Ambtsedig rapport / Proces-verbaal. Aantekeningen in de marge en kop:
proces Verbaal
14 dagen intrek.
en aan B en W voorstel
6 maart.

№ 77/56/1 M. 1939
Rapport o/a de Lange
m.i.v. 21-8-39, 25 aug 39
77/56h

Hoofdtekst:
Hedenmorgen te ongeveer 3 uur hielp de overkuier A de Lange 23-6-02, wonende Monnikkenstraat 14 b/v den expediteur H de Jong (leg: 186) met het lossen van een auto op de plaats van den grossier H Krant (stal 1 en 8). Tijdens het lossen nam de Lange herhaaldelijk eenige pruimen uit de manden en deed dit apart in een kistje, tot dit ongeveer vol was en zoo als later bleek 5 pond pruimen bevatte. De Lange bond het kistje daarna achter op zijn fiets en reed er mee in de richting van de poort. Toen ondergetekende hem staande hield, verklaarde de Lange de pruimen van Krant te hebben gekregen, doch gaf later toe ze uit de manden op de plaats van Krant gehaald te hebben. Bij onderzoek bleek mij dat de Lange, die beweerde zijn legitimatiekaart niet bij zich te hebben, een overkuierskaart onder № 176 was uitgereikt. Ondergetekende heeft de pruimen in beslag genomen en de Lange aangezegd hedenmorgen bij den Bedrijfschef te komen.

Afsluiting:
Den Heer Bedrijfschef Marktwezen.
24-8-39.
controleur
[Handtekening: A.Ph. Mijnsma] Dit document is een disciplinair rapport van de dienst Marktwezen uit augustus 1939. De kern van de zaak is een kleine vergrijp: de diefstal van vijf pond pruimen door een zogenaamde 'overkuier'.

Kernpunten uit de tekst:
* De dader: A. de Lange, geboren in 1902, werkzaam als overkuier. Een overkuier was een losse arbeider op de markt die hielp bij het laden en lossen.
* De modus operandi: Tijdens het lossen van een vrachtwagen bij de stal van grossier Krant, ontvreemdde De Lange stelselmatig kleine hoeveelheden pruimen tot hij een kistje van 5 pond vol had.
* De aanhouding: De controleur zag De Lange met het kistje achterop zijn fiets richting de uitgang ('de poort') rijden. Na een aanvankelijke leugen (beweren dat hij ze gekregen had), bekende de verdachte de diefstal.
* Sanctie: De handgeschreven notitie in de linkerbovenhoek suggereert een sanctie van "14 dagen intrek" (schorsing van de vergunning om op de markt te werken) en een voorstel aan Burgemeester en Wethouders (B en W). Het document geeft een inkijkje in de strikte handhaving op de gemeentelijke markten in de jaren dertig. De datum, 24 augustus 1939, is historisch pikant: het is slechts één week voor het uitbreken van de Tweede Wereldoorlog. Terwijl de internationale spanningen opliepen, hield de Amsterdamse marktcontroleur zich bezig met de ordehandhaving op de werkvloer.

De genoemde "Monnikkenstraat" duidt op de Amsterdamse Lastage-buurt, vlakbij de Nieuwmarkt, wat bevestigt dat dit rapport betrekking heeft op de Amsterdamse markten (waarschijnlijk de Centrale Markthallen aan de Jan van Galenstraat, gezien de term 'grossier' en het gebruik van auto's). De term 'overkuier' is een specifiek Amsterdams marktjargon voor een sjouwer. Het feit dat hij een "legitimatiekaart" (№ 176) moest hebben, toont aan dat het marktsysteem destijds sterk gereguleerd was door de gemeente.