Getuigenverklaring / Aangifte van verduistering of diefstal. 27 en 28 juni 1939. Bartholomeus Cornelis van Es, oud 38 jaar, directeur van de N.V. Nederlandsche Veiling van Land- en Tuinbouwproducten te Amsterdam, wonende Naarderstraat 272 te Huizen (N.H.) heeft op Dinsdag 27 Juni 1939 de navolgende aangifte gedaan, waarbij hy verklaarde: "Hedenmorgen te ongeveer 10.30 uur voormiddags, deelde de motorschipper H.C. van Itterzon, die in dienst is van onze N.V., my mede te hebben gezien dat de kooper Levie Sluyter 4 kisten gele komkommers op lorrie No 21 had geladen en dat hy deze komkommers buiten de opslagruimte van de veiling had gebracht. Deze komkommers hadden hedenmorgen tijdens het veilen den minimumprys niet opgebracht en waren door myn personeel neergezet in de opslagruimte van de Veiling. Daar stonden ze voor verantwoording van de Regeering. De 4 kisten, waarin de komkommers waren verpakt en waarvoor onze N.V. by inlevering Fl. 0.30 per stuk uitbetaalt, behooren de Nederlandsche Veiling echter in eigendom toe. Ongetwyfeld zou Sluyter, die veel goederen op onze veiling koopt en die dan ook veel kisten van ons in zyn bezit heeft, ook deze kisten by ons hebben ingeleverd en zou de Nederlandsche Veiling voor Fl. 1.20 benadeeld zyn. Na de mededeeling van Itterzon begaf ik my buiten de opslagruimte van de veiling, waar ik 200 stuks gele komkommers, verpakt in 4 kisten onzer veiling, aantrof. De kisten bevonden zich niet meer op de lorrie No 21, doch waren op den grond, in de nabyheid van andere, door Sluyter op de veiling gekochte goederen, neergezet. De party doorgedraaide komkommers, waartoe de 4 kisten gele komkommers behoorden, was gemerkt 684. Een blauwe bon, waarop met zwarte drukletters het nummer 684 voorkomt, was op een der kisten gehecht. Toen ik in de opslagruimte ging kyken vond ik deze bon op den grond in de nabyheid van de plaats waar de 4 kisten komkommers door myn personeel waren neergezet. By nauwkeurige beschouwing bleek deze bon van een der 4 besproken kisten te zyn afgerukt. Deze bon overhandig ik U hierby (Ik, verbalisant neem van den directeur van de Veiling een bon over, genummerd 684). Sluyter is een persoon, wiens handelingen wy op de veiling steeds moeten volgen en die dan ook by ons niet gunstig bekend staat. De kisten komkommers, welke U my toont en welke U als weggenomen ter hand zyn gesteld, zyn dezelfden, welke in de opslagruimte van de Veiling hebben gestaan (ik, verbalisant toon den Heer van Es de besproken 4 kisten komkommers, welke ik van controleur Molenaar overnam.) De kisten, gemerkt Nederlandsche Veiling behooren onze N.V. in eigendom toe. Ik heb iemand toegestaan deze 4 kisten weg te nemen of daarover op andere wyze te beschikken. Na voorlezing en volharding teeken ik met U deze aangifte."

In verband met vorenstaande aangiften, hoorde ik, verbalisant op 28 Juni 1939 Hendrik Cornelis van Itterzon, oud 62 jaar, motorschipper in dienst van de N.V. Nederlandsche Veiling van Land- en Tuinbouwproducten te Amsterdam, wonende Oude Wetering A.118 te Oude Wetering.
[Handgeschreven in marge:] ± 10.30 uur voormiddags
Hy verklaarde: "Dinsdag 27 Juni 1939 bevond ik my voor het verrichten van myn werkzaamheden in de opslagruimte van de Veiling, waar zich op dat oogenblik ook een persoon ophield, my bekend als te zyn genaamd Sluyter. Deze Sluyter verblyft meermalen in deze opslagruimte, waarby hy op my reeds eerder den indruk maakte minder betrouwbaar te zyn. Ik volgde zyn handelingen dan ook en zag dat hy na eenig ronddraaien 4 kisten gele komkommers plaatste op een lorrie, welke hy van de Veiling in gebruik had. Op deze lorrie, welke naar my later bleek, genummerd was 21,* Dit document is een proces-verbaal van aangifte betreffende de verduistering of diefstal van vier kisten "doorgedraaide" gele komkommers. De kern van de zaak is niet alleen de groente zelf, maar vooral de emballage (de kisten).

• De "doorgedraaide" producten: De komkommers hadden de minimumprijs op de veiling niet gehaald. In dergelijke gevallen kwamen de producten onder beheer van de "Regeering" (overheidsmaatregelen om de markt te reguleren tijdens de crisisjaren '30).
• De economische schade: De directeur (Van Es) stelt expliciet dat de schade voor de N.V. zit in het statiegeld van de kisten (Fl. 0.30 per stuk, totaal Fl. 1.20). De verdachte, Sluyter, zou de kisten waarschijnlijk later weer hebben ingeleverd om het statiegeld te innen.
• Bewijsvoering: Er is sprake van een fysiek bewijsstuk: een blauwe bon met nummer 684 die van de kisten was afgerukt en door de directeur op de grond was gevonden.
• Signalement: De verdachte, Levie Sluyter, wordt omschreven als een bekende van de veiling die "niet gunstig bekend staat", wat duidt op een voorgeschiedenis van argwaan. Het document dateert van juni 1939, kort voor het uitbreken van de Tweede Wereldoorlog. Nederland bevond zich aan het einde van de Grote Depressie. De landbouwsector werd in die tijd zwaar gereguleerd door de overheid om prijsval te voorkomen.

Het systeem van "doordraaien" hield in dat producten die onder een bepaalde minimumprijs zakten, uit de handel werden genomen. Deze producten werden vaak vernietigd of via de crisisinstellingen aan de armen verdeeld, maar de eigendom van de verpakking (de houten veilingkisten) bleef bij de veiling. Diefstal van dergelijke kisten voor het statiegeld was een veelvoorkomende vorm van kleine criminaliteit in die periode. De gedetailleerde wijze waarop de aangifte is opgenomen, getuigt van de strikte controle binnen de Amsterdamse veilingen in die tijd. Bartholomeus Cornelis van Es (directeur) Hendrik Cornelis van Itterzon (motorschipper) Levie Sluyter (verdachte) Controleur Molenaar.