Getypte verklaring/proces-verbaal (getuigenis en aangifte). 21 april 1939 (betreft gebeurtenissen op 13 en 20 april 1939). [Rechtsboven handgeschreven:] 3
[Rechtsboven getypt:] XXXXXXXXXXX
[Rechtsboven getypt:] 2e 2e

ledige kisten weggenomen van het parkeerterrein van de Centrale Markt. Met deze kar kisten begaf ik my naar de emballageschuit van Barend van Dyk op pier C. Het is my bekend dat van Dyk daar de gangbare veilingkisten tegen uitbetaling van het daarvoor betaalde statie-

[In de linkermarge:] Doorhaling één woord ggk.

geld, ~~uitbetaald~~ innneemt. Toen ik U zag staan heb ik het verstandiger geacht om de hedenmorgen weggenomen kisten niet by van Dyk in te leveren. Ik liet de kar kisten op pier C. staan en vertrok naar een ander gedeelte van de Centrale Markt. Het was myn bedoeling om de veilingkisten, welke zich op de kar bevonden, by van Dyk te gelde te maken. De kar en de kisten, welke U my toont (ik verbalisant toon Vos de door my in beslaggenomen kar met ledige kisten) zyn dezelfden welke ik hedenmorgen van het parkeerterrein wegnam en op pier C. achterliet. Hoeveel kisten er behalve de tuindersbakken op de kar stonden, kan ik niet precies zeggen. Op Donderdag 13 April 1939 en Donderdag 20 April 1939 heb ik my na opening van de Centrale Markt om 6 uur voormiddags, eveneens aan het wegnemen van karren met ledige kisten schuldig gemaakt. Op 13 April 1939 betrof het een kar, welke voorzien was van 2 pooten, terwyl de kar, welke ik op 20 April 1939 wegnam, donker grys geschilderd was. In beide gevallen bevonden zich op deze handkarren tuinderskisten en veilingkisten. De veilingkisten leverde ik by van Dyk in, waarna ik de karren met de overgebleven tuinderskisten op pier C. liet staan. Op 13 April 1939 ontving ik op deze wyze een bedrag van Fl. 5.10 onder aftrek van de provisie van van Dyk, welke Fl. 0.25 bedroeg. Er werd my dus Fl. 4.85 uitbetaald. Op 20 April 1939 ontving ik voor 10 Westlandsche kisten Fl. 3.- minus Fl. 0.15 provisie is Fl. 2.85. Ik heb ook in deze beide gevallen niet geweten wie ik benadeelde door de kisten weg te nemen."

Gerrit Jan Tankink, oud 31 jaar, groentenhandelaar, wonende Frederik Hendrikstraat 34 III te Amsterdam (West) deed naar aanleiding van het vorenstaande op Vrydag 21 April 1939 de navolgende aangifte: "Ik hoor van U en van myn knecht van Zonderen dat myn handkar met ledige kisten, welke gemerkt is G.J. Tankink, Frederik Hendrikstraat 34, hedenmorgen van het parkeerterrein op de Centrale Markt is weggenomen. Deze handkar heb ik van Zonderen op 20 April 1939 te ongeveer 4 uur namiddags naar de Centrale Markt laten brengen. Ik weet dat er op myn kar behalve tuinderskisten, nog 10 ledige Westlandsche kisten á Fl. 0.30, 1 Utrechtsche kist á Fl. 0.40 en 1 Utrechtsche kist á Fl. 0.50 waren geplaatst. Deze kar met kisten heeft myn knecht inderdaad naar de Centrale Markt gebracht en aldaar op het parkeerterrein neergezet. Hedenmorgen te ongeveer 6.15 uur voormiddags toen hy op de Centrale Markt kwam vond hy de kar met ledige kisten echter niet terug op de plaats waar hy haar neerzette. Hy ging zoeken en vernam van U dat een kruier haar had weggenomen en naar pier C. had gebracht met de bedoeling om de veilingkisten te gelde te maken. Door dezen diefstal zou ik benadeeld zyn geworden voor een bedrag van Fl. 3.90, zynde het statiegeld hetwelk ik betaalde voor vorengenoemde 12 ledige kisten. Na voorlezing en volharding teeken ik met U deze aangifte." * Inhoud: Het document bevat twee verklaringen. De eerste is van een (niet bij naam genoemde, maar door de verbalisant aangesproken) verdachte die bekend herhaaldelijk handkarren met lege kisten te hebben gestolen op de Centrale Markt in Amsterdam. De tweede verklaring is de formele aangifte van de gedupeerde groentenhandelaar, Gerrit Jan Tankink.
* Modus Operandi: De dader stal handkarren met emballage (veilingkisten), bracht deze naar een emballageschuit (Barend van Dyk) om het statiegeld te incasseren (onder inhouding van een provisie door de opkoper), en liet de kar met de minder waardevolle "tuindersbakken" vervolgens achter op een pier.
* Taalgebruik: Typisch voor de vroege 20e eeuw, met spellingen zoals "my", "zyn", "vrydag", "namiddags" en "voormiddags". De term "verbalisant" duidt op de politiebeambte die het rapport opstelt.
* Bedragen: De waarde van het statiegeld wordt nauwkeurig gespecificeerd in guldens (Fl.), waarbij bedragen als 25 en 15 cent provisie worden genoemd. Dit document biedt een inkijkje in de dagelijkse gang van zaken op de Centrale Markt van Amsterdam (het huidige Food Center terrein aan de Jan van Galenstraat) vlak voor de Tweede Wereldoorlog. In die tijd was de handel in emballage (kisten) een wezenlijk onderdeel van de logistiek en economie op de markt. Statiegeld op veilingkisten was een bron van kleine criminaliteit; voor een kruier of werkloze konden de paar guldens die dit opleverde een aanzienlijk bedrag zijn. De Frederik Hendrikstraat, waar de aangever woonde, ligt in de directe nabijheid van deze marktlocatie, wat illustratief is voor de lokale verwevenheid van de Amsterdamse groentenhandel in die periode. C. Het G.J. Tankink Politie