsterdam'. Deze dienst was gevestigd aan de Jan van Galenstraat 14, de locatie van de Centrale Markthal (gebouwd in 1934). De vermelding **"Frankeering in afrekening"** duidt aan dat het om een zakelijke of overheidszending gaat waarbij de portokosten niet via postzegels, maar via een centrale verrekening met de PTT werden voldaan. De toevoeging **"huis"** bij het adres Oostenburgergracht 11 geeft aan dat de geadresseerde op de begane grond woonde. De aanduiding **"wijk 15"** verwijst naar de oude Amsterdamse wijkindeling die voor de invoering van de postcodes (1977) gangbaar was voor administratieve en postale doeleinden. De papierkwaliteit en de typografie wijzen op een datering tussen ca. 1940 en 1960.
Getypte brief (doorslag/archiefkopie).
Het document is een korte, zakelijke oproep getypt op dun doorslagpapier, wat suggereert dat dit de kopie is die voor de eigen administratie werd bewaard. De tekst is summier en dwingend van aard. Er wordt geen specifieke reden voor de oproep genoemd, wat gebruikelijk was bij administratieve oproepen in die tijd. De spelling ("tusschen", "mijnen kantore") is conform de toen geldende officiële spelling-Marchant. De dubbele streep onder de adresgegevens dient als visuele scheiding tussen de kop en de inhoud van de brief.
Handgeschreven administratieve lijst (mogelijk een ledenlijst, debiteurenlijst of distributielijst).
* **Structuur:** De lijst is alfabetisch gesorteerd op achternaam (sectie K t/m W). De kolommen bevatten achtereenvolgens: Naam, een viercijferig identificatienummer, een bedrag of factor (vaak met breuken zoals ½ en ¼, wat wijst op bedragen in guldens of een specifieke distributie-eenheid), en het woonadres. * **Mutaties:** Het document vertoont actieve administratieve bijwerkingen. Namen die met rode inkt zijn doorgestreept, wijzen op personen die zijn afgemeld, verhuisd of overleden. De vinkjes ([v]) duiden op een controleproces. * **Topografie:** Alle genoemde adressen bevinden zich in Amsterdam, verspreid over de stad (o.a. Noord, Centrum, West, Zuid en de Pijp).
Archieflijst-vermeldingen
Getypte lijst (waarschijnlijk een doorslag/carbonkopie).
| W.Ros | 3154 | 1 ½ | Oostenburgergracht 11 |
Koopliedenlijsten
Waterlooplein — standplaats kooper (winkelier)
Waterlooplein — standplaats kooper (winkelier)
Waterlooplein
Waterlooplein — standplaats G
Waterlooplein — standplaats G
Onbekend — standplaats Oostenburgergracht 11
Relevante Archieffragmenten
# TRANSCRIPTIE VD/HG. *Extra* [handgeschreven] 2B/66/2 M. 1 29 April 1939. den Heer M.H.A.Ros, Laurierstraat 212 I, Amsterdam-Centrum. Wijk 6.
# TRANSCRIPTIE VD/HG. *Verzonden 1/5* [handgeschreven] 2B/66/2 M. 1 29 April 1939. den Heer M.H.A. Ros, Laurierstraat 212 I, Amsterdam-Centrum. ...
# TRANSCRIPTIE SV 24 November 1943 - Den Heer W.Ros Oostenburgergracht 11 huis Amsterdam-Oost. =============== Hiermede verzoek ik U Donderdag 25 November 1943 tusschen 9.00 en 10.00 uur te mijnen kantore te komen. De Directeur,
602 | Ros | Wilhelm Eli | 10-7-79 | | 603 | Rosies | Egbert | 2-9-01 | | 604 | Rot | Johannes aan het | 10-11-11 | | 605 | Rot | Willem aan het | 18-8-83 | [Handgeschreven onderaan: 20]
# TRANSCRIPTIE [Linksboven, in rood:] 96/3/2 [Daaronder, in donkere inkt:] 1/V r [Rechtsboven, adresregels:] De heer J.M. Roos hoofdthesaurier Keizersgracht 611. [Kerntekst:] In antw. Uw brief d.d. 7 April j.l. doe ik U in bijlage dezes de ontvangstbewijzen voor wijk E met de daarbij behorende lijsten toekomen.