Getypt proces-verbaal / intern rapport van de gemeente Amsterdam. 11 januari 1939. № 77/4/1 M. 1939

R A P P O R T .

Hedenmorgen, Woensdag 11 Januari 1939 te ongeveer 7.30 uur v.m.deelde de grossier B.Polak,die een plaats bezet in de hal,my het volgende mede: "Eenige oogenblikken geleden werd my door den tuinder H.H.Mus,die zyn verkoopplaats in de hal heeft,medegedeeld dat een persoon,naar my later bleek A.H.Kalkoven,een kist Jaffa-appelen by my wegnam.Deze kist zou door genoemden persoon opgeladen en onder een zak op zyn bakfiets geplaatst zyn.Op het oogenblik dat Mus my dit mededeelde kon hy my den betrokken persoon nog aanwyzen en ging ik dezen persoon onmiddellyk achterna.In de hal hield ik hem staande.Inderdaad bevond zich op zyn bakfiets een kist Jaffa-appelen,die my in eigendom toebehoorde.Kalkoven bekende de appelen by my te hebben wegnomen en zette de kist Jaffa’s op myn sommatie dadelyk op myn verkoopplaats terug.Hierby heb ik het gelaten en liet ik Kalkoven vertrekken."

Op het oogenblik dat Polak my het bovenstaande mededeelde zou Kalkoven zich volgens mededeeling van den grossier nog op het marktterrein bevinden.Ik heb getracht den door Polak beschreven persoon op te zoeken,doch deze heeft het marktterrein vermoedelyk onmiddellyk verlaten en was niet meer te vinden.Ook aan het toegangshek heb ik zyn signalement doorgegeven,doch ook daar is hy niet gepasseerd. Polak verzocht om Kalkoven niet te doen vervolgen,doch om hem huishoudelyk te doen straffen.Hy deelde mede geen aangifte te willen doen. By het nagaan in het kaartenregister bleek de verdachte genaamd te zyn A.H.Kalkoven,oud 26 jaar,kooper en te wonen Waverstraat 85 te Amsterdam(Zuid).

Den Heer Bedryfschef
v/h Marktwezen.

Amsterdam, 11 Januari 1939.
De Controleur b/h Marktwezen:
[Handtekening: J.M. Meuwese(?)]

[Handtekening linksonder: J.W. Moes(?)] * Inhoud: Het rapport beschrijft een diefstal op de Amsterdamse markt (waarschijnlijk de Centrale Markthallen aan de Jan van Galenstraat). De 26-jarige koper A.H. Kalkoven werd betrapt bij het stelen van een kist Jaffa-sinaasappelen van grossier Polak.
* Taalgebruik: Het document is opgesteld in de toen gangbare ambtelijke spelling (bijv. "oogenblik", "mededeeling", "dadelyk"). Opvallend is het gebruik van "Jaffa-appelen", waarmee sinaasappelen uit Jaffa (destijds Mandaatgebied Palestina) worden bedoeld.
* Rechtsgang: Hoewel de dader bekend en bekentenis had afgelegd, koos de benadeelde (Polak) ervoor geen officiële aangifte te doen. In plaats daarvan verzocht hij om een "huishoudelijke straf". Dit hield in de praktijk vaak een tijdelijk of permanent verbod op de markt in, uitgevoerd door de marktmeester in plaats van de politie.
* Identificatie: Dankzij het "kaartenregister" van het Marktwezen konden de persoonsgegevens van de dader direct worden achterhaald. Dit document stamt uit het begin van 1939, vlak voor het uitbreken van de Tweede Wereldoorlog. Het geeft een inkijkje in de strikte organisatie en handhaving op de Amsterdamse markten in die tijd. Het Marktwezen was een belangrijke gemeentelijke instantie die toezag op de handel en orde in de stad. De genoemde Waverstraat 85 in Amsterdam-Zuid bestaat nog steeds; het is een pand in de Rivierenbuurt, een wijk die in de jaren '20 en '30 werd gebouwd.